Η συγκέντρωση για τα Τέμπη 28 Φλεβαρη 2025 στο Κρανιδι.1870 cm2 γεματα κοσμο.

Αγαπητοι συμπολιτες

Να σας ενημερωσουμε πως αυριο Παρασκευη 20 Φεβρουαριου θα βρεθουμε στις 20.00 μελη της συλλογικοτητας Κινηση Πολιτων Ερμιονιδας (ΚΙΠΕ -που γνωριζετε απο τις κινητοποιησεις για την Παλαιστινη τα τελευταια χρονια )στο καφε απεναντι απο το Επιμελητηριο για να συζητησουμε αν θα γινει και στο Κρανιδι καποια κινητοποιηση το Σαββατο 28 Φεβρουαριου για το εγκλημα των Τεμπων.Οσοι οσες θελετε ειστε ευπροσδεκτοι ες 

Ευχαριστουμε

ΑΡΘΡΑ

https://www.facebook.com/share/v/1EGAnBBrMB/

1.Ποσοι -ες ημασταν  μεσα σε αυτο το πολυγωνο των 1870 τετραγωνικων μετρων; Με τους πιο μετριους υπολογισμους υπολογιζοντας εναν ανθρωπο σε ενα τετραγωνικο (που ειναι πολυ αραιη μετρηση) πανω απο 1870 ατομα. Κατα τη γνωμη μου ξεπερασαμε τις 2000 ανθρωπους

Ηταν μια μοναδικη , ιστορικη για την επαρχια, συγκεντρωση πολιτων ποσοτικα .

2. Ακομα σημαντικοτερη ηταν η συμμετοχη της νεολαιας .Γυμνασιο και Λυκειο εδωσαν το παρων  απο την αρχη μεχρι το τελος της συγκεντρωσης.Μια τελειως αυθορμητη αλλα πολυ καλα οργανωμενη απο τα ιδια τα παιδια παρουσια.Με πολλα πανο γεματα φαντασια αλλα και πολιτικο λογο .Και ο λογος του εκπροσωπου του 15 μελους Ερμιονης συγκροτημενος σαφης περιεκτικος ολοκληρωμενος.Τα παιδια διαβασαν τα ονοματα των νεκρων πηγαν τα 57 λουλουδια στο Ηρωον κρατησαν πλακατ και πανο καποια μιλησαν κιολας στους συγκεντρωμενους.

Ειχαμε μαθει εμεις οι μεγαλυτεροι να βλεπουμε μονο ασπρα μαλια στην πλατεια.Οι ιδιοι και οι ιδιοι μια ζωη αντε το πολυ 250-300 ανθρωποι στην καλυτερη περιπτωση και λιγες φορες τα τελευταια 30- 40 χρονια.Τα παιδια αυτη τη φορα εκαναν τη διαφορα.

3. Το αλλο σημαντικο ηταν το κλεισιμο των καταστηματων .Οχι μονο οι δυο μεγαλες αλυσιδες Κρητικος και ΑΒ αλλα και ολα τα καταστηματα , καφετεριες , καφενεια  , φουρνοι στο Κρανιδι απο τις 11.00 μεχρι τις 13.00 σταματησαν να εξυπηρετουν.Τραπεζες δημοσιες υπηρεσιες το ιδιο.Γενικη απεργια.

4.Τελος η πολιτικη συνθεση  του κοσμου.Ηταν ολοι εκει! Απο την δεξια μεχρι την ακομματιστη ακρα αριστερα.Ολοι ολες!

Καθε πολιτικος  χωρος φυσικα , προσηλθε με τις δικες του αφετηριες , αλλα ολοι οι ανθρωποι που μαζευτηκαμε ζητησαμε πανω κατω τα ιδια οπως φανηκε και απο τις ομιλιες .

Ειχε προηγηθει  η συγκεντρωση στις 26 Γεναρη

που διοργανωθηκε κυριολεκτικα την τελευταια στιγμη απο τρεις ανθρωπους απο το Σαββατο το μεσημερι στις 12.00 μεχρι την Κυριακη στις 12.00. Και ομως σε αυτες τις λιγες ωρες βγηκε το πανο (προσφορα επαγγελματια ) κοληθηκαν αφισες εσταλει δελτιο στον τυπο της Αργολιδας  εγινε μια μεγαλη ενημερωση απο το ΦΒ συνδεθηκαμε με το συλλογο Πληγεντων Δυστυχηματος Τεμπων μπηκαμε στη λιστα των πολεων που θα διοργανωναν συγκεντρωση και στειλαμε φωτογραφικο υλικο .Ομως αρκετοι πολιτες ειχαν κανονισει να πανε στις συγκεντρωσεις Αθηνας Ναυπλιου ισως φοβουμενοι πως η Ερμιονιδα δεν μπορει να συμμετεχει στις κινητοποιησεις.Και ομως μπορεσε .Και μαζευτηκαμε πανω απο 200 ανθρωποι

Σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη

Σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη
Wikimedia | © OpenStreetMap
Ώρα	23:18 (Ώρα Ανατολικής Ευρώπης)[1]
Ημερομηνία	28 Φεβρουαρίου 2023
Τοποθεσία	Κοντά στον Ευαγγελισμό Τεμπών Λάρισας
Συντεταγμένες	39°50′54″N 22°31′00″EΣυντεταγμένες: 39°50′54″N 22°31′00″E
Αίτια	Διαχρονική εγκατάλειψη του σιδηροδρόμου, μνημονιακές συμβάσεις, μείωση προσωπικού[2] Ελλείψεις σε προσωπικό ρύθμισης της κυκλοφορίας[3] Απουσία συστημάτων ασφαλείας[4] Διαφθορά (σύμφωνα με την EPPO)[5] Λανθασμένη διαχείριση του συρμού από τον υπεύθυνο (αλληλουχία ανθρώπινων λαθών)[6] Δικαστικό πόρισμα: υπό διερεύνηση[7]
Θάνατοι	57[8]
Τραυματισμοί	180
Αγνοούμενοι	1 (θεωρείται νεκρή και συμπεριλαμβάνεται στους νεκρούς)[9]
Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα

Το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, που συχνά αναφέρεται και ως το έγκλημα των Τεμπών ή και εθνική τραγωδία των Τεμπών, συνέβη στις 28 Φεβρουαρίου 2023 στην κοιλάδα των Τεμπών, κοντά στον οικισμό του Ευαγγελισμού Λάρισας, όταν επιβατική αμαξοστοιχία της Hellenic Train με 352 επιβάτες, που εκτελούσε τη διαδρομή Αθήνα – Θεσσαλονίκη,^[10] συγκρούστηκε μετωπικά με εμπορική αμαξοστοιχία της ίδιας εταιρείας που εκτελούσε το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη – Θριάσιο.

Η σφοδρή σύγκρουση, ο εκτροχιασμός, η πυρόσφαιρα που προκλήθηκε και η πυρκαγιά που ακολούθησε^[11] προκάλεσαν τον θάνατο 57 ανθρώπων.^[8] Οι σοβαρά τραυματίες ήταν 81, ενώ ελαφρά τραυματίστηκαν 99 άτομα. Πρόκειται για το πιο θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα που συνέβη στην Ελλάδα ως σήμερα.^[12][13]

Από τις 2 Μαρτίου, οι σιδηροδρομικοί της Hellenic Train και του Μετρό της Αθήνας προχώρησαν σε πολυήμερη απεργία για να διαμαρτυρηθούν για τους κινδύνους που σχετίζονται με το δυστύχημα. Μετά το δυστύχημα, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κώστας Καραμανλής παραιτήθηκε, δηλώνοντας ότι αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για «τα διαχρονικά λάθη του ελληνικού κράτους και του πολιτικού συστήματος».^[14] Επανεξελέγη ως βουλευτής στις βουλευτικές εκλογές, περίπου 3 μήνες μετά το συμβάν.^[15]

Οι δικαστικές, πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις του δυστυχήματος προκάλεσαν συζητήσεις όσον αφορά τις συνθήκες του σιδηροδρόμου και την υλοποίηση συμβάσεων που τον αφορούν, τις ιδιωτικοποιήσεις, τη διαχείριση του δυστυχήματος από την κυβέρνηση Μητσοτάκη με κατηγορίες για πιθανή συγκάλυψη καθώς και τις ευθύνες πολιτικών προσώπων. Αντικείμενο συζήτησης έχουν γίνει και τα πορίσματα για τις αιτίες της πυρκαγιάς και την πιθανότητα να οφείλεται σε άγνωστο φορτίο εύφλεκτων υλικών.

Επίσης αμφισβητήθηκαν η αποτελεσματικότητα, η αμεροληψία και η ακεραιότητα της Δικαιοσύνης.^[16][17] Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) και συγκεκριμένα με βάση δηλώσεις της επικεφαλής της Λάουρα Κοβέσι, επεσήμαναν ότι η διαφθορά ήταν σημαντική υποκείμενη αιτία, καθώς τα συστήματα ασφαλείας που χρηματοδοτήθηκαν με σημαντικά κονδύλια της ΕΕ δεν είχαν τεθεί σε λειτουργία, γεγονός που επέτρεψε το δυστύχημα. Η EPPO επισημαίνει ότι η ελληνική κυβέρνηση υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη επιχειρεί να παρεμποδίσει την έρευνα, μέσω της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του συμπολιτευόμενου κόμματος Νέα Δημοκρατία.^[5][18]

Οι κινητοποιήσεις και οι διαμαρτυρίες στην κοινή γνώμη σε όλη την Ελλάδα για το δυστύχημα συνεχίζονται σε διάφορους βαθμούς ως σήμερα. Σημαντικό ρόλο στις αντιδράσεις προς το πολιτικό προσωπικό και τη Δικαιοσύνη διαδραματίζει μερίδα συγγενών των θυμάτων που εκπροσωπείται δημόσια από την Μαρία Καρυστιανού.

Σε πολιτικό επίπεδο, η κυβερνητική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας καταψήφισε δύο προτάσεις δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη τον Μάρτιο του 2024 και τον Μάρτιο του 2025.^[19][20]

Η δίκη για 36 μη πολιτικά πρόσωπα αναμένεται να αρχίσει στις 23 Μαρτίου 2026 και θα διεξαχθεί στη Λάρισα.^[21] Τον Οκτώβριο του 2025 ο Άρειος Πάγος μεταβίβασε στη Βουλή δικογραφία που συμπεριλαμβάνει τον Κυριάκο Μητσοτάκη και άλλα 18 πολιτικά πρόσωπα.

Προειδοποιήσεις πριν από το δυστύχημα

Πριν από το δυστύχημα είχαν γίνει έγγραφες προειδοποιήσεις, κινητοποιήσεις και νομικές ενέργειες των εργαζομένων στο σιδηροδρομικό δίκτυο, όσον αφορά στην υποστελέχωση, στην ανεπαρκή συντήρηση και στην έλλειψη βασικών συστημάτων λειτουργίας και ασφαλείας των σιδηροδρόμων.^[22][23] Με εμπιστευτική επιστολή, το 2021, ο τότε διευθύνων σύμβουλος της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, προειδοποιούσε για τον κίνδυνο «να υπάρξει ένα συμβάν μέγιστης σοβαρότητας» στον σιδηρόδρομο.^[24][25] Ακόμη, το 2022 ο πρόεδρος της αρμόδιας επιτροπής για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ελέγχου Αμαξοστοιχιών [ETCS] (αριθμός σύμβασης 10005^[26], άμεσα εξαρτημένη από την 717), στην επιστολή παραίτησής του επισήμανε τις αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, σε συνδυασμό με τις 11 παρατάσεις, στην υλοποίηση της σύμβασης 717/2014 της ΕΡΓΟΣΕ καθώς και τη μη τήρηση της σύμβασης σε επί μέρους τμήματα των γραμμών.^[27][28]

Ο εκτελεστικός διευθυντής του Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Γιόζεφ Ντοπελμπάουερ, είχε δηλώσει ότι η Ελλάδα είναι στις τελευταίες θέσεις όσον αφορά την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου και ανέφερε ότι υπάρχει διαπιστωμένο θέμα με τον Εθνικό Οργανισμό Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), ο οποίος δεν είχε στελεχωθεί ποτέ, ενώ χαρακτήρισε προβληματικό το γεγονός ότι η θέση σε λειτουργία του Eυρωπαϊκού Συστήματος Διαχείρισης της Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας [ERTMS] αναβλήθηκε για το 2023.^[29]

Στην Βουλή, υπό την κυβέρνηση Τσίπρα, ο ανεξάρτητος βουλευτής Νίκος Νικολόπουλος είχε καταγγείλει την λειτουργία της ΕΡΓΟΣΕ αλλά και τις τεράστιες καθυστερήσεις του έργου (2015 έως 2019), ενώ ο βουλευτής της ΝΔ Χρήστος Κέλλας είχε υποβάλει ερώτηση σχετικά με την μη υπογραφή συμπληρωματικής σύμβασης για να ολοκληρωθεί η σύμβαση 717 για την ανάταξη της σηματοδότησης και της τηλεδιοίκησης. Επί κυβερνήσεων Μητσοτάκη, οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, Νίκος Παππάς και Διονύσης Καλαματιανός είχαν θίξει ζητήματα απαξίωσης του σιδηροδρόμου και σοβαρές ελλείψεις στη τηλεδιοίκηση.^[29]

Στις 7 Φεβρουαρίου 2023, η συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων «Δημοκρατική Ενωτική Συνδικαλιστική Κίνηση Σιδηροδρομικών» (πρόσκειται στο ΚΚΕ), είχε εκδώσει σχετική ανακοίνωση όπου αναφερόταν το ενδεχόμενο δυστυχήματος ως απόρροια των παραλείψεων στο σιδηροδρομικό δίκτυο, ενώ το Νοέμβριο 2022 είχαν στείλει εξώδικο προς το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, τον ΟΣΕ, τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων και την Hellenic Train.^[30]

Περίπου έναν μήνα πριν το δυστύχημα, στις 19 Ιανουαρίου 2023 ο βουλευτής του ΚΚΕ Χρήστος Κατσώτης ανέφερε ότι εκκρεμούν σημαντικές εγκαταστάσεις στο δίκτυο και προειδοποιούσε για τυχόν ατυχήματα ή δυστυχήματα^[29], ενώ ο αρμόδιος υπουργός, Κώστας Καραμανλής, σε συζήτηση κατά την διάρκεια κοινοβουλευτικού ελέγχου για το καθεστώς λειτουργίας του σιδηροδρομικού δικτύου, που πραγματοποιήθηκε 8 ημέρες πριν το δυστύχημα, στις 20 Φεβρουαρίου 2023, είχε δηλώσει ότι «είναι ντροπή και θα έπρεπε να ντρέπεστε να μιλάτε για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων».^[31]

Συμβάν

H Η/Α 120-030 τύπου Siemens HellasSprinter, η οποία ενεπλάκη στο δυστύχημα ως επικεφαλής της εμπορικής αμαξοστοιχίας, στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Αθηνών τον Ιανουάριο του 2023

Επιβατάμαξα Β’ θέσης (τύπου BMZ), 66 επιβατών, κατασκευής ENAE/Temoinsa/SiemensAG/ΣΗΜΕΝΣ ΑΕ (Προγραμματική Συμφωνία 41α), η οποία χρησιμοποιείται από την Hellenic Train στις υπηρεσίες InterCity του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου

Η επιβατική αμαξοστοιχία IC62, με επικεφαλής την ηλεκτροκίνητη μηχανή έλξης Siemens HellasSpriner 120-023, η οποία επρόκειτο να αναχωρήσει από την Αθήνα για τη Θεσσαλονίκη στις 19:22 της 28ης Φεβρουαρίου 2023, ξεκίνησε με ολιγόλεπτη χρονική καθυστέρηση, γύρω στις 19:30. Πολλοί από τους επιβαίνοντες ήταν νέοι, αρκετοί και φοιτητές, που επέστρεφαν στη Θεσσαλονίκη μετά από το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας. Η αμαξοστοιχία IC62 αναχώρησε με 48 λεπτά καθυστέρηση από τον σιδηροδρομικό σταθμό Παλαιοφαρσάλου, λόγω ενός περιστατικού που προηγήθηκε, και έφτασε στην Γραμμή 2 του σιδηροδρομικού σταθμού Λαρίσης με μεγάλη καθυστέρηση, στις 23:02, αποβιβάζοντας 81 επιβάτες. Στη συνέχεια αναχώρησε με 352 επιβάτες στις 23:04, αντί για τις 22:11, εισερχόμενη -μετά από εσφαλμένο χειρισμό του σταθμάρχη Λάρισας- από το κλειδί 118 που βρίσκεται στην βόρεια έξοδο του σταθμού, στη γραμμή καθόδου.

Ταυτόχρονα, η εμπορευματική αμαξοστοιχία 63503, με τις ηλεκτροκίνητες μηχανές έλξης Siemens HellasSpriner 120-022 και 120-012, έχοντας καθυστερήσει περίπου μια ώρα να αναχωρήσει από την Θεσσαλονίκη, πορευόταν από τη Θεσσαλονίκη προς την Λάρισα, με τελικό προορισμό το εμπορευματικό κέντρο στο Θριάσιο Αττικής, στην ίδια καθοδική γραμμή.^[32] Η αμαξοστοιχία αποτελούνταν από δύο ηλεκτράμαξες και δεκατρείς φορτάμαξες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι πρώτες τρεις φορτάμαξες περιείχαν λαμαρίνες εναποτεθειμένες και οι επόμενες δέκα είχαν από ένα εμπορευματοκιβώτιο η κάθε μια, εκ των οποίων τα πρώτα οκτώ ήταν φορτωμένα, ενώ τα δύο τελευταία ήταν άδεια. H επιβατική αμαξοστοιχία αποτελούνταν από μια ηλεκτράμαξα και 8 επιβατάμαξες.^[33]

Η μετωπική σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών σημειώθηκε στις 23:18:28.^[34] Το τμήμα όπου σημειώθηκε το ατύχημα, 27,3 χιλιόμετρα βόρεια της Λάρισας, ήταν διπλής τροχιάς και ηλεκτροδοτούμενο, όμως η τηλεδιοίκηση Λάρισας (θέση «Ζάχαρη») είχε καταστραφεί λόγω πυρκαγιάς τον Ιούνιο του 2019, οπότε η χάραξη των διαδρομών γινόταν χειροκίνητα και ανά μικρότερα τμήματα από τα σταθμαρχεία.^[35] Η επιβατική και η εμπορευματική αμαξοστοιχία συγκρούστηκαν μετωπικά στα μισά της διαδρομής μεταξύ του Σ.Σ. Ευαγγελισμού και του Σ.Σ. Ραψάνης, καθώς η επιβατική αμαξοστοιχία έβγαινε από την μικρή σήραγγα του ανισόπεδου κόμβου κάτω από τον Αυτoκινητόδρομο Α1. Το επιβατικό τρένο κινούταν με ταχύτητα 160 χλμ/ώρα,^[36] ενώ βρισκόταν στην αριστερή, μη προβλεπόμενη, σιδηροδρομική τροχιά, όπου πορευόταν και η εμπορική αμαξοστοιχία, με αντίθετη φορά κίνησης και ταχύτητα περίπου 100 χλμ./ώρα.^[37] Από τη σύγκρουση, τα περισσότερα βαγόνια του επιβατικού τρένου εκτροχιάστηκαν,^[38] ενώ τη στιγμή της σύγκρουσης, προκλήθηκε ακαριαία πυρόσφαιρα^[39] και πυρκαγιά, που κατέκαψε τα δύο μπροστινά βαγόνια της επιβατικής αμαξοστοιχίας.^[40] Σύμφωνα με τον τότε περιφερειάρχη Θεσσαλίας, Κωνσταντίνο Αγοραστό, τα βαγόνια 1 και 2 της επιβατικής αμαξοστοιχίας κάηκαν ολοσχερώς, ενώ το ΕΚΑΒ Θεσσαλίας ανέφερε ότι 2 με 3 βαγόνια είχαν πολτοποιηθεί ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης.^[41]

Στο σημείο της σύγκρουσης επιχείρησαν 17 οχήματα και 150 πυροσβέστες για την κατάσβεση της φωτιάς, ενώ έγιναν προσπάθειες διάσωσης με περίπου 40 ασθενοφόρα και περισσότερους από 30 αστυνομικούς.^[42][43] Χρησιμοποιήθηκαν γερανοφόρα φορτηγά για την ανάσυρση των βαγονιών και για τον απεγκλωβισμό ατόμων. Από τους επιζώντες επιβάτες, οι 250 μεταφέρθηκαν με πούλμαν στη Θεσσαλονίκη.^[44][45][46] Υπήρξε επικοινωνία με τον Ελληνικό Στρατό για βοήθεια.^[47]

Θύματα

Η Hellenic Train, ιδιοκτήτρια εταιρεία της επιβατικής αμαξοστοιχίας, σύμφωνα με την αναφορά που έδωσε στις αρμόδιες αρχές, υπολόγισε καταρχάς τον αριθμό των επιβατών σε περίπου 350. Σε ανακοίνωση της αναφέρει ότι δεν υπάρχει ακριβής εικόνα, πέραν των διαδικτυακών εισιτηρίων που εκδόθηκαν, όσον αφορά το συνολικό αριθμό των επιβαινόντων και τα ονομαστικά τους στοιχεία.^[48][49][50]

Στο δυστύχημα σκοτώθηκαν 57 άνθρωποι. Οι νεκροί ταυτοποιήθηκαν πλην μίας αγνοούμενης, για την οποία δεν βρέθηκε δείγμα DNA.^[8][51] Τα περισσότερα από τα θύματα ήταν Έλληνες, μεταξύ των οποίων δύο Ελληνοκύπριοι.^[52] Ακόμη, μεταξύ των νεκρών ήταν έξι Αλβανοί,^[53] ένας Ρουμάνος,^[54] ένας Σύρος^[55] και ένας Μπανγκλαντεσιανός. Η ταυτοποίηση ορισμένων θυμάτων υπήρξε ιδιαίτερα δύσκολη λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που αναπτύχθηκαν κατά την πυρκαγιά κι έφτασαν τους 1.300 βαθμούς Κελσίου στο εσωτερικό του πρώτου βαγονιού.

Τουλάχιστον 180 από τους επιζώντες επιβάτες είχαν τραυματιστεί, εκ των οποίων οι 81 σοβαρά και οι 99 ελαφρά. Από τους τραυματίες, 66 νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομεία της Λάρισας και της Θεσσαλονίκης, ενώ 6 νοσηλεύτηκαν σε μονάδες εντατικής θεραπείας. Ένας τραυματίας του τρίτου βαγονιού παραμένει έως σημερα σε κώμα.

Τέσσερις πυροσβέστες που επιχειρούσαν στα συντρίμμια τραυματίστηκαν, διότι φορούσαν ακατάλληλες στολές, οι οποίες δεν μπορούσαν να τους προστατεύσουν από χημικά εγκαύματα.^[56][57]

Ονόματα των θανόντων

Τα ονόματα των θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών στην διαδήλωση της Αθήνας, στις 28 Φεβρουαρίου 2025.

Στο δυστύχημα σκοτώθηκαν 57 άνθρωποι, οι περισσότεροι νέοι φοιτητές, εργαζόμενοι και συνταξιούχοι.^[58] Έντεκα από τα θύματα ήταν εργαζόμενοι του σιδηροδρόμου.

1. Παναγιώτης Μπουρνάζης του Ευαγγέλου, 14 ετών, μαθητής από τη Θεσσαλονίκη.
2. Αναστασία Παπαγγελή, 18 ετών, φοιτήτρια γεωπονικής σχολής του Α.Π.Θ., από τα Καλάβρυτα.
3. Χρυσή (Χρύσα) Πλακιά, 19 ετών, φοιτήτρια αισθητικής, με καταγωγή από την Καλαμπάκα, δίδυμη της Θώμης.
4. Θωμαή (Θώμη) Πλακιά, 19 ετών, φοιτήτρια φαρμακευτικής του ΑΠΘ, με καταγωγή από την Καλαμπάκα, δίδυμη της Χρύσης.
5. Αναστασία-Μαρία Πλακιά, 19 ετών, φοιτήτρια αισθητικής στη Θεσσαλονίκη, καταγόταν από την Καλαμπάκα.
6. Μαρία-Θωμαή (Μάρθη) Ψαροπούλου, 19 ετών, από το Πανόραμα Θεσσαλονίκης.
7. Φραντσέσκα Μπέζα, 20 ετών, φοιτήτρια τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του ΠΑ.ΜΑΚ, από το Πανόραμα Θεσσαλονίκης.
8. Κλαούντια-Αλεξάνδρα Λάτα, 20 ετών, φοιτήτρια του Ιατρικού Τμήματος της Στρατιωτικής Σχολής Αξιωματικών Σωμάτων Θεσσαλονίκης, από τη Λάρισα.
9. Ελένη Τσίντζα, 20 ετών, φοιτήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΑΠΘ, από τα Κουφάλια Θεσσαλονίκης.
10. Αναστάσιος Κουτσόπουλος 21 ετών, φοιτητής γεωπονικής του Α.Π.Θ., από την Καρδίτσα.
11. Αφροδίτη Τσιωμά, 22 ετών, αισθητικός, από τη Θεσσαλονίκη.
12. Ιφιγένεια Μήτσκα, 22 ετών, απόφοιτος της Ανώτερης Σχολής Τουριστικής Εκπαίδευσης Ρόδου, από τα Γιαννιτσά.
13. Ιορδάνης Αδαμάκης, 23 ετών, ποδοσφαιριστής του ΑΟ Υπάτου, από την Καβάλα.
14. Εριέττα Μόλχο, 23 ετών, φοιτήτρια του τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Α.Π.Θ. με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη (αγνοούμενη που θεωρείται νεκρή),
15. Γεώργιος Παπάζογλου, 23 ετών, φοιτητής Τμήματος Φυσικής του Α.Π.Θ., από τη Θεσσαλονίκη.
16. Ντενίς Ρούτσι, 23 ετών, από την Αθήνα.
17. Αγάπη Τσακλίδου, 23 ετών, φοιτήτρια στο Τμήμα Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών του ΑΠΘ, από τη Θεσσαλονίκη.
18. Κυπριανός Παπαϊωάννου, 23 ετών, φοιτητής Νομικής του Α.Π.Θ., από την Κύπρο.
19. Νικήτας Καραθεοδώρου, 24 ετών, πυροσβέστης, από τη Θεσσαλονίκη.
20. Άγγελος Τηλκερίδης, 23 ετών, από την Ειρηνούπολη Νάουσας.
21. Καλλιόπη (Κέλλυ) Πορφυρίδου, 23 ετών, φοιτήτρια στη Θεολογική σχολή του Α.Π.Θ., από τη Θεσσαλονίκη.
22. Αναστασία Αδαμίδη, 25 ετών, απόφοιτος Οδοντιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. από την Πάφο της Κύπρου.
23. Δήμητρα-Ευαγγελία Καπετάνιου, 25 ετών, απόφοιτος του τμήματος Νηπιαγωγών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.από τη Θεσσαλονίκη.
24. Ελισάβετ Χατζηβασιλείου, 27 ετών, σοπράνο, από το Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης.
25. Δημήτριος Ασλανίδης, 27 ετών, από τη Θεσσαλονίκη.
26. Σωτήριος Καραγεωργίου, 28 ετών, από τη Μελίκη Ημαθίας, ζούσε στη Θεσσαλονίκη.
27. Δημήτριος Οικού, 28 ετών, μηχανοδηγός, από την Αλεξανδρούπολη, ανιψιός του ηθοποιού και σεναριογράφου, Νίκου Σταυρακούδη.
28. Ιωάννης Καρασάββας, 28 ετών, φοιτητής επί πτυχίω στο ΠΑ.ΜΑΚ, από τη Θεσσαλονίκη.
29. Νικόλαος Ναλμπάντης, 29 ετών, μηχανοδηγός, με καταγωγή από την Έδεσσα.
30. Ελπίδα Χούπα, 29 ετών, απόφοιτος του τμήματος Πολιτικών Μηχανικών Πάτρας και φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής στο Α.Π.Θ, από την Αταλάντη Φθιώτιδας
31. Παναγιώτης Χατζηχαραλάμπους, 29 ετών, εργαζόμενος του ΟΣΕ (ελεγκτής εισιτηρίων), από την Αθήνα.
32. Δημήτριος Μασσαλής, 30 ετών, ο δεύτερος μηχανοδηγός της εμπορικής αμαξοστοιχίας, από Αθήνα.
33. Σοφία-Ειρήνη Ταχμαζίδου, 32 ετών, εργαζόμενη, ανιψιά του δημάρχου Λαγκαδά, από τη Θεσσαλονίκη.
34. Βάιος Βλάχος, 34 ετών, γεωτεχνικός μηχανικός και απόφοιτος του Α.Π.Θ., από την Καρδίτσα.
35. Mia Mohhammad Edris (Μία Μοχάμαντ Εντρίς), 34 ετών, από το Μπαγκλαντές.
36. Αθηνά Κατσάρα, 35 ετών, μητέρα ενός δίχρονου αγοριού, από την Κατερίνη.
37. Σπυρίδων Βούλγαρης, 35 χρονών, ο ένας εκ των δύο μηχανοδηγών της εμπορικής αμαξοστοιχίας, από το Λιανοκλάδι Φθιώτιδας.
38. Ionel Culea (Ιονέλ Κούλεα), 35 ετών, από τη Βραΐλα της Ρουμανίας.
39. Έλενα Δουρμίκα, 36 ετών, υπηρετούσε ως ΕΠΟΠ στον 1ο Λόχο Διαβιβάσεων στη Βέροια, ήταν μητέρα δύο μικρών αγοριών.
40. Ebrahim Masri (Εμπραχίμ Μασρί), 42 ετών, Σύρος πρόσφυγας.
41. Βάια Μπλέκα-Καρακώστα, 43 ετών, νοσηλεύτρια στην Παθολογική Κλινική στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Λάρισας, από τον Τύρναβο.
42. Ιωάννης Βουτσινάς, 49 ετών, από τον Πειραιά.
43. Ανδρέας Παυλίδης, 49 ετών, περιβαλλοντολόγος, από τη Θεσσαλονίκη.
44. Βασίλειος-Κυριάκος Κωττάς, 50 ετών, Εμπορικός Αντιπρόσωπος, από το Πανόραμα Θεσσαλονίκης.
45. Μαρία Μουρτζάκη, 52 ετών, εργαζόταν στο κυλικείο του τρένου, από το Ηράκλειο.
46. Βαγγέλης Μπουρνάζης, 54 ετών, συνταξιούχος αστυνομικός, από τη Θεσσαλονίκη, πατέρας του Παναγιώτη.
47. Βασιλική Χλωρού, 55 ετών, από τη Θεσσαλονίκη.
48. Χρυσή Κουκαριώτου, 55 ετών, καταγόταν από την Αδριανή Δράμας και ζούσε στη Θεσσαλονίκη.
49. Μαρία Εγούτ, 56 ετών, διοικητική υπάλληλος του νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ από τη Θεσσαλονίκη.
50. Ιωάννης Τζοβάρας, 56 ετών, με καταγωγή από τη Στυλίδα Φθιώτιδας, εργαζόμενος της Hellenic Train (ελεγκτής εισιτηρίων).
51. Μαρία Μιάρη, 56 ετών, καταγόταν από τους Βιταλάδες Κέρκυρας και ήταν εργαζόμενη της Hellenic Train.
52. Γεώργιος Φωτόπουλος, 57 ετών, από την Ελβετία.
53. Γεώργιος Κουτσούμπας, 59 ετών, μηχανοδηγός της επιβατικής αμαξοστοιχίας, από την Αμαλιάδα, κατοικούσε μόνιμα στη Θεσσαλονίκη.
54. Bozo Pavlini (Μπόζο Παβλίνι), 62 ετών, από την Αλβανία, εργαζόμενος στη Hellenic Train, στο κυλικείο αμαξοστοιχιών.
55. Ιωάννης Καριώτης, 63 ετών, από το χωριό Συκάμινο του Δήμου Ωρωπού, εργαζόμενος της Hellenic Train (ελεγκτής εισιτηρίων).
56. Ευαγγελία Ντος Σάντος Σίλβα – Κουκαριώτη, 63 ετών, από την Αδριανή Δράμας, ζούσε μόνιμα στη Γερμανία.
57. Γεώργιος Κυριακίδης, 67 ετών, πατέρας δύο παιδιών και είχε επτά εγγόνια, κάτοικος Κορδελιού Θεσσαλονίκης.

Εθνικό πένθος

Στην Ελλάδα κηρύχθηκε τριήμερο εθνικό πένθος, από την 1η μέχρι τις 3 Μαρτίου^[59] και οι νεκροί κηδεύθηκαν δημοσία δαπάνη.^[60]

Στην Κύπρο, ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, κήρυξε τριήμερο εθνικό πένθος, από τις 3 μέχρι τις 5 Μαρτίου, λόγω των δύο Ελληνοκυπρίων φοιτητών που σκοτώθηκαν. Στην Αλβανία, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα, κήρυξε ημέρα εθνικού πένθους την 5η Μαρτίου στη μνήμη των πέντε Αλβανών που σκοτώθηκαν.^[61] Μεσίστιες ήταν οι σημαίες και στο κτίριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες στη μνήμη των θυμάτων.^[62]

Άμεσα επακόλουθα

Μετά το δυστύχημα, οργανώθηκε έκτακτη σύσκεψη από την κυβέρνηση και ο υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, επισκέφθηκε το σημείο.^[63] Η πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου διέκοψε την επίσημη επίσκεψή της στη Μολδαβία και επέστρεψε στην Ελλάδα.^[64] Επισκέφθηκε τον τόπο του δυστυχήματος και στη μνήμη των θυμάτων άφησε λουλούδια στα συντρίμμια ενός βαγονιού.^[65] Σε δήλωσή της χαρακτήρισε το συμβάν «αδιανόητη τραγωδία» και ευχαρίστησε τα σωστικά συνεργεία και το ιατρικό προσωπικό.^[66] Το σημείο του δυστυχήματος επίσης επισκέφτηκαν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, καθώς και ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κώστας Καραμανλής, ο οποίος παραιτήθηκε το απόγευμα της 1ης Μαρτίου^[14]. Στις επόμενες μέρες, το σημείο επισκέφτηκαν ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Νίκος Ανδρουλάκης, και ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, που εξέφρασαν την απογοήτευση τους προς τον χειρισμό της κατάστασης από τη κυβέρνηση.^[67][68] Ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ, Σπύρος Πατέρας και ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΡΓΟΣΕ, Χρήστος Βίνης, παραιτήθηκαν μετά το δυστύχημα.^[69]

Στις 8 Μαρτίου, ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης, που ανέλαβε τις αρμοδιότητες του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, ανακοίνωσε τη λήψη μέτρων για την ασφάλεια των τρένων όπως η ύπαρξη διπλής βάρδιας χωρίς εξαιρέσεις στα σταθμαρχεία και η μείωση της ταχύτητας των αμαξοστοιχιών.^[70]

Κατά τη διάρκεια επίσκεψης στο σταθμαρχείο της Λάρισας, ο τότε υφυπουργός Μεταφορών, Μιχάλης Παπαδόπουλος προσπάθησε να παρουσιάσει τον πίνακα τοπικού χειρισμού ως «σύστημα τηλεδιοίκησης». Αυτή την άποψη φαίνεται να υποστήριξε και ο τότε υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Γιώργος Γεραπετρίτης. Ωστόσο, ο σταθμάρχης διευκρίνισε ότι το σύστημα αυτό δεν είναι τηλεδιοίκηση, αφού ελέγχει μόνο ένα μικρό τμήμα της σιδηροδρομικής γραμμής. Ο υφυπουργός δεν δέχτηκε αυτή την εξήγηση και αποχώρησε από το σημείο, λέγοντας μάλιστα σε άνθρωπο που βρισκόταν δίπλα στον σταθμάρχη την φράση «πες του να σταματήσει», ώστε να μην συνεχιστεί ο αποκαλυπτικός διάλογος.^[71][72]

Αίτια σύγκρουσης

Σύμφωνα με τον επιθεωρητή του ΟΣΕ, τα αίτια του δυστυχήματος συνοψίζονται, πρώτον στην άκαιρη διέλευση της επιβατικής αμαξοστοιχίας λόγω καθυστέρησης, δεύτερον στην απουσία επικοινωνίας μεταξύ του μηχανοδηγού της εμπορικής αμαξοστοιχίας και του σταθμάρχη, τρίτον στην εγκατάλειψη των πόστων εν ώρα υπηρεσίας από δύο σταθμάρχες, και τέλος στην ολιγωρία ως προς την ολοκλήρωση του ERTMS.^[35]

Το πόρισμα της τριμελούς Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων το 2023 έκρινε ότι η μετάταξη του σταθμάρχη Λάρισας, που είχε βάρδια τη στιγμή του δυστυχήματος, ήταν παράνομη και ότι η εκπαίδευσή του ήταν «καταφανώς ελλιπής».^[73] Η αίτηση του για μετάταξη κατατέθηκε στο πλαίσιο του Α’ Κύκλου Κινητικότητας έτους 2022 στις 13 Απριλίου 2022, ενώ ακολούθησε η έγκριση του νέου Οργανογράμματος και επικαιροποιήθηκε ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας του ΟΣΕ στις 20 Απριλίου 2022. Η μετάταξη του σταθμάρχη ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουνίου.^[74][75] Στο άρθρο 33 του Κανονισμού ΟΣΕ αναγράφεται ότι η μετάταξη επιτρέπεται με προσόντα αλλά «εκτός της ηλικίας», ενώ αντίθετα η θέση του σταθμάρχη στο περίγραμμα της κινητικότητας είχε, ως πρόσθετο προσόν, όριο ηλικίας τα 48 έτη.^[76][77]

H έκθεση δικαστικών πραγματογνωμόνων που παραδόθηκε στον εφέτη ανακριτή Λάρισας τον Ιούνιο του 2023 γνωμοδότησε ότι, εκτός από ανθρώπινα λάθη, η απουσία βασικών συστημάτων λειτουργίας και ασφαλείας ήταν επίσης κύρια αίτια που οδήγησε στο δυστύχημα.^[78] Οι πραγματογνώμονες επισημαίνουν ότι η τηλεδιοίκηση εντός των σταθμών αλλά και στην ανοιχτή γραμμή δεν λειτουργούσε. Στην έκθεση αναφέρεται ότι «η ορθή φωτοσήμανση και η επαρκώς εξοπλισμένη και επανδρωμένη υπηρεσία τηλεδιοίκησης θα απέτρεπαν το συμβάν». Σε ό,τι αφορά τα ανθρώπινα λάθη, οι πραγματογνώμονες διαπιστώνουν ότι ο σταθμάρχης Λάρισας δεν έκανε ηλεκτρονική χάραξη της διαδρομής, όπως ορίζει ρητώς έγγραφο της Διεύθυνσης Κυκλοφορίας του ΟΣΕ, εξασφαλίζοντας την πορεία του συρμού στη γραμμή ανόδου, και δεν έλεγξε ως όφειλε τα κλειδιά αλλαγών γραμμής και συγκεκριμένα του 118, με συνέπεια η επιβατική αμαξοστοιχία να εισέλθει και κινηθεί στη γραμμή καθόδου. Η έκθεση εντοπίζει επίσης ευθύνες και στο μηχανοδηγό του επιβατικού διότι δεν ενημέρωσε τον σταθμάρχη όταν άλλαξε πορεία από τη γραμμή ανόδου στη γραμμή καθόδου. Το πόρισμα αναφέρει ότι «οποιαδήποτε επικοινωνία, με κάθε πρόσφορο μέσο VHF ή τηλέφωνο με τον σταθμάρχη θα αναδείκνυε την εσφαλμένη πορεία της αμαξοστοιχίας και θα ενεργούσε ως αποτρεπτικός παράγοντας του συμβάντος».

Στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τις ευθύνες του σταθμάρχη, αν και διευκρινίζεται ρητά ότι η αιτία που συγκρούστηκαν τα τρένα είναι ότι ο ίδιος τα έβαλε λανθασμένα στην ίδια γραμμή, αναφέρεται ότι είχε να διαχειριστεί πολλαπλές συνομιλίες (ενδεικτικά 90 συνομιλίες σε 60 λεπτά) καθώς και συναισθηματική φόρτιση λόγω παρόμοιου λάθους στο οποίο είχε υποπέσει νωρίτερα. Ταυτόχρονα το πόρισμα αναφέρεται σε υποκείμενους παράγοντες, μεταξύ των οποίων η διαχρονική έλλειψη προσωπικού, η έλλειψη χρηματοδότησης, αλλά και το γεγονός πως το προσωπικό εργαζόταν «πέρα από το όριο που είναι ανθρωπίνως αποδεκτό με βιώσιμο τρόπο».^[79]

Η έκθεση της Επιτροπής Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων Οικογενειών (ΕΔΑΠΟ) υπογραμμίζει από την αρχή την σημασία των ραδιοεπικοινωνιών ως κρίσιμου παράγοντα ασφάλειας. Στις 27 Νοεμβρίου 2024 επιβεβαιώθηκε ότι η περιορισμένη ραδιοκάλυψη του συστήματος VHF συνέβαλε στο δυστύχημα, καθώς οι μηχανοδηγοί δεν μπορούσαν να αντιληφθούν την αντίθετη κυκλοφορία. Αν υπήρχε πλήρης ραδιοκάλυψη (π.χ. μέσω GSM–R), η σύγκρουση πιθανότατα θα είχε αποφευχθεί.^[80]

Κατάσταση σιδηροδρομικού δικτύου

Ο εκπρόσωπος των εργαζομένων στο διοικητικό συμβούλιο της Hellenic Train κατήγγειλε ότι στη συγκεκριμένη διαδρομή δεν λειτουργούσαν τα συστήματα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης, τα οποία θα μπορούσαν να είχαν δράσει ως δικλείδες ασφαλείας για την αποφυγή της σύγκρουσης.^[81]

Ο παραιτηθείς μεταβατικός πρόεδρος του ΟΣΕ Γιάννος Γραμματίδης επισήμανε, ότι σε εμπιστευτικό του υπόμνημα προς το γραφείο του Πρωθυπουργού τον Σεπτέμβριο του 2024 είχε προτείνει διακοπή συγκεκριμένων δρομολογίων του ΟΣΕ επί διετία, όχι όμως για λόγους ασφαλείας, αλλά προκειμένου να αποκατασταθούν γρηγορότερα οι ζημιές από τις κακοκαιρίες Daniel και Elias.^[82] Σύμφωνα με αποκάλυψη ενός από τους συγγενείς των θυμάτων, «η Hellenic Train χρησιμοποιεί το σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας παράτυπα από το 2019». Όπως έχει προκύψει, η σιδηροδρομική επιχείρηση δεν είχε υπογράψει τη σύμβαση πρόσβασης και χρήσης του δικτύου, όπως υποχρεούται από τον νόμο.^[83]

Αίτια πυρκαγιάς

Η πυρόσφαιρα και η πυρκαγιά που προκλήθηκε μετά τη σύγκρουση των τρένων έχουν απασχολήσει τη διερεύνηση του δυστυχήματος από τους επίσημους φορείς και από πραγματογνώμονες που όρισαν οι συγγενείς των θυμάτων, ενώ έχει γίνει αντικείμενο μεγάλης δημόσιας συζήτησης. Οι έρευνες επιχειρούν να απαντήσουν στο αν η πυρκαγιά προκλήθηκε από την ανάφλεξη ουσιών στις μηχανές ή από αδήλωτο (παράνομο) φορτίο στην εμπορική αμαξοστοιχία.

Πορίσματα της Πυροσβεστικής

Μετά από αυτοψία που διενεργήθηκε, κατόπιν εντολής του εφέτη ανακριτή Λάρισας Σωτήρη Μπακαΐμη, η Πυροσβεστική Υπηρεσία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πυρόσφαιρα προκλήθηκε από τη διαφυγή και ανάφλεξη των σιλικονούχων ελαίων ψύξεως (Bayer Baysilone M60) των τριών μετασχηματιστών των ηλεκτρομηχανών, έπειτα από τη διάρρηξή τους. Στην έκθεσή της αναφέρει ότι τα έλαια εκτοξεύτηκαν με τη μορφή σπρέι, καλύπτοντας επιφάνεια έως και 50 μέτρων στην περιοχή, σύμφωνα με τα δείγματα εδάφους που ελήφθησαν. Επιπλέον, συμπεραίνει ότι η ανάφλεξη των ελαίων προκλήθηκε από το ηλεκτρικό τόξο που σχηματίστηκε κατά τη σύγκρουση των δύο τρένων. Όπως αναφέρει, η θερμοκρασία που αναπτύχθηκε κατά την ηλεκτρική εκκένωση (ως 20.000 °C) ξεπερνά κατά πολύ τη θερμοκρασία ανάφλεξης των σιλικονούχων ελαίων, γεγονός που εξηγεί την άμεση πυροδότησή τους.^[84]

Στις 8 Μαρτίου 2025, κλιμάκιο του Πυροσβεστικού Σώματος και δικαστικοί πραγματογνώμονες βρήκαν τα τμήματα της καμπίνας της δεύτερης μηχανής της εμπορικής αμαξοστοιχίας, που είχαν μεταφερθεί σε γεωτεμάχιο του ΟΣΕ κοντά στον οικισμό Κουλούρι της Λάρισας. Στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, η καμπίνα φέρεται να έχει «εξαφανιστεί» μετά τη σύγκρουση, ενισχύοντας τη εκδοχή σύμφωνα με την οποία το «παράνομο φορτίο» με το «άγνωστο καύσιμο δεν μεταφερόταν στα ανοιχτά βαγόνια με τις λαμαρίνες, αλλά είχε τοποθετηθεί στην «εξαφανισμένη» καμπίνα.^[85]

Έκθεση εξέτασης δείγματος του Γενικού Χημείου του Κράτους, με ημερομηνία 29 Αυγούστου 2025 εντόπισε ξυλόλιο, βενζόλιο κι άλλους κυκλικούς υδρογονάνθρακες, σε 12 από τα 28 δείγματα που εξέτασε από τα κρίσιμα σημεία των συντριμμιών του τραίνου, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του in.gr, στις 2 Σεπτεμβρίου 2025. Το αίτημα για να εξετασθούν τα δείγματα από το Κουλούρι της Λάρισας, που είχαν σταλεί από την Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) του Πυροσβετικού Σώματος, είχε υποβληθεί από τις αρχές Μαρτίου 2025 και το αποτέλεσμα της έκθεσης εξέτασης υπήρξε μία ημέρα μετά την παράδοση της έκθεσης αυτοψίας του Π.Σ., στις 29 Αυγούστου 2025 και δεν συμπεριελήφθη στην δικαστική έρευνα, λίγα μόλις 24ωρα μετά το κλείσιμο της από τον ειδικό εφέτη ανακριτή, Σωτήρη Μπακαΐμη.^[86]

Πόρισμα για την Hellenic Train

Σε πόρισμα Βέλγου πραγματογνώμονα για λογαριασμό της Hellenic Train, που ήλθε στη δημοσιότητα σις 22 Φεβρουαρίου 2025, η έκρηξη και η φωτιά μετά τη σύγκρουση αποδόθηκαν σε ηλεκτρικά τόξα και βραχυκύκλωμα στον εναέριο ηλεκτροφόρο αγωγό, πολύ κοντά ή πάνω στον μετασχηματιστή της επιβατικής αμαξοστοιχίας. Πρόσθετα αναφέρεται ότι βραχυκυκλώματα στους πυκνωτές προκάλεσαν την ανάφλεξη και την έκρηξη του ψυκτικού υγρού, το οποίο κάηκε (2,4 τόνοι) μέχρις εξάντλησης.^[87] Ο Κώστας Λακαφώσης, τεχνικός σύμβουλος οικογενειών των θυμάτων, θεωρεί το συγκεκριμένο πόρισμα ανυπόστατο,^[88] ενώ παρόμοια γνώμη εξέφρασαν και οι πραγματογνώμονες Αχιλλέας Μιχόπουλος και Μάρκος Χρυσός.

Πορίσματα από ειδικούς που όρισαν οι συγγενείς των θυμάτων

Πραγματογνώμονες, που διερεύνησαν το συμβάν για λογαριασμό των οικογενειών των θυμάτων, συνέταξαν το δικό τους πόρισμα.^[89] Σε συμπληρωματικό πόρισμα που παραδόθηκε στον εισαγγελέα Λάρισας, στις 9 Φεβρουαρίου 2024, αναφέρεται ότι σε δείγματα που εξετάστηκαν από το Γενικό Χημείο του Κράτους βρέθηκαν μεταξύ άλλων και οι ουσίες ξυλόλιο, τολουόλιο και βενζόλιο, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν στιγμιαία ανάφλεξη μετά από σπινθήρα. Οι ουσίες αυτές χρησιμοποιούνται παρανόμως για τη νοθεία της βενζίνης.^[90][91]

Επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Γάνδης κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι στο πρώτο βαγόνι του εμπορικού τρένου υπήρχε δεξαμενή με τουλάχιστον 3,5 τόνους εύφλεκτων υγρών.^[92] Σύμφωνα με τον πραγματογνόμωνα Μάρκο Χρυσό, η ποσότητα ξυλολίου που βρέθηκε σε δείγματα από το σημείο του δυστυχήματος, ήταν υπερβολικά μεγαλύτερη του κανονικού,^[93] ενώ με βάση νέα πειστήρια (συμπεριλαμβάνονται βίντεο και έκθεση) που παρατέθηκαν από τον πραγματογνώμονα Κοκοτσάκη, σε συνεργασία με τους Χρυσό και Μανώλη Παπαδάκη, «διαπιστώνεται η χωρίς καμία αμφιβολία ροή φλεγομένων αυτών υγρών καυσίμων» και θεωρούν ότι δεν υπάρχει «καμία αμφιβολία για το είδος της καύσης αλλά και της ταυτότητας του καιόμενου υλικού». Στο πόρισμα επισημαίνεται ότι «ο θάνατος πολλών εκ των διασωθέντων της σύγκρουσης των τρένων, οφείλεται σε εύφλεκτα καύσιμα υλικά».^[94]

Τον Μάρτιο του 2025 έγινε γνωστο το περιεχόμενο έκθεσης του Βρετανού τεχνικού Πώλ Τζάουλετ από την συμβουλευτική εταιρεία Burgoynes, που διενεργήθηκε για λογαριασμό της οικογένειας Πλακιά,^[95] καθώς και πόρισμα του πραγματογνώμονα Αναστάσιου Δέδε, που συντάχθηκε για λογαριασμό της οικογένειας Παπαγγελή.^[96] Στην έκθεση του Τζάουλετ, που είχε ολοκληρωθεί από τις 16 Φεβρουαρίου 2024, η πυρκαγιά αποδόθηκε σε έλαια σιλικόνης κατόπιν ρήξης των μετασχηματιστών των μηχανών από την σύγκρουση, διαφωνώντας με την ύπαρξη άλλων εύφλεκτων υλικών, αν και όπως αναφέρθηκε «δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς» και αυτό το ενδεχόμενο. Και το πόρισμα Δέδε συμφωνεί με αυτό του Τζάουλετ αναφορικά με την πυρόσφαιρα, συνδυάζοντάς το με τους σπινθήρες κατά την πέδηση και με το φαινόμενο ArcFlash (δηλαδή η δημιουργία πλάσματος με θερμοκρασία έως 20.000 °C).

Στις 4 Μαρτίου 2025 ήρθε στη δημοσιότητα έκθεση για λογαριασμό της οικογένειας Μήτσκα, την έκθεση υπογράφουν ο Στυλιανός Κακαμούκας, μηχανολόγος-μηχανικός και ο Νικόλαος Κακαμούκας, καθηγητής με βαθμό Α Π. Ε., μηχανολόγος-μηχανικός οχημάτων. Στην έκθεσή τους αναφέρουν ότι η φωτιά ξεκίνησε από τις ηλεκτρικές εκκενώσεις από τα ηλεκτρικά καλώδια «σε συνδυασμό με το έλαιο σιλικόνης των μετασχηματιστών που διασκορπίστηκε σε όλο τον τόπο του ατυχήματος». Προσθέτουν ότι η φωτιά εξαπλώθηκε από τα υλικά κατασκευής των βαγονιών (ξύλα, πλαστικά, κλπ) και προκάλεσε την απανθράκωση πολλών επιβατών. Όμως, σύμφωνα με τον δικηγόρο της οικογένειας Στέλιο Σούρλα, η έκθεση αυτή θεωρείται άκυρη καθώς πραγματοποιήθηκε σε πρώιμο στάδιο.^[97]

Η Επιτροπή Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων Οικογενειών (ΕΔΑΠΟ) αποκλείει τα έλαια σιλικόνης ως πρωτογενή αιτία της ανάφλεξης και καταλήγει ότι η πυρκαγιά προκλήθηκε από την καύση άγνωστης καύσιμης ύλης. Μέσω προσομοιώσεων υπολογιστικής ρευστοδυναμικής (CFD), υπολογίστηκε με ακρίβεια η ποσότητα αυτής της ύλης, η οποία ήταν μικρότερη από δημοσιογραφικές εκτιμήσεις. Επίσης, όπως αναφέρεται στην τελευταία ανανέωση της έκθεσης (17 Μαρτίου 2025), τα αποτελέσματα της δειγματοληψίας του Γενικού Χημείου του Κράτους (όπου έχουν αποκαλυφθεί ίχνη ξυλολίου, τολουολίου και άλλων πτητικών υδρογονανθράκων), θεωρούνται δείκτες καύσης άγνωστου μείγματος υδρογονανθράκων (π.χ. νάφθα). Η ΕΔΑΠΟ αναφέρει ότι η μετατροπή κινητικής ενέργειας σε θερμική λόγω της σύγκρουσης δεν αρκεί από μόνη της για να προκαλέσει ανάφλεξη.^[80]

Πορίσματα ΕΟΔΑΣΑΑΜ και παρεπόμενα

Στις 27 Φεβρουαρίου 2025 παρουσιάστηκε το τελικό πόρισμα του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών, που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπήρξε ένδειξη πως το σιδηροδρομικό υλικό είναι αυτό που προκάλεσε τη φωτιά, ενώ προσομοιώσεις υποδεικνύουν την πιθανή παρουσία ενός άγνωστου μέχρι στιγμής καυσίμου στο τρένο. Τα αίτια των εκρήξεων παραμένουν ασαφή, με το πόρισμα να αναφέρεται σε «αντικρουόμενα στοιχεία», αλλά παρόλα αυτά εκτιμάται (με βάση τα δεδομένα που προέκυψαν από το Πανεπιστήμιο της Γάνδης) ότι συνθήκες για τέτοιου είδους ανάφλεξη μπορεί να έχει προκληθεί μόνο υπό την παρουσία υδρογονανθράκων και όχι από τα έλαια σιλικόνης που ήταν γνωστό ότι μεταφέρονταν. Επισημαίνεται στο πόρισμα ότι, σύμφωνα με ενδείξεις, 5 έως 7 άτομα έχασαν την ζωή τους εξαιτίας της πυρκαγιάς και όχι λόγω της σύγκρουσης.^[98] Η παρουσία ξυλολίου εντοπίστηκε σε επτά από τα δείγματα που εξέταζε το Γενικό Χημείο του Κράτους από τον Μάιο του 2024, ενώ σύμφωνα με τον πραγματογνώμονα Κώστα Λακαφώση υπήρχε παρουσία και τολουολίου.^[99] Αργότερα, τον Απρίλιο, ο Λακαφώσης υποστήριξε ότι δεν ισχυρίζεται απαραίτητα ότι υπήρξε παράνομο φορτίο ή ξυλόλιο στην αμαξοστοιχία, επιμένοντας όμως ότι υπήρξε κάτι πέραν των ελαίων σιλικόνης.^[100]

Στις 7 Απριλίου 2025, το ΔΣ του ΕΟΔΑΣΑΑΜ αφαίρεσε το τμήμα του πορίσματος που αναφέρεται στην πιθανολόγηση για τις αιτίες της πυρόσφαιρας. Αυτό συνέβη μετά την ετεροχρονισμένη δημοσιοποίηση της διαφωνίας του προέδρου της επιτροπής και αναπληρωτή προέδρου του Οργανισμού, Χρήστου Παπαδημητρίου, που επικαλέστηκε σχετικά αιτήματα των Πανεπιστημίων της Πίζας και της Γάνδης, αναφέροντας ότι θα περιμένουν την μελέτη του Πανεπιστημίου της Λωζάνης για να επανατοποθετηθούν.^[101]

Καταγγέλοντας την απόσυρση, ο Μπαρτ Ακού, μέλος της επιτροπής διερεύνησης του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και νούμερο 2 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων κατηγόρησε τον ελληνικό οργανισμό ότι δεν αφήνει τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό να κάνει τη δουλειά του. Ο τεχνικός σύμβουλος των οικογενειών των θυμάτων, Κώστας Λακαφώσης, ανέφερε ότι το πανεπιστήμιο της Γάνδης δεν έχει αλλάξει επί της ουσίας την θέση του, και ότι οι πληροφορίες που κυκλοφορούν στα μέσα ενημέρωσης μπορεί να μην είναι ακριβείς. Η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για να διερευνηθούν οι συνθήκες υπό τις οποίες περιελήφθη το συμπέρασμα για την πυρόσφαιρα στο πόρισμα, καθώς και πιθανές αξιόποινες πράξεις, όπως η αθέμιτη επιρροή σε δικαστικούς λειτουργούς.^[102]

Μία μέρα μετά, στις 8 Απριλίου και μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν, συγκλήθηκε νέα συνεδρίαση του ΔΣ του Οργανισμού, όπου ο Παπαδημητρίου ενημέρωσε το Συμβούλιο ότι έλαβε επιστολή από τον Λακαφώση και ότι έχει λάβει e-mail για τη συμμετοχή της ΕΔΑΠΟ (μέλος της οποίας είναι και ο Λακαφώσης) στην έρευνα του Πανεπιστημίου της Γάνδης για την πυρόσφαιρα από τα τέλη Ιανουαρίου. Ο Παπαδημητρίου ανέφερε ότι δεν είχε δει το συγκεκριμένο e-mail. Σχετικά με την αφαίρεση του σκέλους που αφορά την πυρόσφαιρα είπε ότι «η εκτίμηση περί της μη συμμετοχής στο φαινόμενο της δημιουργίας της πυρόσφαιρας των ελαίων σιλικόνης βασίζεται σε βεβαίωση του καθηγητή του ΑΠΘ κ. Κωνσταντόπουλου και φυσικά παραμένει ως έχει». Μετά την ενημέρωση του Παπαδημητρίου, το ΔΣ. του ΕΟΔΑΣΑΑΜ ανέφερε ότι «σε καμία περίπτωση δεν δηλώνει ότι είναι λανθασμένη η εκτίμηση που περιλαμβάνονταν στο πόρισμα».^[103] Στις 9 Απριλίου 2025 ο Παπαδημητρίου παραιτήθηκε από τις θέσεις του στον ΕΟΔΑΣΑΑΜ.^[104]

Τον Μάιο του 2025 δημοσιεύτηκε το πόρισμα του καθηγητή Κωνσταντόπουλου, το οποίο αποκλείει τα έλαια σιλικόνης ως αίτια της πυρκαγιάς.^[105][106]

Έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ που αναρτήθηκε στις 2 Φλεβάρη του 2026 και στηρίχθηκε στα αποτελέσματα των δοκιμών που διενεργήθηκαν στο εξειδικευμένο εργαστήριο RST (Rail System Testing) με έδρα στην Γερμανία, αναφέρει πως τα καθίσματα της επιβατικής αμαξοστοιχίας δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις πυραντοχής και ανθεκτικότητας σε πυρκαγιά. Οι συγγενείς των θυμάτων ζητούσαν επί μήνες μέτρα βελτίωσης της πυρασφάλειας των καθισμάτων. Στα δείγματα που εξετάστηκαν, εντοπίστηκαν τρεις διαφορετικές συστάσεις υλικών και καμία ομοιογένεια μεταξύ των καθισμάτων, κάτι που αναδεικνύει ότι οι αλλαγές δεν πραγματοποιήθηκαν με βάση τα πρότυπα ασφαλείας αλλά με επεμβάσεις («μπαλώματα»).^[107][108]

Πόρισμα Καρώνη

Ο εφέτης ανακριτής Σωτήρης Μπακαΐμης, ανέθεσε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο την σύνταξη πραγματογνωμοσύνης για τα φυσικοχημικά αίτια δημιουργίας της πυρόσφαιρας, δηλαδή της έκρηξης και των επόμενων συνθηκών που καταγράφηκαν αμέσως μετά τη σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών, την οποία ανέλαβε ο καθηγητής Δρ. Δημήτρης Καρώνης ο οποίος κλήθηκε να διερευνήσει αν το φαινόμενο της πυρόσφαιρας μπορούσε να εξηγηθεί με βάση υλικά που βρίσκονταν νομίμως στους συρμούς, αποκλείοντας το ενδεχόμενο παρουσίας εξωτερικών, παράνομων ή άγνωστων εύφλεκτων ουσιών. Κατά τα πειράματα παρατηρήθηκε διάσπαση των ελαίων σιλικόνης σε εύφλεκτα αέρια όπως υδρογόνο, μεθάνιο και ακετυλένιο, ανάφλεξη των αερίων αυτών σε ελεγχόμενο περιβάλλον και δημιουργία συνθηκών εκρηκτικής ανάφλεξης που προσομοιάζει το φαινόμενο της πυρόσφαιρας. Ο Καρώνης συμφωνεί με την θεωρία του ηλεκτρικού τόξου, της θερμικής και ηλεκτρικής διάσπασης των ελαίων σιλικόνης και της αθροιστικής παραγωγής εύφλεκτων αερίων. Αναφορικά με το ενδεχόμενο ύπαρξης λαθραίων ή άγνωστων εύφλεκτων υλικών, αναφέρεται ότι δεν δύναται να υπάρξει σαφής απάντηση στα ερωτήματα που προέκυψαν κατόπιν των μελετών του Γενικού Χημείου του Κράτους, ενώ ο Καρώνης αναφέρει ότι κατά την γνώμη του η πυρόσφαιρα δεν ήταν αποτέλεσμα παρουσίας εύφλεκτων υλικών.^[109][110] Ένα ακόμα πόρισμα του ΕΜΠ από τον καθηγητή Πέτρο Τσακιρίδη, που εξέτασε συντρίμμια, κατέληξε ότι δεν υπήρξαν ίχνη φωτιάς σε αυτά, παρά μόνο ζημιές από τη σύγκρουση.^[111]

Το πόρισμα προκάλεσε αντιδράσεις, όπως αυτή του αρχιτέκτονα μηχανικού και καθηγητή του ΕΜΠ Νίκου Μπελαβίλα, ο οποίος έκανε λόγο για έλλειψη σαφήνειας θεωρώντας ότι τα διαθέσιμα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από τον Καρώνη δεν επιτρέπουν ασφαλή απάντηση.^[112] Αντιπαράθεση μεταξύ κυβέρνησης-αντιπολίτευσης δημιουργήθηκε και στο πολιτικό σκηνικό της χώρας. Η κυβέρνηση εμφανίστηκε να πανηγυρίζει σε βάρος της αντιπολίτευσης, με τον εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη να υποστηρίζει ότι το πόρισμα καταρρίπτει το «αφήγημα συγκάλυψης» της αντιπολίτευσης. Από την άλλη το ΠΑΣΟΚ κατηγόρησε την κυβέρνηση για γκεμπελικές μεθόδους προπαγάνδας, υπερασπιζόμενο την πρόταση δυσπιστίας του, που βασίστηκε στο προηγούμενο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, και επεσήμανε κυβερνητικές παραλείψεις, όπως η μη ολοκλήρωση έργων ασφάλειας στον σιδηρόδρομο.^[111] Η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας Ζωή Κωνσταντοπούλου αμφισβήτησε το πόρισμα ως αντιφατικό προβαίνοντας σε κατηγορίες περί εκβιαστικών μεθοδεύσεων και δημοσίων πιέσεων για αλλοίωση στοιχείων, ενώ ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης Κυριάκος Βελόπουλος ανέφερε ότι τα βίντεο με βάση τα οποία πραγματοποιήθηκαν οι έρευνες έχουν καταρριφθεί ως μη υπαρκτά και τόνισε ότι το πόρισμα βασίζεται σε υποθέσεις.^[113] Το ΚΚΕ με την σειρά του κατήγγειλε τους πανηγυρισμούς της κυβέρνησης ως αντιπερισπασμό, τονίζοντας την αλλοίωση του τόπου του δυστυχήματος, την απώλεια στοιχείων και την παρουσία και άλλων αντίθετων πορισμάτων.^[114]

Χωματουργικές παρεμβάσεις («μπάζωμα»)

Τρεις μέρες μετά το δυστύχημα αποκαλύφθηκε ότι 30 φορτηγά απομάκρυναν από το χώρο του δυστυχήματος και μετέφεραν σε ιδιωτικό οικόπεδο τουλάχιστον 300 κυβικά χώμα. Στη συνέχεια επιχωμάτωσαν το σημείο, ενώ οι συρμοί χαρακτηρίστηκαν «άχρηστοι».^[115] Αυτές οι χωματουργικές εργασίες («μπάζωμα») έχουν γίνει αντικείμενο εκτεταμένης συζήτησης στη δημόσια σφαίρα.

Έγγραφα που έχουν συμπεριληφθεί στη δικογραφία δείχνουν ότι στο σημείο ανιχνεύτηκε ξυλόλιο. Πόρισμα του εμπειρογνώμονα Βασίλη Κοκοτσάκη, που ορίστηκε τεχνικός σύμβουλος από τον Σύλλογο Οικογενειών Θυμάτων Δυστυχήματος Τεμπών, κάνει λόγο για αλλοίωση και «μόλυνση» του πεδίου του δυστυχήματος, για εγκληματικές αβλεψίες, παραλείψεις και ενέργειες, οδηγώντας ακόμη και την επίσημη έρευνα, σε λάθος δεδομένα και σκεπτικό.^[116][117] Οι συγγενείς των θυμάτων έχουν ζητήσει απαντήσεις για το ποιος έδωσε εντολή να μπαζωθεί το σημείο της σύγκρουσης^[118] και για το τι ακριβώς μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία που προκάλεσε την ανεξήγητη πυρόσφαιρα.^[119] Η ουσία ανιχνεύτηκε, παρά το γεγονός ότι τα συντρίμμια είχαν απομακρυνθεί από το σημείο της σύγκρουσης και ο χώρος είχε καλυφθεί με χαλίκι.^[120]

Σύμφωνα με καταγγελία που ήρθε στην δημοσιότητα αργότερα, από τον δικηγόρο Στέλιο Σούρλα, ενώ υπήρχε νόμος ο οποίος επέβαλλε πρόστιμο 500.000 ευρώ σε όποιον προβεί σε μεταβολές χώρων σιδηροδρομικών και αεροπορικών δυστυχημάτων, υπήρξε τροποποίηση του νόμου αυτού το 2024, ώστε να αφορά μόνο αεροπορικά δυστυχήματα. Η συγκεκριμένη τροποποίηση χαρακτηρίστηκε «φωτογραφικός νόμος», αφού σύμφωνα με τον δικηγόρο έγινε για να μην υπάρχουν κυρώσεις σε αυτούς που σχετίζονται με το μπάζωμα του χώρου.^[121][122]

Ο εφέτης ανακριτής διέταξε τη Χημική Υπηρεσία να ελέγξει χώματα από τον τόπο της σύγκρουσης των τρένων, τα οποία είχαν μεταφερθεί σε ιδιωτικό ακίνητο στα Πηγάδια Ευαγγελισμού, το οποίο φυλασσόταν από την ΕΛ.ΑΣ. Επίσης, εξετάστηκαν τα χώματα που μεταφέρθηκαν μαζί με τα συντρίμμια στο γεωτεμάχιο του ΟΣΕ στον οικισμό Κουλούρι Λάρισας.^[123] Εννέα μήνες μετά το δυστύχημα βρέθηκε βιολογικό υλικό των νεκρών στα συντρίμμια στο Κουλούρι, από την ομάδα Anubis Coldcase Κ9 Τeam που ειδικεύεται στον εντοπισμό αγνοουμένων, ζωντανών ή νεκρών, με ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους έρευνας.^[124]

Αναφορικά με το μπάζωμα του χώρου της σύγκρουσης των δύο τρένων, ο πρώην Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός διώκεται για παράβαση καθήκοντος, με τον ίδιο να αρνείται την κατηγορία.^[125] Δημοσιογραφική έρευνα παρουσίασε δύο έγγραφα με την υπογραφή του Αγοραστού που αφορούν συμβάσεις μίσθωσης μηχανημάτων και ανάθεσης εκτέλεσης έργων για την μεταβολή του χώρου με ημερομηνία την επομένη του δυστυχήματος.^[126] Εκτός από τον Αγοραστό, δίωξη για αυθαίρετες παρεμβάσεις στον χώρο του δυστυχήματος και μη φύλαξη αυτού ασκήθηκε και στον διευθυντή της διεύθυνσης αστυνομίας Λαρίσης Αγάπιο Χαρακόπουλο, αδερφού του βουλευτή της ΝΔ Μάξιμου Χαρακόπουλου.^[127][128] Ρεπορτάζ στις 30 Ιανουαρίου 2025 ανέφερε πως οι αστυνομικοί που είχαν αναλάβει την προστασία του χώρου μίλησαν στις καταθέσεις τους για πιέσεις από άτομα της κυβέρνησης, προκειμένου να δώσουν την άδεια να προχωρήσουν στο μπάζωμα της περιοχής. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, το μπάζωμα έγινε για επικοινωνιακούς (και όχι μόνο) λόγους, ώστε να μην αναπαράγονται οι τραγικές εικόνες.^{[129][130][131]}

Το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ αναφέρει πως η «μη ιεροποίηση του χώρου» ευθύνεται εν πολλοίς για την απώλεια στοιχείων που θα ήταν σημαντικά για την υπόθεση.^[79] Ο αναπληρωτής πρόεδρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ Χρήστος Παπαδημητρίου ανέφερε σε δήλωσή του ότι η επιτροπή δεν εντόπισε κανένα στοιχείο που να υποδεικνύει κάποια κεντρική εντολή για να γίνει το μπάζωμα, ούτε υπάρχει ένδειξη για κάποια πολιτική παρέμβαση, αλλά υποστήριξε ότι όλα όσα έγιναν αποκάλυψαν παντελή άγνοια στη σωστή διαχείριση του δυστυχήματος.^[132][133] Δελτία τύπου και δηλώσεις μετά το δυστύχημα από τον τότε υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ, Χρήστο Τριαντόπουλο, αναφέρονταν ρητά σε επιχείρηση «αποκατάστασης του πεδίου», την οποία του είχε αναθέσει ο πρωθυπουργός, αλλά και πως παρέμεινε επί πέντε μέρες «στο σημείο», προκειμένου να την εκτελέσει.^[134]

Το Φθινόπωρο του 2025, δικογραφία του Αρείου Πάγου που προέκυψε από αίτημα περί των πιθανών ευθυνών του Τριαντόπουλου (όσον αφορά την μη ιεροποίηση του χώρου), συμπεριέλαβε των πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, επιπρόσθετα 12 πολιτικά πρόσωπα (κοινοβουλευτικά ή/και κυβερνητικά) της Νέας Δημοκρατίας καθώς και τους 6 πρώην υπουργούς μεταφορών.^[135]

Καταστροφή βιολογικού υλικού

Τον Νοέμβριο του 2024, η εφημερίδα Documento επισήμανε ότι σε αντίστοιχες περιπτώσεις μαζικών καταστροφών, όπως στην Ηλεία το 2007 και στο Μάτι το 2018, πραγματοποιήθηκαν κανονικά τοξικολογικές και ιστολογικές εξετάσεις, όπως προβλέπει το διεθνές πρωτόκολλο R(99)3 της Ε.Ε. Επίσης, στις 23 Φεβρουαρίου 2025 έμπειροι ιατροδικαστές μίλησαν στο Documento για τη μη διενέργεια τοξικολογικών εξετάσεων από τους ιατροδικαστές των Τεμπών και ο ιατροδικαστής Κωνσταντίνος Ανδρέου τόνισε ότι για την ιατροδικαστική επιστήμη είναι πάγια τακτική η διενέργεια τοξικολογικών εξετάσεων σε θύματα όπου έχει ξεσπάσει πυρκαγιά, ανεξάρτητα από τα αίτια αυτής.^[136] Η ιατροδικαστής που έκανε την πλειοψηφία των νεκροτομών απάντησε ότι δεν ήταν απαραίτητο να γίνουν τοξικολογικές, γιατί γνώριζαν την αιτία θανάτου.^[137]

Τον Φεβρουάριο του 2025, ήρθε στην δημοσιότητα έγγραφο το οποίο δείχνει ότι βιολογικό υλικό των θυμάτων καταστράφηκε 40 ημέρες μετά το δυστύχημα, αντί 7 – 8 μηνών όπως συνηθίζεται. Από την πλευρά του ανακριτή που έδωσε την εντολή, αναφέρθηκε ότι πρόκειται για τυπική διαδικασία, ενώ αντίθετα δημοσιεύματα ανέφεραν ότι τα δείγματα αυτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε τοξικολογικές εξετάσεις ώστε να διαπιστωθεί η προέλευση των θανάτων.^[138]

Καταγγελίες πυροσβεστών περί πιέσεων για την σύνταξη εγγράφου αυτοψίας

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, από τις καταθέσεις πυροσβεστών και αστυνομικών προκύπτει ότι είχαν δοθεί εντολές για άμεση αποκατάσταση του χώρου της τραγωδίας.^[139] Οι δύο πυροσβέστες έλαβαν εντολή να πραγματοποιήσουν απλή αυτοψία μακροσκοπικά, ενώ ο διοικητής των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού Λάρισας (ΔΙΠΥΝ Λάρισας) φέρεται να απάντησε σε πυροσβέστη που προσπάθησε να μάθει για ποιο λόγο φεύγουν από το σημείο του δυστυχήματος: «Άσ’ το να ξεφουσκώσει».^[140] Επίσης, αξιωματικός του Πυροσβεστικού Σώματος, χωρίς εμπειρία και γνώσεις, τοποθετήθηκε στο ανακριτικό γραφείο του τμήματος αδυνατώντας να ασκήσει ελεγκτικά καθήκοντα και να συντονίσει το έργο των ανακριτικών υπαλλήλων.^[141]

Ένας εκ των δύο πυροσβεστών, που κατηγορούνται για την σύνταξη του εγγράφου της απλής αυτοψίας, απευθύνθηκε στον Εισαγγελέα αναφέροντάς του, ότι αυτό έγινε μετά την προειδοποίηση-απειλή του διοικητή των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού Λάρισας, για πειθαρχική δίωξη περί απείθειας, αν δεν συντάξουν έκθεση αυτοψίας στο πεδίο του δυστυχήματος. Το ίδιο επιβεβαιώνει στο απολογητικό υπόμνημά της μία συνάδελφός του, ενώ η τότε προϊσταμένη τους, αντιπύραρχος, η οποία δεν υπέγραψε τελικώς την έκθεση αυτοψίας και απειλήθηκε με απόταξη, κατέθεσε ότι ουδείς τους είχε δώσει εντολή για ανάληψη προανακριτικών καθηκόντων.^[142]

Οπτικό και ηχητικό υλικό

Βίντεο από τη διαδρομή της εμπορικής αμαξοστοιχίας

Το βιντεοληπτικό υλικό από τον εμπορικό σταθμό Θεσσαλονίκης, όπου και έγινε η φόρτωση της εμπορικής αμαξοστοιχίας και των υπόλοιπων σταθμών από τους οποίους διήλθε, διαγράφηκε, έχουν αναφέρει κύκλοι εργαζομένων του ΟΣΕ. Παράλληλα, ανέφεραν ότι δεν ζητήθηκε το εν λόγω υλικό, αλλά μόνο τα βίντεο για τους σταθμούς από όπου διήλθε και πραγματοποίησε στάση το επιβατικό τρένο.^[143][144] Τον Νοέμβριο του 2024, εννέα μήνες μετά την δημοσιοποίηση της καταγγελίας, η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου διέταξε εισαγγελική έρευνα, προκειμένου να διερευνηθεί γιατί δεν εστάλη το οπτικοακουστικό υλικό από τις κάμερες στη Θεσσαλονίκη, όπως έχει ζητηθεί, για να φανεί μεταξύ άλλων το εμπόρευμα που φορτώθηκε στην εμπορική αμαξοστοιχία.^[145] Η έκθεση της ΕΔΑΠΟ, αναφέρει ότι οι καταγραφές από κάμερες σε 15 σημεία της διαδρομής της εμπορικής αμαξοστοιχίας 63503 δεν περιλήφθηκαν στη δικογραφία και πλέον δεν μπορούν να ανακτηθούν λόγω επανεγγραφών, αποτελώντας σημαντική απώλεια στοιχείων.^[80]

Βίντεο από τις κάμερες στη σήραγγα των Τεμπών

Δύο χρόνια μετά το δυστύχημα, κατατέθηκαν στον αρμόδιο ανακριτή τρία βίντεο^[146] από την ιδιωτική εταιρεία φύλαξης Interstar Security που έχει την ευθύνη για την επιτήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου μέσω καμερών. Τα βίντεο καταγράφουν την κίνηση στη σήραγγα των Τεμπών την οποία διέσχισε η εμπορική αμαξοστοιχία λίγα λεπτά πριν από τη σύγκρουση. Σε αυτά εμφανίζεται εμπορική αμαξοστοιχία με παρόμοια χαρακτηριστικά με αυτήν που ενεπλάκη στο σιδηροδρομικό δυστύχημα, η οποία παρουσιαζόταν χωρίς εμφανές ύποπτο φορτίο στα πρώτα τρία βαγόνια με τις λαμαρίνες. Οι δικαστικοί πραγματογνώμονες, που έλαβαν την εντολή του εφέτη ανακριτή Λάρισας, Σωτήρη Μπακαΐμη, να εξετάσουν τα βίντεο, στην έκθεσή τους^[147] κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι παρόλο που πράγματι πρόκειται για την ίδια εμπορική αμαξοστοιχία και ότι με βάση τα καρέ που φαίνονται στο βίντεο δεν διακρίνεται παράνομο φορτίο, δεν μπορούν να αποφανθούν για τη γνησιότητα των βίντεο.^{[148][149][150]} Η κυβέρνηση και μέσα ενημέρωσης ισχυρίστηκαν πως τα βίντεο είναι γνήσια.^{[151][152][153]} Το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ αναφέρει ότι εξέτασε τα βίντεο παρόλο που δεν έχει πιστοποιηθεί η αυθεντικότητά τους, με τον πρόεδρο του οργανισμού όμως να σημειώνει ότι «το γεγονός ότι τα βίντεο αναζητούνται δύο χρόνια και ανευρέθησαν δύο χρόνια μετά προκαλεί απορίες».^[98] Η αξιοπιστία των βίντεο είχε αμφισβητηθεί καθώς σημειώθηκαν χρονικές αντιφάσεις αναφορικά με την εύρεσή τους και την ταυτόχρονη δημοσιοποίησή τους στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης X.^[154] Τελικά, στις 28 Μαρτίου 2025, η εργαστηριακή πραγματογνωμοσύνη της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών (ΔΕΕ) έκρινε πως τα βίντεο είναι γνήσια.^[155]

Δύο χρόνια μετά το δυστύχημα έγινε γνωστό ότι 649.000 βίντεο, ηχητικά και ψηφιακά αρχεία που αφορούσαν τις δύο πρώτες ημέρες, την 28η Φεβρουαρίου και 1 Μαρτίου 2023, κατασχέθηκαν και παραδόθηκαν στον ανακριτή, αλλά δεν υπάρχουν στη δικογραφία. Δικαστικές πηγές απάντησαν ότι αυτά τα στοιχεία δεν ήταν χρήσιμα στην υπόθεση και γι’ αυτό δεν συμπεριλήφθηκαν στη δικογραφία.^[156] Μήνυση σε βάρος του εφέτη ανακριτή Λάρισας, Σωτήρη Μπακαΐμη, σχετικά με τα 649.000 αρχεία, που ανακάλυψαν οι ίδιοι οι συγγενείς ότι είχε στην κατοχή του –χωρίς να τα λάβει υπ’ όψιν στη διερεύνηση- από τον Ιούλιο του 2023, κατέθεσαν συγγενείς των θυμάτων της φονικής τραγωδίας, μεταξύ των οποίων και η Μαρία Καρυστιανού. Η πρώτη μήνυση κατατέθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2025 και η δεύτερη, συμπληρωματική, στις 7 Μαρτίου 2025.^[157][158] Η αντεισαγγελέας πρωτοδικών Λάρισας Ευτυχία Μελετοπούλου, που εξέτασε την υπόθεση, την απέρριψε ως αβάσιμη.^[159]

Συρραφή και αλλοίωση συνομιλιών υπαλλήλων του σιδηροδρόμου

Δημοσίευμα στις 24 Μαρτίου 2024 ανέφερε ότι μετά το δυστύχημα μονταρίστηκαν δύο διαφορετικές ηχογραφημένες συνομιλίες του σταθμάρχη με μηχανοδηγούς στη Λάρισα και δόθηκαν στην δημοσιότητα για να προβληθεί η θεωρία του ανθρώπινου λάθους.^[160] Αντίθετα, στο πρωτότυπο ηχητικό υλικό που παραδόθηκε στη Δικαιοσύνη, δεν διαπιστώθηκε καμία αλλοίωση, επέμβαση ή διαγραφή δεδομένων από το καταγραφικό σύστημα του ΟΣΕ, σύμφωνα με το πόρισμα του ΕΜΠ. Η έρευνα ολοκληρώθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2025 και το πόρισμα της ειδικής πραγματογνωμοσύνης ενσωματώθηκε στη δικογραφία.^[161]

Περίληψη πορισμάτων για τα αίτια και τη διαχείριση

Τον Απρίλιο του 2023 δόθηκε στη δημοσιότητα το πόρισμα της τριμελούς Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων^[162] για τη διερεύνηση του δυστυχήματος, η οποία συγκροτήθηκε με απόφαση Γ.Γ. Μεταφορών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Στο πόρισμα υπάρχει επιμερισμός ευθυνών σε οργανισμούς και πρόσωπα, όπως στον OΣE, στην ΕΡΓΟΣΕ, στη Ρυθμιστική Αρχή Συγκοινωνιών, στη Hellenic Train αλλά και στον μοιραίο σταθμάρχη. Επίσης προτάσει την ανάγκη να γίνει άμεσα εκσυγχρονισμός του σιδηροδρόμου, καθώς διαπιστώνονται χρόνιες παθογένειες.^[163]

Στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, τον Φεβρουάριο του 2025, γίνεται λόγος για απώλεια σοβαρών στοιχείων από τον χώρο της τραγωδίας, καθώς «δεν έγινε σωστή εφαρμογή επιχειρησιακής περιμέτρου καθώς και σωστή χαρτογράφηση του χώρου διερεύνησης». Στο πόρισμα σημειώνεται ότι τα τρένα δεν είναι σχεδιασμένα για τέτοιους είδους συγκρούσεις και ότι δεν υπήρχε κανόνας στον ΟΣΕ για την προσαρμογή της ταχύτητας όταν δεν υπάρχει σηματοδότηση. Κύριες ευθύνες για την κατάσταση, αποδίδονται «στην διαχρονική απόφαση του ελληνικού κράτους να εγκαταλείψει τον σιδηρόδρομο», με υποσημείωση ότι η χώρα είναι ουραγός στην ΕΕ σε επενδύσεις, καθώς και στα μνημόνια που είχαν ως αποτέλεσμα την αποψίλωση του ΟΣΕ από προσωπικό, το οποίο ήταν κρίσιμο για την ασφάλεια.^[164] Το πόρισμα αναφέρεται γενικά σε «κακή κουλτούρα λειτουργίας του σιδηροδρόμου» και καταδικάζει την απουσία σύμβασης 717 για την ανάταξη της σηματοδότησης-τηλεδιοίκησης, που έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί το 2016 και αν είχε ολοκληρωθεί, πιθανότατα δεν θα επέτρεπε στο δυστύχημα να έχει συμβεί.^[165] Επίσης αναφέρονται παθογένειες όπως η ανυπαρξία εθνικού φορέα διερεύνησης αεροπορικών και σιδηροδρομικών ατυχημάτων η οποία δημιούργησε σοβαρά προβλήματα στη διερεύνηση.^[164] Σχετικά με τα αίτια του δυστυχήματος, επισημαίνεται ότι ο σταθμάρχης Λάρισας δεν χρησιμοποίησε την αυτόματη μέθοδο χάραξης πορείας και υπήρχαν εκείνη την ημέρα πολλές βλάβες και καθυστερήσεις.

Δικαστική διερεύνηση

Ο σταθμάρχης Λάρισας συνελήφθη και προσήχθη στον εισαγγελέα. Στην πρώτη του κατάθεση αναγνώρισε ότι δρομολόγησε το επιβατικό τρένο σε λάθος ράγες.^[166][167] Για κατάθεση κλήθηκε επίσης ο εκπρόσωπος της εταιρείας Hellenic Train.^[168][169] Στις 5 Μαρτίου 2023 ο σταθμάρχης, μετά την απολογία του, κρίθηκε ομόφωνα προφυλακιστέος^[170] και αντιμετωπίζει κατηγορίες όπως την κακουργηματική πράξη διατάραξης της ασφαλείας των συγκοινωνιών και το πλημμέλημα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή και της σωματικής βλάβης από αμέλεια κατά συρροή.^[171] Στις 1 Αυγούστου 2024 αποφυλακίστηκε λόγω παρέλευσης των 18 μηνών της προσωρινής κράτησης. Μέχρι την δική θα παραμείνει σε κατ’ οίκον περιορισμό.

Στις 9 Μαρτίου 2023 ασκήθηκαν από τον εισαγγελέα Λάρισας ποινικές διώξεις σε βάρος τριών επιπλέον προσώπων (επιθεωρητής του ΟΣΕ και δύο σταθμάρχες), ως αποτέλεσμα της ανακριτικής διαδικασίας στη Λάρισα.^[172]

Τον Μάρτιο του 2024 απολογήθηκαν οι κατηγορούμενοι της κοινοπραξίας ΤΟΜΗ ΑΒΕΤΕ, Alstom για τη σύμβαση 717 της ΕΡΓΟΣΕ, η οποία υπογράφηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2014 με ορίζοντα υλοποίησης τους 24 μήνες και αφορούσε το έργο «Ανάταξη και Αναβάθμιση του συστήματος Σηματοδότησης – Τηλεδιοίκησης και Αντικατάσταση 70 Αλλαγών Τροχιάς σε Εντοπισμένα Τμήματα του Άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Προμαχώνας» (πλην τμήματος Τιθορέα – Δομοκός).^[173][174] Αφέθηκαν ελεύθεροι με εγγυήσεις ύψους 500.000 έως 900.000 ευρώ^[175] και, κατά περίσταση, με τον όρο της απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα. Οι κατηγορούμενοι δεν κατέβαλαν άμεσα τα ποσά ενώ είχαν δικαίωμα της προσφυγής κατά των αποφάσεων εγγύησης.^[176]

Τον Φεβρουάριο του 2025 απειλές κατά της ζωής τους δέχθηκαν η πρόεδρος του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα και η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, για την υπόθεση του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στα Τέμπη.^[177][178]

Καταγγελίες συγγενών των θυμάτων για συγκάλυψη

Οι συγγενείς των θυμάτων έχουν εκφράσει επανειλημμένα τους φόβους τους πως στην υπόθεση επιχειρείται οργανωμένη συγκάλυψη από τις πρώτες κιόλας ημέρες μετά το δυστύχημα.^{[179][180][181]} Στις 2 Μαΐου 2024, συγγενείς θυμάτων και Έλληνες πολίτες, 170 άτομα στο σύνολο, μήνυσαν τον πρωθυπουργό της χώρας, Κυριάκο Μητσοτάκη, ως ηθικό αυτουργό της συγκάλυψης.^[182] Στις 14 Ιανουαρίου 2025, η πρόεδρος του Συλλόγου «Τέμπη 2023» αντιδρώντας στην επιλογή του Κωνσταντίνου Τασούλα, ως υποψηφίου για το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, τον κατηγόρησε πως κατά την θητεία του ως Προέδρος της Βουλής, όχι μόνο δεν έλαβε τα δέοντα μέτρα για να διαλευκανθούν οι αιτίες του δυστυχήματος, αλλά αντίθετα συνέβαλε στη συγκάλυψη του ζητήματος.^[183]

Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και διερεύνηση ευθυνών Καραμανλή και Σπίρτζη

Τον Ιούνιο του 2023, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) πληροφόρησε τις ελληνικές Αρχές για υπόνοιες που προέκυψαν κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, για τη διάπραξη αδικημάτων από δύο πρώην υπουργούς -κατάχρηση δημοσίου χρήματος από τον Κώστα Καραμανλή αναφορικά με εργασίες για την επισκευή και αναβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου και παράβαση καθήκοντος από τον Χρήστο Σπίρτζη– και κάλεσε την κυβέρνηση να ενεργήσει, καθώς, στην ελληνική έννομη τάξη, αδικήματα υπουργών διώκονται μόνο με απόφαση του Ελληνικού Κοινοβουλίου. Ωστόσο, στην κοινοβουλευτική συζήτηση που ακολούθησε το Νοέμβριο του 2023, η κυβέρνηση προέκρινε τη σύσταση εξεταστικής και όχι προανακριτικής επιτροπής.^[184] Έπειτα από πρόταση του ΚΚΕ και υπερψήφισή της από την πλειοψηφία της Βουλής, εννέα μήνες μετά το δυστύχημα, συγκροτήθηκε η εξεταστική επιτροπή,^[185] η οποία κατέληξε σε πόρισμα που εγκρίθηκε από την κυβερνητική πλειοψηφία, ενώ τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα εξέδωσαν ξεχωριστά πορίσματα.^[186]

Στις 11 Δεκεμβρίου 2023, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία απήγγειλε κατηγορίες σε 23 υπόπτους, συμπεριλαμβανομένων 18 δημοσίων υπαλλήλων, για εγκλήματα που σχετίζονται με συγχρηματοδοτούμενες από την ΕΕ συμβάσεις για την αποκατάσταση συστημάτων σιδηροδρομικής σηματοδότησης στην Ελλάδα. Η έρευνα, που ξεκίνησε στις 28 Νοεμβρίου 2022, αποκάλυψε δόλιες δραστηριότητες που συνδέονται με συμβάσεις μεταξύ της ΕΡΓΟΣΕ και μιας κοινοπραξίας δύο εταιρειών. Η κύρια σύμβαση, η «Σύμβαση 717», που υπογράφηκε το 2014, είχε ως στόχο την αποκατάσταση των συστημάτων σηματοδότησης και τηλεχειρισμού της κυκλοφορίας στο σιδηροδρομικό τμήμα Αθήνα-Θεσσαλονίκη-Προμαχώνας, με στόχο την ολοκλήρωση το 2016. Μια συμπληρωματική σύμβαση το 2019 τροποποίησε το πεδίο εφαρμογής του έργου ώστε να συμπεριλάβει ένα νέο σύστημα σηματοδότησης με μονάδες τηλεμετρίας. Και οι δύο συμβάσεις συγχρηματοδοτήθηκαν κατά 85% από το Ταμείο Συνοχής της ΕΕ. Η κοινοπραξία φαίνεται να χώρισε αυθαίρετα το έργο μεταξύ των δύο εταιρειών της χωρίς άδεια, ενώ η δεύτερη εταιρεία ανέθεσε σε υπεργολαβία τεχνικές μελέτες σε μη εξειδικευμένο τρίτο μέρος, παραβιάζοντας τους συμβατικούς όρους, γεγονός που οδήγησε σε πρόστιμο 2 εκατομμυρίων ευρώ για την ΕΡΓΟΣΕ μετά από έλεγχο του 2018. Η κοινοπραξία στην συνέχεια, σύμφωνα με την EPPO, τροποποίησε παράνομα το πεδίο εφαρμογής της Σύμβασης 717 κατασκευάζοντας ένα νέο σύστημα σηματοδότησης, διογκώνοντας το κόστος χωρίς αιτιολόγηση. Επτά παράνομες παρατάσεις καθυστέρησαν το έργο, αφήνοντάς το ημιτελές εννέα χρόνια μετά την έναρξή του. Από την άλλη οι υπάλληλοι της ΕΡΓΟΣΕ κατηγορούνται ότι παρείχαν ψευδείς ή ελλιπείς πληροφορίες στην Διαχειριστική Αρχή, η οποία ενέκρινε κονδύλια παρά τις ανακρίβειες, προκαλώντας οικονομική ζημία άνω των 15,6 εκατομμυρίων ευρώ στην ΕΕ και την Ελλάδα. Μια σχετική υπόθεση που αφορά πιθανές παραβάσεις καθήκοντος από τους ελεγκτές της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας της Ελλάδας παραπέμφθηκε στις ελληνικές αρχές, καθώς δεν εμπίπτει στην εντολή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.^[187]

Η Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι, σε δηλώσεις της τον Μάρτιο του 2024 είπε ότι, εάν είχε εφαρμοστεί η τηλεδιοίκηση και η σηματοδότηση, το δυστύχημα θα είχε αποφευχθεί. Επίσης, ζήτησε την αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών.^[188] Αργότερα, το 2025, σε επίσκεψη στην Ελλάδα που αφορούσε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στην υπόθεση των Τεμπών, επαναλαμβάνοντας το αίτημα για την αλλαγή του άρθρου 86 (περί ευθύνης υπουργών) και δήλωσε ότι το οικονομικό έγκλημα και η διαφθορά μπορούν να σκοτώσουν.^[189]

Τον Μάρτιο του 2024, ο Χρήστος Σπίρτζης ζήτησε ο ίδιος την άρση της ασυλίας του, ώστε να εξεταστούν τυχόν αδικήματα κατά τη δική του θητεία σε σχέση με την εφαρμογή και υλοποίηση της σύμβασης 717 της ΕΡΓΟΣΕ, προτρέποντας να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο και οι άλλοι διατελέσαντες υπουργοί και πιέζοντας εμμέσως και τον Κώστα Καραμανλή να κάνει το ίδιο. Παρόλα αυτά, δεν έχει υπάρξει απάντηση στο αίτημα, με τον τότε πρόεδρο της Βουλής Κώστα Τασούλα να έχει ζητήσει να ενημερωθεί νομικώς για το συγκεκριμένο αίτημα.^[190][191]

Στις 30 Απριλίου 2025 διαβιβάστηκε στη Βουλή η δικογραφία για το δυστύχημα και τις ευθύνες των διατελεσάντων υπουργών Σπίρτζη και Καραμανλή. Σε δήλωσή του ο Καραμανλής εξέφρασε την βεβαιότητά του ότι είναι αθώος.^[192]

Τον Απρίλιο-Μάιο του 2025, η EPPO κάλεσε αρχικά σε εξηγήσεις, και έπειτα άσκησε δίωξη, σε 16 άτομα, με νέες κατηγορίες που αφορούν χορήγηση αποζημίωσης περίπου 3 εκατομμύρια ευρώ προς την κοινοπραξία που είχε αναλάβει το έργο. Οι κατηγορίες που αντιμετωπίζουν κατά περίπτωση τα 16 πρόσωπα αφορούν στα αδικήματα της ηθικής αυτουργίας και της συνέργειας σε απιστία με φερόμενο ως φυσικό αυτουργό της αξιόποινης πράξης τον τότε υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Κώστα Αχ. Καραμανλή.^[193]

Δικαστικές αποφάσεις

Η πρώτη δικαστική απόφαση για το πολύνεκρο δυστύχημα στα Τέμπη εκδόθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών (τμήμα εργατικών διαφορών) την 1η Φεβρουαρίου 2025 επιδικάζοντας αποζημίωση συνολικού ύψους 800.000 ευρώ στους συγγενείς θύματος, καταλογίζοντας ευθύνες στην ΟΣΕ Α.Ε. και τη Hellenic Train Α.Ε., οι οποίες, σύμφωνα με το δικαστήριο, αν και γνώριζαν ότι δε λειτουργούσε η τηλεδιοίκηση και η σηματοδότηση, επέτρεπαν τη διενέργεια μεταφορών η πρώτη και τη μεταφορά επιβατών η δεύτερη, «εκθέτοντας τόσο τους επιβάτες όσο και τους εργαζόμενους σε κίνδυνο ζωής και υγείας».^[194][195]

Τοξικολογικές και βιοχημικές εξετάσεις – Απεργία πείνας Πάνου Ρούτσι

Κατά καιρούς, συγγενείς των θυμάτων είχαν υποβάλει αιτήματα για εκταφή για να διαπιστωθεί αν έχασαν τη ζωή τους από πυρκαγιά που οφείλεται στην ύπαρξη εύφλεκτης ουσίας, αλλά και για να επαναληφθούν η ταυτοποίηση και οι βιοχημικές εξετάσεις με το σκεπτικό ότι πραγματοποιήθηκαν με μη ενδεδειγμένο τρόπο. Τα αιτήματα είχαν απορριφθεί από τις δικαστικές αρχές.^[196] Στις 15 Σεπτεμβρίου 2025, ο Πάνος Ρούτσι, πατέρας του 22χρονου θύματος Ντένις Ρούτσι, ξεκίνησε απεργία πείνας μπροστά από το μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη στην Πλατεία Συντάγματος. Από τις 18 και 22 Σεπτεμβρίου αντίστοιχα, στην απεργία πείνας συμμετείχαν και άλλοι δύο πολίτες, ως ένδειξη συμπαράστασης.^[197] Με αφορμή τις απορριπτικές δικαστικές αποφάσεις για την εκταφή των θυμάτων, ο Ρούτσι πιστεύει ότι η εκταφή θα επιβεβαιώσει την ύπαρξη ουσίας που αποτέφρωσε το παιδί του. Για τον ίδιο λόγο, μαζί με την Μαρία Καρυστιανού απέστειλαν εξώδικο στον πρωθυπουργό, τον πρόεδρο της Βουλής, τον Άρειο Πάγο και νομικούς φορείς της χώρας.^[198]

Δηλώσεις των Π. Ρούτσι και Ζ. Κωνσταντοπούλου μετά τη λήξη της απεργίας πείνας του πρώτου.

Η κυβέρνηση δήλωσε ότι για τα παραπάνω αρμόδια είναι αποκλειστικά η δικαιοσύνη, ενώ και ο Άρειος Πάγος δήλωσε επίσης ότι δεν είναι αρμοδιότητά του, προσθέτοντας όμως ότι τα αιτήματα και οι καταγγελίες θα εξετασθούν.^[199][200] Το αίτημα του Ρούτσι στήριξαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης, όπου ενδεικτικά το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ. ανέφερε ότι το αίτημα εκταφής είναι αναφαίρετο δικαίωμα, η Ελληνική Λύση και το ΚΚΕ απέδωσαν ευθύνες στην δικαιοσύνη και την κυβέρνηση απαιτώντας να ικανοποιηθεί το δίκαιο αίτημα του Πάνου Ρούτσι, ενώ η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, κατέθεσε διάβημα στον Άρειο Πάγο σχετικά με την ικανοποίηση του αιτήματος και το ζήτημα της απεργίας πείνας.^[201] Θέση υπέρ των αιτημάτων εκταφής πήραν οι πρώην πρωθυπουργοί Αντώνης Σαμαράς^[202] και Αλέξης Τσίπρας^[203], ενώ υπέρ του Ρούτσι τάχθηκε και ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος.^[204] Στις 21 και 28 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκαν πολυπληθείς συγκεντρώσεις σε δεκάδες πόλεις της χώρας, με την απαίτηση να ικανοποιηθούν τα αιτήματα του Πάνου Ρούτσι.^[205]

Το πρωτοδικείο Λαρίσης διέταξε τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης για την εκταφή του Ντένις Ρούτσι και δήλωσε ότι θα εξετάσει και τα αιτήματα εκταφής από άλλους συγγενείς θυμάτων, όμως μόνο για ταυτοποίηση DNA και όχι για τοξικολογικές εξετάσεις, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται και η απεργία πείνας αλλά και οι κινητοποιήσεις των πολιτών, καθώς το βασικό αίτημα ήταν να αποδειχθούν τα πραγματικά αίτια θανάτου κατόπιν τοξικολογικών εξετάσεων.^[205][206] Στις 30 Σεπτεμβρίου 2025, η πρόεδρος Εφετών Λάρισας απέρριψε τα αιτήματα εκταφής για βιοχημικές εξετάσεις που κατέθεσαν η Μαρία Καρυστιανού, ο Παύλος Ασλανίδης, ο Χρήστος Κωνσταντινίδης και ο Πάνος Ρούτσι, με το σκεπτικό ότι «στις εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης δεν διαπιστώθηκε ως αιτία ανάφλεξης μετά τη σύγκρουση των τρένων ύποπτο φορτίο».^[207] Τελικά στις 6 Οκτωβρίου, η εισαγγελία Πρωτοδικών Λάρισας διέταξε την διενέργεια τοξικολογικών εξετάσεων. Την ίδια μέρα, ο εισαγγελέας Εφετών Λάρισας, Λάμπρος Τσόγκας, ανέσυρε από το αρχείο δικογραφία σε βάρος ιατροδικαστών, που είχαν βρεθεί στο στόχαστρο των συγγενών για ελλιπείς εξετάσεις και παράβαση καθήκοντος, σχετικά με την μη διενέργεια τοξικολογικών και ιστολογικών εξετάσεων.^[208] Ο Ρούτσι τερμάτισε την απεργία πείνας στις 7 Οκτωβρίου.

Παραπομπές σε δίκη

Στις 15 Σεπτεμβρίου 2025 ο εισαγγελέας Εφετών Λάρισας έστειλε στον πρόεδρο Εφετών πρόταση 996 σελίδων για την παραπομπή σε δίκη 36 εμπλεκομένων μη πολιτικών προσώπων.^[209] Οι 33 βασικοί κατηγορούμενοι, μεταξύ των οποίων σταθμάρχες, εργαζόμενοι και στελέχη του ΟΣΕ, γενικοί διευθυντές του υπουργείου Μεταφορών, η πρόεδρος της ΡΑΣ κ.ά., βρίσκονται αντιμέτωποι με 4 από τα 5 αδικήματα, που περιλαμβάνει η δικογραφία. Το πρώτο αδίκημα περιλαμβάνει την επικίνδυνη παρέμβαση στη συγκοινωνία μέσων σταθερής τροχιάς, με ενδεχόμενο δόλο, με επικίνδυνες για την ασφάλεια της συγκοινωνίας πράξεις, που είχε ως αποτέλεσμα: α) το θάνατο μεγάλου αριθμού ανθρώπων, β) τη βαριά σωματική βλάβη μεγάλου αριθμού ανθρώπων και τη σημαντική βλάβη σε εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας, γ) τη δυνατότητα κινδύνου περισσότερων προσώπων και δ) τη δυνατότητα κοινού κινδύνου για ξένα πράγματα τελεσθείσας και κατ’ εξακολούθηση και τελεσθείσας και από κοινού, βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια, δυνατότητα κινδύνου περισσότερων προσώπων. Ακολουθούν, τα αδικήματα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή, της βαριάς σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή, της απλής σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή και της παράβασης καθήκοντος τελεσθείσας και από κοινού.^[209][210]

Πολιτική διερεύνηση και προτάσεις δυσπιστίας

Εξεταστική Επιτροπή το 2024

Τον Μάρτιο του 2024 ολοκλήρωσε τις εργασίες της η κοινοβουλευτική εξεταστική επιτροπή που είχε συσταθεί, με τα πολιτικά κόμματα να υποβάλλουν τα πορίσματά τους. Το κυβερνών κόμμα της Νέας Δημοκρατίας κατέθεσε εκτενές πόρισμα αποδίδοντας το ατύχημα σε ανθρώπινο λάθος και παραβιάσεις επιχειρησιακών πρωτοκόλλων από τον σταθμάρχη και τους μηχανοδηγούς, υποστηρίζοντας ότι η τήρηση των κανονισμών ασφαλείας θα μπορούσε να είχε αποτρέψει την καταστροφή.^[211]

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, μεταξύ των οποίων ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ., το ΚΚΕ και άλλα, επέκριναν την κυβέρνηση για συστημικές αποτυχίες και πολιτικές ευθύνες. Η έκθεση του ΣΥΡΙΖΑ κατηγόρησε τον πρώην υπουργό Μεταφορών, Κώστα Καραμανλή, για εγκληματική αμέλεια, επικαλούμενη αστοχίες στην εφαρμογή συστημάτων ασφαλείας και καθυστερημένη ολοκλήρωση κρίσιμων έργων υποδομής, όπως τα συστήματα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης βάσει της σύμβασης 717. Το ΠΑΣΟΚ και το ΚΚΕ ζήτησαν τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής για να εξετάσει πιθανές ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων. Η Ελληνική Λύση και άλλα κόμματα τόνισαν, επίσης, την έλλειψη μέτρων ασφαλείας και τη συστημική παραμέληση στο σιδηροδρομικό σύστημα. Υποστήριξαν ότι οι πολιτικές αποφάσεις όλα αυτά τα χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της υποχρηματοδότησης και της κακοδιαχείρισης, συνέβαλαν στην τραγωδία. Η Νέα Αριστερά και άλλες ομάδες της αντιπολίτευσης κατηγόρησαν την κυβέρνηση για απόπειρα συγκάλυψης του περιστατικού, ιδιαίτερα όσον αφορά τον καθαρισμό του σημείου της σύγκρουσης, που ισχυρίζονται ότι κατέστρεψε κρίσιμα στοιχεία.

Η αντιπολίτευση επέμεινε ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν οι πολιτικές και ποινικές ευθύνες και έχει προτείνει περαιτέρω νομικές ενέργειες για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της λογοδοσίας.^[212]

Πρόταση δυσπιστίας το 2024

Στις 26 Μαρτίου 2024, το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ., ο ΣΥΡΙΖΑ, η Νέα Αριστερά και η Πλεύση Ελευθερίας, κατέθεσαν από κοινού πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης για το δυστύχημα. Στην ψηφοφορία που έγινε, μετά την τριήμερη συζήτηση, υπέρ της πρότασης δυσπιστίας ψήφισαν 141 βουλευτές (τα κόμματα που την πρότειναν, η Ελληνική Λύση, οι Σπαρτιάτες, το ΚΚΕ και η Νίκη) και κατά 159 βουλευτές (Νέα Δημοκρατία και ο ανεξάρτητος Χάρης Κατσιβαρδάς).^[213][214] Σύσσωμη η αντιπολίτευση κατηγόρησε την κυβέρνηση για συγκάλυψη στο θέμα της τραγωδίας των Τεμπών, ενώ η κυβέρνηση, διά του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, απάντησε πως ουδέποτε δόθηκε εντολή για συγκάλυψη.^[215]

Η πρόταση δυσπιστίας κατατέθηκε μετά από δημοσίευμα στις 24 Μαρτίου στην εφημερίδα Το Βήμα, σύμφωνα με το οποίο χαλκεύτηκαν ηχογραφημένες συνομιλίες σταθμάρχη και μηχανοδηγών προκειμένου να προβληθεί η θεωρία του ανθρώπινου λάθους.

Σύσταση προανακριτικής επιτροπής και παραίτηση Τριαντόπουλου το 2025

Για το ζήτημα των χωματουργικών εργασιών στο σημείο του δυστυχήματος («μπάζωμα») προκλήθηκε πολιτική αντιπαράθεση, με την αντιπολίτευση να θέτει ζήτημα συγκάλυψης. Ο Χρήστος Τριαντόπουλος, υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ, αρνήθηκε ότι ήταν αυτός που έδωσε την εντολή για το μπάζωμα.^[216]

Στις 5 Φεβρουαρίου 2025 το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ κατέθεσε πρόταση για τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής, υποστηρίζοντας πως υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις πως ο Τριαντόπουλος τέλεσε το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος όσον αφορά την αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος.^[217] Ο ίδιος χαρακτήρισε «αβάσιμες μομφές» τις κατηγορίες για αλλοίωση του χώρου και προανήγγειλε την παραίτησή του.^[218]

Στις 4 Μαρτίου η πρόταση του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ υπερψηφίστηκε με πλειοψηφία 277 ψήφων, σε σύνολο 297 βουλευτών.^[219] Ο Τριαντόπουλος ανακοίνωσε την παραίτησή του κατά την ομιλία του στη συζήτηση.^[220] Λίγο νωρίτερα, είχε ανακοινώσει την δική του παραίτηση ο γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, Βασίλης Παπαγεωργίου.^[221] Ο ίδιος δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ένα ηλεκτρονικό μήνυμα σχετικά με το δυστύχημα το οποίο αναφερόταν στη χρηματοδότηση δαπανών για τη στήριξη συγγενών και την αποκατάσταση του χώρου του δυστυχήματος, κατόπιν αιτήματος της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Ο Τριαντόπουλος υποστηρίζει ότι το μήνυμα δεν περιέχει εντολές ή «συντονιστικό ρόλο» από την πλευρά του.^[222]

Από την πλευρά της η πρόεδρος του Συλλόγου πληγέντων Τέμπη 2023, Μαρία Καρυστιανού, χαρακτήρισε την πρόταση «περικεκομμένη και αποδυναμωμένη».^[223]

Πρόταση δυσπιστίας το 2025

Στις 5 Μαρτίου, μετά τις ομιλίες των πολιτικών αρχηγών στη συζήτηση για την σύσταση της προανακριτικής επιτροπής, ο Νίκος Ανδρουλάκης κατέθεσε πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης Μητσοτάκη υπογεγραμμένη από 85 βουλευτές των κοινοβουλευτικών ομάδων ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ., ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Πλεύση Ελευθερίας, Νέα Αριστερά, καθώς και ανεξάρτητους. Οι εργασίες της Βουλής διακόπηκαν και ξεκίνησε η τριήμερη συζήτηση της πρότασης δυσπιστίας.^[224][225] Το βράδυ της Παρασκευής 7 Μαρτίου, έγινε η ψηφοφορία στην οποία 157 βουλευτές ψήφισαν κατά της πρότασης δυσπιστίας και 136 υπέρ σε σύνολο 293 ψηφισάντων.^[226]

Η πρόταση δυσπιστίας κατατέθηκε μετά το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ στις 27 Φεβρουαρίου 2025, σύμφωνα με το οποίο έγιναν σημαντικά λάθη από την κυβέρνηση στη διαχείριση του δυστυχήματος.

Προανακριτική επιτροπή το 2025

Το 2025, άνοιξε συζήτηση στην Βουλή των Ελλήνων για σύσταση προανακριτικής επιτροπής. Ύστερα από αλλαγές, κατατέθηκαν τρεις προτάσεις προς ψήφιση. Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας πρότεινε την παραπομπή μόνο του πρώην υπουργού Κώστα Αχ. Καραμανλή και μόνο για την κατηγορία της παράβασης καθήκοντος. Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής περιλαμβάνει οκτώ πολιτικά πρόσωπα, ανάμεσά τους και ο πρώην υπουργός Χρήστος Σπίρτζης, καλύπτοντας την περίοδο 2016-2023. Πρόταση που υιοθέτησε το κείμενο των συγγενών των θυμάτων (Σύλλογος «Τέμπη 28/2/2023») συνυπέγραψαν η Πλεύση Ελευθερίας, η Ελληνική Λύση, η Νίκη και ανεξάρτητοι βουλευτές,^[227] αφορά εκτός από τους υπουργούς Υποδομών τον Μητσοτάκη, τον Γιώργο Γεραπετρίτη και μια σειρά νυν και πρώην κυβερνητικά στελέχη με τα αδικήματα τα οποία τίθενται προς διερεύνηση να φτάνουν μέχρι και την εσχάτη προδοσία.^[228]

Τον Ιούνιο η Ολομέλεια της Βουλής αποφάσισε τη συγκρότηση προανακριτικής επιτροπής για τον Καραμανλή. Η πρόταση της ΝΔ υπερψηφίστηκε με 154 ψήφους (152 της ΝΔ και οι ανεξάρτητοι Κυριαζίδης και Κατσιβαρδάς).^[229] Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για παραπομπή του για διατάραξη ασφάλειας συγκοινωνιών απορρίφθηκε με 47 ψήφους, όπως και η πρόταση του συλλόγου θυμάτων που συγκέντρωσε 40 ψήφους· η Πλεύση Ελευθερίας υπερψήφισε και την πρόταση του ΠΑΣΟΚ.^[229] Σε ό,τι αφορά συγκεκριμένα την πρόταση για παραπομπή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η πρόταση των συγγενών των θυμάτων απορρίφθηκε με 159 «όχι» έναντι 38 «ναι».^[229] Δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η κοινή γνώμη συμφωνούσε με την παραπομπή του πρωθυπουργού στην Δικαιοσύνη με ποσοστά περίπου στο 55%^[230]. Το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και η Νέα Αριστερά, καθώς και δύο ανεξάρτητοι βουλευτές (Σαμαράς, Σαράκης) και ένας βουλευτής της Πλεύσης Ελεθερίας (Καραναστάσης) αποφάσισαν να απέχουν από την διαδικασία.^[229]

Στη συζήτηση ο Μητσοτάκης κατήγγειλε «πολιτική σκευωρία», ενώ η κυβερνητική παράταξη και ο πρωθυπουργός μιλώντας για την πρόταση των συγγενών των θυμάτων έκαναν λόγο για «αθλιότητα» και συνέδεσαν τα κόμματα που τη στήριξαν με αυτά που στήριξαν τις κινητοποιήσεις κατά των μέτρων λιτότητας το 2011 (που κρίνονται ως λαϊκιστικές και αρνητικές κατά την κυβέρνηση). Το ΠΑΣΟΚ άσκησε κριτική στην κυβέρνηση και την θυματοποίηση του πρωθυπουργού, ενώ έκρινε ότι η πρόταση των συγγενών των θυμάτων έδωσε αυτή τη δυνατότητα στον πρωθυπουργό.^[229] Το ΚΚΕ χαρακτήρισε την κυβερνητική πρόταση «πλυντήριο» και κατήγγειλε ΝΔ και ΠΑΣΟΚ για μεθόδευση της διαδικασίας.^[229][231] Η Ελληνική Λύση, κατηγόρησε τον πρωθυπουργό για καθεστωτική αλαζονεία.^[229] Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για απόκρυψη ευθυνών και αδιαφορία στην ασφάλεια, ενώ επέκρινε και το ΠΑΣΟΚ για τη στάση του.^[229] Τέλος, η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας αποκάλεσε τον Μητσοτάκη «μέλλοντα κατηγορούμενο», ενώ ο πρόεδρος της Νίκης Δημήτρης Νατσιός τον χαρακτήρισε «κακομαθημένο γιάπι», συνδέοντάς τον με φασιστική συμπεριφορά.^[229]

Δικογραφία για Μητσοτάκη και άλλους 18 πολιτικούς

Στις 31 Οκτωβρίου 2025, στα πλαίσια της εξέτασης των ευθυνών του Χρήστου Τριαντόπουλου, μεταβιβάστηκε στην Βουλή των Ελλήνων δικογραφία από τον Άρειο Πάγο, η οποία συμπεριλαμβάνει των Κυριάκο Μητσοτάκη και άλλα 18 πολιτικά πρόσωπα. Τα 12 σχετίζονται με το δυστύχημα και τη διαχείρισή του και προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία, ενώ άλλοι 6 είναι διατελέσαντες υπουργούς Μεταφορών. Περιλαμβάνοται ο υπουργός Μεταφορών Κώστας Αχ. Καραμανλής, ο Χρήστος Τριαντόπουλος, ο Γιώργος Γεραπετρίτης, ο Νίκος Παπαθανάσης, ο Γιάννης Τσακίρης, η Ζωή Ράπτη, ο Θάνος Πλεύρης, ο Μιχάλης Παπαδόπουλος, ο Μάκης Βορίδης, ο Άκης Σκέρτσος, ο Άδωνις Γεωργιάδης και οι πρώην υπουργοί Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Χρήστος Σπίρτζης, Νίκος Μαυραγάννης, Θάνος Μωραΐτης, Μιχάλης Παπαδόπουλος, Γιάννης Κεφαλογιάννης και Γιώργος Καραγιάννης. Το ζήτημα προέκυψε μετά τα υπομνήματα που κατέθεσαν συγγενείς θυμάτων, οι οποίοι κλήθηκαν από την ανακρίτρια του Αρείου Πάγου Φωτεινή Μηλίώνη να καταθέσουν για τις ευθύνες και τον ρόλο του Τριαντόπουλου στην αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος.^[135]

Ενδεχόμενα, ερμηνείες και άλλες υποθέσεις

Θεωρία περί αδήλωτου βαγονιού

Σε συμπληρωματική τεχνική έκθεση του πραγματογνώμονα Κοκοτσάκη, την οποία κατέθεσαν στον εφέτη ανακριτή Λάρισας, που χειρίζεται την υπόθεση, αναφέρεται ότι η εμπορική αμαξοστοιχία είχε ένα επιπλέον 14ο βαγόνι, που δεν είχε δηλωθεί, και ότι σε αυτό το βαγόνι υπήρχε εύφλεκτο υλικό.^[232] Η Hellenic Train επιμένει ότι τα βαγόνια ήταν 13.^[233] Στην επικαιροποιημένη έκθεση Κοκοτσάκη, τον Μάιο του 2024, δεν γίνεται κάποια αναφορά σε 14ο βαγόνι, χωρίς όμως να αναιρείται ρητά η συγκεκριμένη θεωρία.^[234]

Ισχυρισμοί περί μεταφορών στρατιωτικού υλικού των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ από το σιδηροδρομικό δίκτυο

Σε δημοσίευμα του Ριζοσπάστη αναφερόταν ότι το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο φέρεται να χρησιμοποιείται εκτεταμένα για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, με στελέχη του ΟΣΕ να λένε ότι για τις μεταφορές «δεν υπάρχει καμία ενημέρωση».^[235] Οι μεταφορές συχνά υπερβαίνουν τα επιτρεπτά όρια φόρτωσης και πραγματοποιούνται μέσω δρομολογίων που διέρχονται από κατοικημένες περιοχές, κάτι που εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια. Το ΚΚΕ έχει ζητήσει εξηγήσεις από την κυβέρνηση σχετικά με την πιθανή σύνδεση των συγκεκριμένων δρομολογίων με την τραγωδία των Τεμπών ενώ συνδέει το ζήτημα με την παρουσία στρατιωτικών στελεχών στον τόπο του δυστυχήματος, καθώς και με την έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά το φορτίο της εμπορικής αμαξοστοιχίας που ενεπλάκη στο συμβάν.^[236] Η κυβέρνηση απέριψε τους ισχυρισμούς και ανέφερε ότι καμία μεταφορά στρατιωτικού υλικού δεν έγινε τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2023.^[237]

Κοινωνικές αντιδράσεις

Κύριο λήμμα: Διαδηλώσεις για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη

Πορείες και απεργίες διαμαρτυρίας το 2023

Στιγμιότυπο από την διαδήλωση ως μέρος της απεργίας της 8ης Μαρτίου 2023 στην Αθήνα, με φοιτητές της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ.

Πορεία σπουδαστών λυκείου και πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης, στην Εγνατία Οδό στις 8 Μαρτίου 2023. Μπροστά, στο βάθος, φαίνεται το μέγεθος του πλήθους (γύρω στα 35.000 άτομα).

Τις ημέρες που ακολούθησαν το δυστύχημα, διοργανώθηκαν συγκεντρώσεις και πορείες διαμαρτυρίας από εργατικά συνδικάτα, φοιτητικούς συλλόγους και άλλους φορείς στην Αθήνα, τον Πειραιά, την Λάρισα, την Θεσσαλονίκη, την Πάτρα και σε άλλες πόλεις τις Ελλάδας.^[238][239] Συνθήματα, όπως το «πάρε με όταν φτάσεις», έγιναν χαρακτηριστικό γνώρισμα των εκτεταμένων διαδηλώσεων.^[240] Οι διαμαρτυρίες θεωρήθηκαν από τις μεγαλύτερες τα τελευταία χρόνια, συγκρίσιμες σε μέγεθος με εκείνες που πραγματοποιήθηκαν το 2011, κατά την κορύφωση της ελληνικής οικονομικής κρίσης.^[241]

Ο πρόεδρος ενός συνδικάτου σιδηροδρομικών υπαλλήλων επέκρινε τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, επειδή είχε προγραμματίσει να εγκαινιάσει την επομένη του δυστυχήματος Κέντρο τηλεδιοίκησης – σηματοδότησης σιδηροδρομικού δικτύου Βορείου Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη, αν και η τηλεδιοίκηση δε λειτουργούσε στο σιδηροδρομικό δίκτυο της βόρειας Ελλάδας.^[242] Η Πανελλήνια Ένωση Σιδηροδρομικών διαδήλωσε στις 2 Μαρτίου καταγγέλλοντας τα προβλήματα του τομέα, καθώς και τη γενικότερη κατάσταση του σιδηροδρόμου.^[243][244] Υπήρξαν και επεισόδια μεταξύ διαδηλωτών και της αστυνομίας, όταν οι διαδηλωτές έφτασαν στα κεντρικά γραφεία της Hellenic Train. Στις 8 Μαρτίου, η ΑΔΕΔΥ, τα περισσότερα εργατικά κέντρα της χώρας, σιδηροδρομικοί, εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι στις συγκοινωνίες της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, φαρμακοποιοί και ναυτεργατικά σωματεία πραγματοποίησαν 24ωρη απεργία.^[245] Οι απεργιακές συγκεντρώσεις προσέλκυσαν δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους, φοιτητές και μαθητές από πολλές σχολές και σχολεία μέσης εκπαίδευσης που τέθηκαν σε κατάληψη.^[246][247] Ήταν από τις πολυπληθέστερες διαδηλώσεις στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες,^[248][249] αφού μόνο στην Αθήνα συμμετείχαν τουλάχιστον 40.000 άτομα σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ.,^[250] ενώ άλλες εκτιμήσεις έκαναν λόγο για περίπου 100.000.^[251]

Στιγμιότυπο από τις διαδηλώσεις στην Πάτρα στη γενική απεργία της 16ης Μαρτίου 2023.

Πανελλαδική απεργία πραγματοποιήθηκε και στις 16 Μαρτίου από τη ΓΣΕΕ και την ΑΔΕΔΥ, με μεγάλες συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα, ενώ την προηγούμενη ημέρα απέργησαν οι εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης.^[252] Έρευνα της κοινής γνώμης εκτίμησε ότι το 30% του πληθυσμού άνω των 17 ετών ή περίπου 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι συμμετείχαν σε κάποια κινητοποίηση (διαδήλωση, απεργία κ.λπ.) ή εκδήλωση.^[253]

Απεργιακές συγκεντρώσεις και συλλογή υπογραφών το 2024

Ένα χρόνο μετά το δυστύχημα, στις 28 Φεβρουαρίου 2024, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν σε απεργιακές συγκεντρώσεις στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις στη μνήμη των θυμάτων. Οι πολίτες κρατώντας κόκκινα μπαλόνια και πανό, και με κυρίαρχο σύνθημα, «αυτό το έγκλημα δεν θα ξεχαστεί», ζήτησαν από την Δικαιοσύνη να κάνει άμεσα το καθήκον της.^[254] Παράλληλα, μετά από αίτημα της προέδρου του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων «Τέμπη 28/2/2023», Μαρίας Καρυστιανού προς την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών, οι καμπάνες σε όλες τις εκκλησίες των Μητροπόλεων της Εκκλησίας της Ελλάδος χτύπησαν πένθιμα 57 φορές, στις 10 το πρωί.^[255]

Την ίδια ημέρα, διαδηλωτές και γονείς παιδιών που χάθηκαν, έγραψαν με κόκκινη μπογιά τα ονόματα των 57 θυμάτων μπροστά από το μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.^[256] Τα ονόματα σβήστηκαν το βράδυ από συνεργεία του Δήμου Αθηναίων, αλλά ξαναγράφτηκαν την επομένη κατά τη διάρκεια πανεκπαιδευτικού συλλαλητηρίου.^[257]

Έναν χρόνο μετά το δυστύχημα, ο Σύλλογος συγκέντρωσε υπογραφές μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας change.org, με σκοπό την κατάργηση του άρθρου 86 του Συντάγματος και του Νόμου περί ευθύνης υπουργών, με σχετική αναθεώρηση του Συντάγματος. Οι διαδικτυακές υπογραφές ξεπέρασαν τα 1,3 εκατομμύρια.^[258][259] Στις 7 Ιουλίου 2025, οι διαδικτυακές υπογραφές παραδόθηκαν στο Ελληνικό Κοινοβούλιο από την πρόεδρο του Συλλόγου, Μαρία Καρυστιανού, προκειμένου και τα πολιτικά πρόσωπα να δικάζονται ως απλοί πολίτες.^[260]

Διαδηλώσεις το 2025

26 Ιανουαρίου

Το πλακάτ αποτυπώνει τα τελευταία λόγια του Αναστασίου Κουτσόπουλου στην μητέρα του. Η φράση αποτέλεσε κεντρικό σύνθημα στις διαδηλώσεις για δικαιοσύνη στην διαδήλωση της Αθήνας (28 Φεβρουαρίου 2025).

Στις 26 Ιανουαρίου 2025 και ύστερα από κάλεσμα του Συλλόγου των συγγενών θυμάτων του δυστυχήματος, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν σε πάνω από 180 σημεία στην Ελλάδα και σε άλλα 25 στο εξωτερικό, έχοντας κεντρικό σύνθημα την φράση «Δεν έχω οξυγόνο».^[261] Σύμφωνα με ηχητικό ντοκουμέντο, που ήρθε στην δημοσιότητα λίγες ημέρες νωρίτερα οι λέξεις ήταν τα τελευταία λόγια επιβατών πριν από το δυστύχημα.^[262] Οι συγγενείς των θυμάτων και οι συγκεντρωμένοι απαίτησαν την πλήρη διαλεύκανση από τις αρμόδιες αρχές και την απόδοση δικαιοσύνης, ώστε να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι για τον θάνατο των επιβατών, κάνοντας λόγο για έγκλημα.^[263]

Παράλληλα, είχαν δημοσιοποιηθεί πληροφορίες για τις εκθέσεις του πραγματογνώμονα Κοκοτσάκη και της ομάδας των εμπειρογνωμόνων του ΕΜΠ, στις οποίες αναφέρεται ότι η εμπορική αμαξοστοιχία πιθανότατα μετέφερε παράνομο φορτίο υδρογονανθράκων, η καύση των οποίων προκάλεσε σε δεύτερο χρόνο τον θάνατο 27-28 ανθρώπων εντός του τραίνου. Ο Κοκοτσάκης αμφισβήτησε την εκτίμηση του εμπειρογνώμονα άλλων οικογενειών θυμάτων, Κώστα Λακαφώση, ο οποίος κάνει λόγο μόνο για 5 ως 7 θύματα από την πυρκαγιά.^[264] Τον ισχυρισμό του Κοκοτσάκη έχει απορρίψει και συγγενής θυμάτων, τουλάχιστον όσον αφορά τα παιδιά του, βασιζόμενος σε γνωμάτευση ιδιώτη ιατροδικαστή.^[265]

Στο ίδιο συμπέρασμα, όσον αφορά τους υδρογονάνθρακες, καταλήγει και η τεχνική έκθεση του Αχιλλέα Μιχόπουλου, τεχνικού συμβούλου οικογενειών θυμάτων στα Τέμπη.^[11]

Σχετικά με την τηλεοπτική κάλυψη των συγκεντρώσεων από την δημόσια τηλεόραση, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΡΤ κατήγγειλαν ότι υποβαθμίστηκαν με ακραίο τρόπο, παραθέτοντας σχετικά στοιχεία,^[266] ενώ η αντιπολίτευση ζήτησε την παραίτηση της διοίκησης της ΕΡΤ.^[267] Το ίδιο αίτημα διατύπωσε και η Ομοσπονδία Εργαζομένων Ραδιοφωνίας-Τηλεόρασης (ΠΟΣΠΕΡΤ)^[268] Η διοίκηση της ΕΡΤ αρνήθηκε τις κατηγορίες καταλογίζοντας στους εκπροσώπους «απαράδεκτη διαστρέβλωση της πραγματικότητας».^[269]

Στις 7 Φεβρουαρίου 2025 πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και πολλές άλλες πόλεις της Ελλάδας συλλαλητήρια μαθητών, φοιτητών και εκπαιδευτικών με βασικό αίτημα να αποδοθεί δικαιοσύνη για την τραγωδία των Τεμπών, και σύνθημα «Δεν έχω άλλο οξυγόνο».^[270][271]

28 Φεβρουαρίου

Το πανό των φοιτητικών συλλογών στη διαδήλωση στις 28 Φεβρουαρίου 2025 στην Αθήνα.

Στις 28 Φεβρουαρίου 2025, δύο χρόνια μετά το δυστύχημα, εκατομμύρια πολίτες διαδήλωσαν σε σχεδόν 400 πόλεις και χωριά στην Ελλάδα και στο εξωτερικό,^[272] με συνθήματα για την δικαιοσύνη και κατά της συγκάλυψης.^[273] Η ΓΣΕΕ, η ΑΔΕΔΥ και η συντριπτική πλειοψηφία των κατά τόπους κλαδικών σωματείων πραγματοποίησαν 24ωρη απεργία σε ολόκληρη την χώρα.^[274] Την ίδια ώρα, η δήλωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη την οποία ανάρτησε στα κοινωνικά δίκτυα, ήταν ότι το δυστύχημα «δεν πρέπει να γίνει όπλο για να πληγωθεί η εσωτερική σύμπνοια και η σταθερή πορεία της πατρίδας».^[275]

Η πρόεδρος του Συλλόγου θυμάτων Τεμπών 2023, Μαρία Καρυστιανού στην ομιλία της στην πλατεία Συντάγματος, είπε: «Απευθύνομαι στους φονιάδες των παιδιών μας. Προσβάλατε και φερθήκατε απαξιωτικά στους νεκρούς μας. Μέλη και οστά των παιδιών μας βρίσκονται άταφα σε μέρη κρυφά. Διαπράξατε τη μέγιστη ύβρη, θα λάβετε τα δέοντα μέσα από τον παλμό της Νέμεσης».^[276] Το αρχικό συλλαλητήριο της Αθήνας διαλύθηκε μετά από βίαια επεισόδια που ξέσπασαν μεταξύ της ΕΛ.ΑΣ. και κουκουλοφόρων (οι οποίοι χαρακτηρίζονται και ως προβοκάτορες^[277] ή και παρακρατικοί^[278]) έξω από το κτίριο της Βουλής, με τους δεύτερους να επιτίθενται και σε διαδηλωτές και να προκαλούν εστίες μαχών και ζημιές στο κέντρο της πόλης.^[279][280] Στην συνέχεια, ειρηνικοί διαδηλωτές επέστρεψαν στον χώρο, όμως απωθήθηκαν από τα ΜΑΤ που χρησιμοποίησαν και αντλίες νερού εναντίον τους. Παρόλα αυτά παρέμειναν μέχρι και το απόγευμα στον χώρο με την ειρηνική διαδήλωση να συνεχίζεται.^[281][282] Με ανακοινώσεις τους, τα κόμματα της αντιπολίτευσης έκαναν λόγο για προβοκάτσια και αστυνομικό αυταρχισμό.^[283]

Δημοσιογραφικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι συγκεντρώσεις ανά την επικράτεια ήταν οι μεγαλύτερες από την μεταπολίτευση ή και στην ιστορία.^[282] Για το συλλαλητήριο της Αθήνας, οι διαδηλωτές υπολογίζονται σε πάνω από 800.000 χωρίς όμως να υπολογιστούν οι μικροί δρόμοι πέριξ της Πλατείας Συντάγματος, ενώ εκτιμήσεις να κάνουν λόγο ακόμη και για 1 εκατομμύριο.^[284][285] Το δελτίο της αστυνομίας, έκανε λόγο για 180 χιλιάδες άτομα.^[286]

Φωτογραφίες και βιντεοληπτικό υλικό συγκεντρώθηκε από εκδηλώσεις διαμαρτυρίας σε πάνω από 410 σημεία σε όλο τον κόσμο.^[287]

5 και 7 Μαρτίου

Καθιστική διαμαρτυρία διαδηλωτών στην πλατεία Συντάγματος στις 7 Μαρτίου 2025

Το δένδρο της μνήμης, αφιερωμένο στα 57 στα θύματα του δυστυχήματος στην παραλία της Θεσσαλονίκης

Δεκάδες χιλιάδες πολίτες στην Αθήνα συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Συντάγματος και σε πολλές πόλεις της χώρας, το απόγευμα της 5ης Μαρτίου, σε διαδηλώσεις με τα ίδια ακριβώς αιτήματα. Το συλλαλητήριο της πρωτεύουσας ξεκίνησε, όταν αφέθηκαν στον ουρανό δεκάδες φαναράκια, στη μνήμη των 57 νεκρών^[288] και διαλύθηκε βιαίως, όπως και το προηγούμενο, με την ρίψη δακρυγόνων από δυνάμεις της ΕΛ.ΑΣ..^[289][290] Την ίδια ώρα, στην Ολομέλεια της Βουλής, εξελισσόταν η συζήτηση της νέας πρότασης δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, που κατέθεσαν οι βουλευτές των ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ., ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Πλεύσης Ελευθερίας και Νέας Αριστεράς.^[291]

Στις 7 Μαρτίου έγιναν νέα συλλαλητήρια στο κέντρο της Αθήνας και άλλων πόλεων,^[292] το μεσημέρι από μαθητές^[293] και το απόγευμα από πολίτες, λίγο πριν από την ψηφοφορία για την πρόταση δυσπιστίας, ζητώντας την παραίτηση της κυβέρνησης.^[294]

6 Σεπτεμβρίου

Μαζικές διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στις 6 Σεπτεμβρίου σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, λίγες μέρες μετά το κλείσιμο της δικαστικής έρευνας, που δεν συμπεριέλαβε έκθεση του Γενικού Χημείου του Κράτους η οποία εντόπισε ξυλόλιο, βενζόλιο κι άλλους κυκλικούς υδρογονάνθρακες στον χώρο του δυστυχήματος και την ώρα που ο πρωθυπουργός έκανε την καθιερωμένη ομιλία του στην Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.^[295] Οι συγκεντρώσεις έγιναν μετά από κάλεσμα του Συλλόγου θυμάτων Τεμπών 2023 και της προέδρου του, Μαρίας Καρυστιανού, η οποία στην ομιλία της διευκρίνισε ότι «το έγκλημα στα Τέμπη δεν αφορά μόνο 56 οικογένειες. Αφορά όλη την κοινωνία για την ασφαλή μετακίνηση με κάθε δημόσιο μέσο». Ζήτησε αληθινή δικαιοσύνη, εκφράζοντας την αντίθεσή της στην ασυλία και το ακαταδίωκτο, που είναι αντίθετα με την πραγματική δημοκρατία και μη συμβατά με τα συμφέροντα της Ελληνικής κοινωνίας, εξαίροντας την Γενική Ευρωπαία Εισαγγελέα, Λάουρα Κοβέσι και το έργο της, επειδή τιμά τον όρκο της.^[296]

Δημοσκοπήσεις

Έρευνα της εταιρείας MRB στο διάστημα 4-6 Μαρτίου 2025, για λογαριασμό του τηλεοπτικού σταθμού OPEN, έδειξε ότι το 72,2% των ερωτηθέντων χαρακτηρίζουν «έγκλημα» την τραγωδία στα Τέμπη και το 24,8% «δυστύχημα». Σε ερώτηση για την προσπάθεια απονομής Δικαιοσύνης στη συγκεκριμένη υπόθεση, το 75,2% την χαρακτηρίζει ως συγκάλυψη.^[297][298] Σε έρευνα της Opinion Poll που πραγματοποιήθηκε στα τέλη Μαΐου 2025, το 71,2% των ερωτηθέντων (από 80,1% του Μαρτίου) εξακολουθεί να θεωρεί πως η κυβέρνηση προσπαθεί να συγκαλύψει ευθύνες για το δυστύχημα των Τεμπών, αλλά ταυτόχρονα το το 83,7% (από 80,7% του Μαρτίου) εκτιμά πως και η αντιπολίτευση προσπαθεί να εκμεταλλευτεί πολιτικά την υπόθεση.^[299] Τον Ιούνιο του 2025, δημοσκόπηση της Alco έδειξε ότι το 55% της κοινής γνώμης συμφωνεί με την παραπομπή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην δικαιοσύνη για αναζήτηση ευθυνών^[230], ενώ δημοσκόπηση της GPO έδειξε ότι σχετικά με την συζήτηση για πρόταση προανακρτικής, το 33.2% της κοινής γνώμης συμφωνεί με την πρόταση του συλλόγου θυμάτων «Τέμπη 28/2/2023» που στηρίχθηκε από κόμματα της αντιπολίτευσης, το 36.6% ότι δεν συμφωνεί με καμία πρόταση (25%) ή δεν απάντησε (11.6%), ενώ με τις προτάσεις της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ συμφώνησαν μόλις το 19.8% και το 10.4% αντίστοιχα.^[300]

Καλλιτεχνικά έργα, μνημεία και εκδηλώσεις στη μνήμη των θυμάτων

Καλλιτεχνικά έργα και μνημεία

Τον Ιανουάριο 2024, ο εικαστικός Γιώργος Κόφτης δημιούργησε έργο στη μνήμη όσων έχασαν τη ζωή τους στο σιδηροδρομικό δυστύχημα. Το έργο του «Τα 58 καρφιά στα Τέμπη» αποτελούταν από 58 καρφιά ύψους 2-2,5 μέτρων που ήταν μπηγμένα στο έδαφος^[301] 500 μέτρα νότια του σημείου που έγινε το δυστύχημα. Τα 57 καρφιά ήταν προς μνήμη των 57 θυμάτων και το 58ο για τους τραυματίες, τους συγγενείς και τους αγνοούμενους.^[302] Το καρφί επιλέχθηκε γιατί «είναι κάτι που μας πονάει, ένα αγκάθι, είναι αυτό που νιώθουμε όταν περνάμε από το σημείο».^[301] Λίγες μέρες μετά τα Χριστούγεννα του 2024, ο εικαστικός διαπίστωσε ότι το έργο είχε ξηλωθεί.^[303]

Μνημείο με τα ονόματα των φοιτητών και των φοιτητριών από τη Θεσσαλονίκη που σκοτώθηκαν στο δυστύχημα έφτιαξαν μέλη των Φοιτητικών Συλλόγων του ΑΠΘ στον προαύλιο χώρο της Φιλοσοφικής Σχολής. Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου έγιναν στις 5 Μαΐου 2023.^[304]

Πλακέτα για τα 57 θύματα στα Τέμπη αποκαλύφθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2024 στην πλατεία του ΟΣΕ στη Λάρισα.^[305]

Την 1η Μαρτίου 2025, μία μέρα μετά την συμπλήρωση δύο χρόνων από την εθνική τραγωδία, ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, προχώρησε στα αποκαλυπτήρια του «Δέντρου των Ψυχών-Η Αρχή», στη συμβολή των οδών Ερμού και Πειραιώς, απέναντι από την Τεχνόπολη. Πρόκειται για δίδυμο έργο της εικαστικού Μαρίας Μανδάκη, που συμβολίζει το μοιραίο δρομολόγιο που οδήγησε στον θάνατο 57 ανθρώπους. Το δεύτερο δέντρο, «Δέντρο της Μνήμης», αποκαλύφθηκε την επόμενη ημέρα στη Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης, από τον δήμαρχο της πόλης, Στέλιο Αγγελούδη. Ως εκ τούτου, στο δέντρο της Αθήνας τα πουλιά βρίσκονται στα κλαδιά του δέντρου και σε αυτό της Θεσσαλονίκης βρίσκονται στις ρίζες.^[306][307]

Τον Οκτώβριο του 2025, ένας καλλιτέχνης γκράφιτι στη Θεσσαλονίκη επέλεξε να κάνει ένα έργο για την απεργία πείνας του Πάνου Ρούτσι. Το έργο φιλοτεχνήθηκε από τον Sandman (Ορέστη Παπαγεωργίου) στο γήπεδο του Απόλλωνα Καλαμαριάς με διάρκεια υλοποίησης 2 ημέρες και είχε σαν στόχο την ευαισθητοποίηση και επαγρύπνηση του κοινού σχετικά με τον αγώνα του απεργού πείνας. Το γκράφιτι απεικονίζει μία από τις πράσινες σακούλες στις οποίες είχαν τοποθετηθεί οι απανθρακωμένες σωροί. Μέσα στη σακούλα φαίνεται ένα χέρι το οποίο πασχίζει να βγει από τη σακούλα/φυλακή του και να ξεφύγει από τις προσπάθειες συγκάλυψης.^[308]

Βιβλία

Πολλοί συγγραφείς και κομίστες εξέδωσαν βιβλία και συγγράμματα ερευνώντας την εθνική τραγωδία.

• Γιάννης Α. Μυλόπουλος. Έγκλημα στα Τέμπη. Εκδόσεις Παπαζήση. Αθήνα. 2025. ISBN 978-960-02-4507-3.^[309]
• Μες στην Ελλάδα των Τεμπών. Συλλογικό έργο. Εκδόσεις ΚΨΜ. Αθήνα. 2025. ISBN 978-618-5691-52-3.^[310]
• Ξενοφών Ι. Κοντιάδης. Τέμπη 57: Η ιστορία ενός πραναγγελθέντος εγκλήματος. Εκδόσεις Τόπος. Αθήνα. 2025. ISBN 9789604995813.^[311]
• Εριέττα. Συλλογικό έργο. Εκδόσεις Καπόν. Αθήνα. 2024.^[312]
• Δεν έχουμε οξυγόνο. Ανθολόγηση κειμένων και φιλολογική επιμέλεια: Ηλίας Φραγκάκης, Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης, Πρόλογος: Μαρία Καρυστιανού. Εκδόσεις Εύμαρος. Αθήνα. 2025. ISBN 978-618-5656-80-5.^[313

 

 

Δημοτικο Συμβουλιο αυριο στις 17.00

1932 Πρόσκληση 4ης _ 2026 Ειδικής Συνεδρίασης ΔΣ

 

Δεν ξεχνάμε! Θανάσης Μερεμέτης .Ο Κρανιδιώτης στο Χαιδάρι το 1944

https://www.facebook.com/reel/1644852723228624

Δημοκρατικός Στρατός Πελοποννήσου

Ο βοηθός διερμηνέας του Χαϊδαρίου το 1944

Ο Θανάσης Μερεμέτης γεννήθηκε στο Κρανίδι το 1911. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια γράφτηκε στη Νομική Σχολή.

Βρέθηκε στο Βερολίνο πριν τον πόλεμο με υποτροφία του γερμανικού κράτους, όπου ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή με θέμα τις «Γενικές αρχές του ποινικού και δημοσίου δικαίου σύμφωνα με τον Πλάτωνα». Όταν στην περίοδο της κατοχής επέστρεψε στην Ελλάδα, έχοντας το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, του προτάθηκε έδρα στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Αν και ήταν η εποχή της μεγάλης πείνας, αρνήθηκε, για να μη θεωρηθεί ότι τον επέβαλαν οι Γερμανοί, αφού έτσι κι αλλιώς στην Ελλάδα τον έβλεπαν καχύποπτα. Ωστόσο ο Μερεμέτης στην προπολεμική Γερμανία του Ναζισμού είχε ασπαστεί τις κομμουνιστικές ιδέες.

Στις 13 Φεβρουαρίου του 1944 οι Γερμανοί έσπασαν την πόρτα του σπιτιού του και τον συνέλαβαν μετά από πληροφορίες δωσίλογων. Οδηγήθηκε στην Ειδική Ασφάλεια της οδού Μέρλιν και από εκεί στο Στρατόπεδο Συγκέντρωσης του Χαϊδαρίου. Λόγω της γερμανομάθειάς του τοποθετήθηκε ως βοηθός διερμηνέας στο πλευρό του διερμηνέα – κρατούμενου, Ναπολέοντα Σουκατζίδη. Ο ήρωας της Πρωτομαγιάς του 1944 παρέδωσε πριν τη μεταφορά του στον τόπο εκτέλεσης τη θέση του διερμηνέα στον Μερεμέτη.

Εκείνη την εποχή στο Χαϊδάρι γνωρίστηκε με τον πατέρα μου, που υπήρξε συγκρατούμενός του μέχρι να οδηγηθεί σε στρατόπεδο εργασίας στη Γερμανία. Είχε κάνει εντύπωση στον 17χρονο τότε πατέρα μου ο ευφραδής λόγος του Μερεμέτη, η ευρυμάθειά του και η ολύμπια ηρεμία του μέσα στις αντίξοες συνθήκες. Μάλιστα, όπως μου αφηγήθηκε ο πατέρας μου, του μάθαινε λάθρα κάποιες γερμανικές φράσεις για να του είναι χρήσιμες ώστε να αποφεύγει τις κακοτοπιές που επέβαλε η άγνοια του εξουσιαστικού λόγου. Του επιβεβαίωσε τότε αυτό που ακουγόταν ως φήμη στο στρατόπεδο, ότι δηλαδή ο Σουκατζίδης πριν οδηγηθεί στην Καισαριανή του είπε ως παρακαταθήκη: «Θανάση, μην ξεχνάς ποτέ πως είσαι Έλληνας κομμουνιστής και θα εξυπηρετείς με τη γλώσσα σου τους Έλληνες πατριώτες».

Μετά την απελευθέρωση ο Μερεμέτης δίδαξε ως φιλόλογος στην Κύπρο και αργότερα στην Αθήνα. Πέθανε σε βαθύ γήρας το 1994.

Και μόνο η θύμηση των γεγονότων και η υπόμνηση των ηρωικών προσώπων εκείνης της εποχής στοιχειώνουν ακόμα και σήμερα τους αστοιχείωτους και θρασύδειλους φασίστες.

Οι 200 Κομμουνιστές της Καισαριανής ήταν-στην συντριπτική τους πλειοψηφία-πολιτικοί κρατούμενοι που παραδόθηκαν απο τις Μεταξικές αρχές στους ναζί (με πρωτόκολλο) το 1941.

Η παράδοση Ελλήνων πολιτικών κρατουμένων στους κατακτητές είναι απο τα μεγαλύτερα εγκλήματα πολέμου της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας.

*Στην φωτογραφία, Μεταξάς-Γκαίμπελς στην διάρκεια της επίσκεψης του αρχιναζί στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1936. Ο Μεταξάς είχε επιβάλλει δικτατορία ένα μήνα πριν (4 Αυγούστου 1936) και μια απο τις πρώτες ενέργειες του ήταν να καλέσει στην Αθήνα τα πρότυπα του, τους ναζί και να οργανώσει μαζί τους εκδηλώσεις και φωτογραφίσεις.

Ο εγκληματίας αρχιναζί Γκαίμπελς ενθουσιάστηκε με την υποδοχή και δήλωσε ότι «Ο κ. Μεταξάς, διά τον οποίον τρέφω έναν ειλικρινή θαυμασμόν, παρέσχεν εις την Ελλάδα μια τεράστιαν υπηρεσίαν»

 Μπαμπης Αντωνιαδης Με αφορμή τις συγκλονιστικές φωτογραφίες από τις εκτελέσεις στην Καισαριανή.

Όπως ήδη θα έχετε διαβάσει, οι πλειονότητα των εκτελεσθέντων στην Καισαριανή την 1η Μαΐου 1944 ήταν Ακροναυπλιώτες. Ήταν δηλαδή πολίτες που από το 1937 ήταν φυλακισμένοι στις φύλακες της Ακροναυπλίας. Δεν ήταν αντιστασιακοί, όπως αναφέρονται, αλλά πολιτικοί κρατούμενοι. Από το 1937 και έως την ώρα της εκτέλεσης πέρασαν τη ζωή τους στις φυλακές.

28 Απριλίου 1941: Οι Γερμανοί κατέλαβαν το Ναύπλιο. Οι λιγοστοί χωροφύλακες που είχαν παραμείνει στη θέση τους παραδίδουν τους 625 πολιτικούς κρατούμενους στους Γερμανούς. Ο διοικητής του στρατοπέδου των πολιτικών κρατούμενων της Ακροναυπλίας, μοίραρχος Γιαννίκος, σε συνεννόηση με τον διοικητή της χωροφυλακής Ναυπλίου, συνταγματάρχη Αναστάσιο Πάτερη, παρέδωσαν στους Γερμανούς 625 πολιτικούς κρατούμενους. Και μια σύμπτωση: ο Αν. Πάτερης κατά τα χρόνια της Κατοχής αναβαθμίστηκε σε υποδιοικητή της Ειδικής Ασφάλειας και το 1953 ανέλαβε αρχηγός της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής, με τον βαθμό του αντιστράτηγου. Στη συνέχεια, οι Γερμανοί παρέδωσαν τη φύλαξη της Ακροναυπλίας στους Ιταλούς. Με την ιταλική διοίκηση, οι Έλληνες χωροφύλακες παρέμειναν στη θέση τους, στη φύλαξη δηλαδή των πολιτικών κρατουμένων. (στοιχεία για τον από το βιβλίο Μ Χαραλαμπίδη ΟΙ ΔΩΣΙΛΟΓΟΙ )

Με την εκκένωση των φυλάκων της Ακροναυπλίας τον Σεπτέμβριο του 1942, οι κρατούμενοι οδηγηθήκαν σε διαφορά στρατόπεδα και από εκεί σε τόπους εκτέλεσης. Αναλυτικά:

6 Ιουνίου1943: 58 Ακροναυπλιώτες εκτελούνται από τους Ιταλούς στο Κούρνοβο.

12 Δεκεμβρίου 1943: 4 Ακροναυπλιώτες εκτελούνται στο Χαϊδάρι.

1 Μαΐου 1944: 160 Ακροναυπλιώτες (από τους 200 εκτελεσθέντες) εκτελούνται από τους Γερμανούς στην Καισαριανή. Σύμφωνα με τον ιστορικό-συγγραφέα Μενέλαο Χαραλαμπίδη, οι Ακροναυπλιώτες που εκτελέστηκαν ήταν 157 (τρεις ήταν αρχειομαρξιστές, τέσσερις τροτσκιστές και οι υπόλοιποι κομμουνιστές).

Οι κρατούμενοι στις φυλακές δεν είχαν διαπράξει κανένα ποινικό έγκλημα. Βρίσκονταν στις φυλακές για τις ιδέες τους και φυλακίστηκαν με βάση το Ιδιώνυμο του 1929 (ΦΕΚ 245/Τεύχος Πρώτον/25 Ιουλίου 1929), έναν βενιζελικό νόμο, που έκανε χρήση η δικτατορία του 1936 του Μεταξά.

Η παράδοση των 625 πολιτικών κρατούμενων από τους Έλληνες χωροφύλακες στους Γερμανούς το 1941 είναι ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα. Από αυτούς, 239 εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς.

Ο Ακροναυπλιώτης Δημήτρης Μουρατίδης, με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Βιβλιοθήκης Εθνικής Αντίστασης, πάλευε πολλά χρόνια για να αναγνωριστεί από την Ελληνική Βουλή το έγκλημα της παράδοσης των Ελλήνων από την Ελληνική Χωροφυλακή στους κατακτητές. Δεν άκουσα, δεν έμαθα αν τελικά τα κατάφερε. Δημοσιευμένο δεν το είδα ποτέ. Ο Μουρατίδης, προκειμένου να κάνει γνωστό και να ευαισθητοποιήσει για το έγκλημα και την Ακροναυπλία, έφτιαξε ένα ντοκιμαντέρ με την ιστορία της Ακροναυπλίας: https://www.youtube.com/watch?v=MHy9qRvtvdE&t=81s

youtube.com  Φυλακές Ακροναυπλίας – Ντοκιμαντέρ του Δ. Μουρατίδη 

Να θυμίσουμε ότι στο πλαίσιο ενημέρωσης για το έγκλημα της παράδοσης, πραγματοποιήθηκε εκδήλωση στο Ναύπλιο στις 18/2/2001, με συμμετοχή της τότε Νομαρχίας (νομάρχης Α. Σαλεσιώτης) και των βουλευτών του Νομού Αργολίδας. Η εκδήλωση έγινε μετά από πρόταση της Πρωτοβουλίας Δημοτών Ναυπλίου.

παυλος κουτρουφινηςΧάρηκα που είδα την ανάρτησή σου. Σκεφτόμουν αυτές τις μέρες να κάναμε μια εκδήλωση μνήμης και τιμής. ΥΓ Μία συμπλήρωση – διόρθωση στο κείμενο: (τρεις ήταν αρχειομαρξιστές, τέσσερις τροτσκιστές και οι υπόλοιποι κομμουνιστές).

Ο Αρχειομαρξισμός ήταν ένα πολιτικό κίνημα που διαμορφώθηκε τη δεκαετία του 1920, άλλοτε εντός και άλλοτε εκτός του ΣΕΚΕ/ΚΚΕ, εκπροσωπώντας κυρίως εργατικά στρώματα χειροτεχνών εργατών. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1920 συντάχθηκε με το τροτσκιστικό κίνημα στην 4η Διεθνη . Η ονομασία του οφείλεται στο περιοδικό που εξέδιδε με τίτλο Αρχείον Μαρξισμού. Ο Φραγκίσκος Τζουλάτι διετέλεσε πρώτος ηγέτης της (1921-1926), αλλά η οργάνωση ταυτίστηκε με τον Δημήτρη Γιωτόπουλο (1926-1949).

Το 1926 από τις τάξεις των αρχειομαρξιστών αποσπάστηκε μια ομάδα που ονομάστηκε «Τρίτη Κατάσταση», γιατί είχε στόχο της τη συνεννόηση μεταξύ του ΚΚΕ και του Αρχείου (των δύο δηλαδή επαναστατικών καταστάσεων) και τη δημιουργία μιας ισχυρής οργάνωσης. Η «Τρίτη Κατάσταση» έπαψε να υπάρχει το 1930.

Το 1929 οι αρχειομαρξιστές μετονομάστηκαν σε Ενωση Διεθνιστών Κομμουνιστών (ΕΔΚ) και προσανατολίστηκαν στον τροτσκισμό, ενώ το 1930 μετονομάστηκαν σε «Κομμουνιστική Οργάνωση Μπολσεβίκων Λενινιστών-Αρχειομαρξιστών (ΚΟΜΛΕ-Α)» και εξέδιδαν την εφημερίδα «Η Πάλη των Τάξεων».

Μέχρι το 1934, που διασπάστηκε, η ΚΟΜΛΕ-Α ήταν το επίσημο τμήμα των τροτσκιστών στην Ελλάδα. Το 1930 αποσπάστηκε από τους αρχειομαρξιστές ακόμη μία ομάδα μελών, που ονομάστηκαν φραξιονιστές, γιατί είχαν σχηματίσει φράξια (παράταξη) στο εσωτερικό της οργάνωσης των αρχειομαρξιστών, με στόχο την εκκαθάρισή της από ορισμένα ηγετικά στελέχη που εμπόδιζαν την ανασυγκρότηση του χώρου με βάση τις αρχές του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού.

Το 1931 οι φραξιονιστές δημιούργησαν την «Κομμουνιστική Ενωτική Ομάδα (ΚΕΟ)», με επιφανή ηγετικά στελέχη της τον Μήτσο Σούλα, τον Σπύρο Πρίφτη (Αγις Στίνας), που είχε αποχωρήσει από το ΚΚΕ, και τον Μιχάλη Ράπτη (Πάμπλο), που αργότερα υπήρξε ο ηγέτης της 4ης Διεθνούς.

Από την πλειοψηφία της ΚΕΟ στα τέλη του 1932 δημιουργήθηκε η Λενινιστική Αντιπολίτευση του ΚΚΕ (ΛΑΚΚΕ). Το 1932 εμφανίστηκε επίσης η Ομάδα Κομμουνιστών της Αριστεράς, μια ομάδα που και αυτή είχε αποσπαστεί από τις τάξεις των αρχειομαρξιστών.

Ο κύριος όγκος των αρχειομαρξιστών βρισκόταν στην ΚΟΜΛΕ-Α, η οποία διασπάστηκε το 1934.

Από τη διάσπασή της προέκυψε το «Κομμουνιστικό Αρχειομαρξιστικό Κόμμα Ελλάδος (ΚΑΚΕ)», με επικεφαλής τον Δημήτρη Γιωτόπουλο, (πατερα του σημερινου κρατουμενου Γιωτοπουλου)το οποίο διαφοροποιήθηκε από τον επίσημο τροτσκισμό, και η οργάνωση «Μπολσεβίκος – Οργάνωση Μπολσεβίκων Λενινιστών (ελληνικό τμήμα Κομμουνιστικής Διεθνιστικής Ενωσης)», με επικεφαλής τον Γιώργη Βιτσώρη, η οποία έμεινε πιστή στον Τρότσκι.

Το 1935 η οργάνωση Μπολσεβίκος διασπάστηκε. Από τη διάσπασή της δημιουργήθηκαν η «Κομμουνιστική Διεθνιστική Ενωση Ελλάδος (ΚΔΕΕ)», με ηγέτη τον Γ. Βιτσώρη, και η οργάνωση «Νέος Δρόμος».

Εν τω μεταξύ, έξω από τις τάξεις των αρχειομαρξιστών, από το 1927 είχε συγκροτηθεί άλλο ένα τροτσκιστικό ρεύμα, με ηγέτη τον πρώην γραμματέα του ΚΚΕ Παντελή Πουλιόπουλο.

Το 1929 το ρεύμα αυτό συγκροτήθηκε ως πολιτική κίνηση με την ονομασία «Σπάρτακος», που ήταν και το όνομα του δημοσιογραφικού της οργάνου. Το 1932 στον «Σπάρτακο» προσχώρησε μια ομάδα της ΚΕΟ.

Τον Οκτώβριο του 1934, από την ένωση του «Σπάρτακου» και της ΛΑΚΚΕ, δημιουργήθηκε η «Οργάνωση Κομμουνιστών Διεθνιστών Ελλάδος (ΟΚΔΕ)». Στη συνέχεια, από την ένωση της ΟΚΔΕ με τον «Νέο Δρόμο», συγκροτήθηκε η «Ενιαία Οργάνωση Κομμουνιστών Διεθνιστών Ελλάδος (ΕΟΚΔΕ)».

Η ιδρυτική συνδιάσκεψη της ΕΟΚΔΕ συνήλθε το καλοκαίρι του 1937. Ηγετική φυσιογνωμία όλων αυτών των κινήσεων παρέμενε πάντα ο Παντελής Πουλιόπουλος.

Ο Πουλιόπουλος μαζί με τους Σεραφείμ Μάξιμο και Λευτέρη Σταυρίδη πρωταγωνίστησαν στο 3ο Έκτακτο Συνέδριο του ΣΕΚΕ^[4] το Δεκέμβρη του 1924, στο οποίο το κόμμα μετονομάστηκε σε ΚΚΕ και αποφασίστηκε η μπολσεβικοποίηση του, δηλαδή ο κομμουνιστικός του χαρακτήρας και η ένταξή του στην Κομμουνιστική Διεθνή (ΚΔ). Ο Πουλιόπουλος εκλέχτηκε πρώτος γενικός γραμματέας του ΚΚΕ σε ηλικία 24 ετών και πρωτοστάτησε στη διαγραφή των ιδρυτικών στελεχών του ΣΕΚΕ ως οπορτουνιστών.Επίσης, ήταν αντιπρόσωπος του κόμματος στο 5ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς (Κομιντέρν) στη Μόσχα τον Ιούνιο του 1924, μαζί με τον Σεραφείμ Μάξιμο και τον Θόδωρο Μάγγο.

Οι επτα  απο τους εντεκα Τεταρτο διεθνιστές  (ΟΚΔΕ και Αρχειο) εκτελεσθέντες

Τα ονόματα των εντεκα απο ΕΔΩ

Η ΟΚΔΕ έχει τιμήσει πολλές φορές με εκδηλώσεις τους 200 της Καισαριανής και βέβαια μεταξύ αυτών τους 11 Τροτσκιστές (Βασίλης Τζαματζάς, Γιώργος Κοβάνης, Γιώργος Κρόκκος, Δημήτρης Γιαννακουρέας, Δημήτρης Πανταζής, Ηρακλής Μήτσης, Χρήστος Σούλας) και Αρχειομαρξιστές Πέτρος Ανδρώνης, Ανρύ Περαχιά, Παπαδημητρόπουλος,(;) Χαζηχρήστος

ΥΓ Το ονομα Πετρος Παπαδημητροπουλος δεν διασταυρωνεται.Υπαρχουν  τα ονοματα Γεωργιος  (απο Θεσσαλονικη κατα τους Αρχειο Μαρξιστες )και Δημητριος του Αντρεα(του ΚΚΕ απο Πειραια στην λιστα πιο κατω με αριθμο 131 )με το επωνυμο Παπαδημητριου .

Εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944. (από την εφημερίδα Εργατική Πάλη, 1 Μαίου 1946)

34) Γιαννακουρέας Δημήτριος Τσαγκάρης. Από την Αθήνα. Αρχειομαρξιστής στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Στη συνέχεια αναφέρεται ότι προσχώρησε στο τροτσκιστικό ρεύμα (αλλού ότι παρέμεινε αρχειομαρξιστής). [Αναφ.]

75) Κοβάνης Γεώργιος  Τεταρτο διεθνιστης

89) Κρόκος Γεώργιος  Δάσκαλος και μετά οικοδόμος. Από το Στελί Ικαρίας. 39 χρόνων. Αρχειομαρξιστής στο πρώτο του ξεκίνημα, αργότερα προσχώρησε στην τροτσκιστική ΕΟΚΔΕ και ΚΔΚΕ [Ακρον.].

115) Μήτσης Ηρακλής Του Παναγιώτη και της Ευανθίας. Αρτεργάτης – μπογιατζής. Από τα Κάτω Ραβένια Γιαννίνων. 30 χρόνων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 ήταν διευθυντής της αρχειομαρξιστικής εφημερίδας ‘Πάλη των Τάξεων’. Αργότερα προσχώρησε στο τροτσκιστικό ρεύμα  [Ακρον.]

127) Πανταζής Δημήτριος Σημ.: Σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές (Κουβάς, Φλούντζης, ΚΚΕ) ήταν αρτεργάτης, στέλεχος του ΚΚΕ, κάτοικος Καισαριανής και Ακροναυπλιώτης.. [Ακρον. ή Αναφ.]

166) Σούλας Χρήστος Γεννήθηκε το 1912 στην Τσερκοβίτσα της Β. Ηπείρου. Αρτεργάτης και ξυλουργός. Αρχειομαρξιστής, αργότερα μέλος των τροτσκιστικών ΟΚΔΕ και ΕΟΚΔΕ. Συνδικαλιστής, γραμματέας του Συνδικάτου Αρτεργατών Πειραιά. Υπεύθυνος έκδοσης της εφημερίδας της ΟΚΔΕ ‘Εργατική Πρωτοπορία’. Στα τέλη του 1936 συλλαμβάνεται και εκτοπίζεται στην Ανάφη και μετά στην Ακροναυπλία. [Ακρον.]

Οι ΑρχειοΜαρξιστες και η ΟΚΔΕ βγηκαν μεσα απο το ΣΕΚΕ μετεπειτα ΚΚΕ.Ηταν ολοι Κομμουνιστες.Και γενικα τα στελεχη του κινηματος της 4ης Διεθνους πολλες φορες ιδρυαν νεες οργανωσεις μπαινοβγαιναν στις παλιες εκαναν συμμαχιες δεν ηταν αμετακινητα.

Πετρος Ανδρώνης  Αρχειο

Χρήστος Χατζηχρηστος Αρχειο

Χρηστος Σουλας Αρχειο

Γιωργος Κοβανης Αρχειο 

Γιωργος Κροκος 89) Κρόκος Γεώργιος  Δάσκαλος και μετά οικοδόμος. Από το Στελί Ικαρίας. 39 χρόνων. Αρχειομαρξιστής στο πρώτο του ξεκίνημα, αργότερα προσχώρησε στην τροτσκιστική ΕΟΚΔΕ και ΚΔΚΕ [Ακρον.].

Γεώργιος Παπαδημητρίου

Ανρύ Περαχιά.Αρχειο Αρχειο

Hermann Heuer ο Ναζι φωτογραφος του εγκλήματος

Δύσκολα δεν θα είδε κάποιος αυτές τις μέρες το πρόσωπο του θανάτου στο σκοπευτήριο της Καισαριανής, μπροστά από τον φωτογραφικό φακό. Υπάρχει όμως και το αντίστοιχο πρόσωπο πίσω από αυτόν. Ο άνθρωπος που είχε την ιδέα, την ψυχραιμία, την ψυχρότητα ή την εντολή να καταγράψει με τον φακό του το σκηνικό των εκτελέσεων και τα πρόσωπα των μελλοθανάτων. Εκείνος που κρατούσε επί χρόνια το άλμπουμ του ως προσωπικό κειμήλιο, μέχρι να αλλάξει χέρια να να φτάσει ως αντικείμενο δημοπρασίας στη δημοσιότητα. Από φόβο, από ντροπή, από την αίσθηση ότι κρατάει στα χέρια του κάτι καλλιτεχνικό, από την ηδονή που προκαλούσε στους ναζί ο θάνατος; Ποιος ξέρει; Πάντως, μέχρι πριν μία εβδομάδα θεωρούσαμε την ύπαρξη φωτογράφου την ώρα της εκτέλεσης μόνο κινηματογραφικό εύρημα στην τελευταία ταινία του Παντελή Βούλγαρη.

Το να είσαι ο φωτογράφος αυτής της διαδικασίας, από τη στιγμή κιόλας της μεταγωγής, είναι σα να πατάς τη σκανδάλη πρώτος. Νωρίτερα από τους παρατεταγμένους στρατιώτες. Ο τρόπος δε που το έκανε ο συγκεκριμένος φανερώνει κάποιον που ηδονίζεται καταγράφοντας ή θεωρεί πως κάνει κάποιου είδους Τέχνη… Δεν ήταν από κάπου μακριά που τράβηξε μια γρήγορη εικόνα. Ήθελε να φαίνονται τα πρόσωπα. Να τους καταγράψει από τη στιγμή που “στ’ ανοιχτά του κόσμου τα καμιόνια θα ξεφορτώνουν στην Καισαριανή”. Ενδεχομένως να τους έχει καταγράψει και νεκρούς. Θα περιμένουμε να δούμε στην Ελλάδα πια όλο το υλικό.

Ήθελε να τους έχει σε πρώτο και δεύτερο πλάνο. Να έχει προοπτική… Σαν φωτογραφική άσκηση. Ήθελε να κοιτάξουν τον φακό, να τραβήξει μια καλή πόζα… Με τους συνυπεύθυνους να φαίνονται επιβλητικοί μέσα στα κάδρα του. Πόση διαστροφή μπορεί να κρύβεται σε μια ιστορία που επιστρέφει;

Ο συλλέκτης που είχε στην κατοχή του το φωτογραφικό άλμπουμ τον αναφέρει ως Hermann Heuer, ενώ σε άλλη πλατφόρμα είχε βγει στο σφυρί το στρατιωτικό του βιβλιάριο και αναφερόταν ως Hermann Hener. Μπήκε στον πόλεμο τον Αύγουστο του 1939 με τον βαθμό του λοχία ως αρχηγός διμοιρίας στις ναζιστικές επιχειρήσεις κατά της Πολωνίας. Αργότερα θα βρεθεί σε ανάλογες επιχειρήσεις στην Ολλανδία, το Βέλγιο και τη Γαλλία. Η μονάδα του υπαγόταν στο X Σώμα Στρατού (X. Armeekorps – Wehrmacht). Ίσως και λόγω τραυματισμού, είναι ορατή η μεγάλη ουλή στην αριστερή πλευρά του προσώπου του, αποστρατεύεται το καλοκαίρι του 1940. Τον Σεπτέμβριο του 1943 επιστρατεύεται ξανά στο τάγμα οχυρών 1012 και μέσω Γιουγκοσλαβίας φτάνει στην Ελλάδα μαζί με τις κατοχικές δυνάμεις.

Από το προσωπικό στρατιωτικό του βιβλιάριο μαθαίνουμε ότι ήταν υπολοχαγός στο τάγμα Festungs-Bataillon 1012 με έδρα τη Μαλακάσα.

Ενδιαφέρον έχει η καταγραφή της νοσηλείας του στο Αρσάκειο Ψυχικού που λειτουργούσε ως νοσοκομείο κατά την περίοδο του πολέμου και της Κατοχής. Φαίνεται ότι προσποιήθηκε ασθένεια και έμεινε στο νοσοκομείο από τις 8.1.1944 ως τις 22.1.1944. Λίγους μήνες μετά, ύστερα από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής της 1.5.1944 ο Hener τιμήθηκε με τον Σταυρό Πολεμικής Αξίας και Τιμής 2ης τάξης και αναβαθμίστηκε στην στρατιωτική κλίμακα. Την 1.1.1945 έγινε υπολοχαγός, ενώ στο βιβλιάριο γίνονται αναφορές για κατοχή προσωπικών όπλων. Μετά την αποχώρησή του από την Ελλάδα μετακινήθηκε στη Σερβία και την Κροατία.

Το τάγμα που υπηρετούσε ήταν τμήμα της 41ης μεραρχία πεζικού, διοικητής της οποίας ήταν ο Υποστράτηγος (Generalmajor) Φραντς Κρεχ. Η δολοφονία του υποστράτηγου Κρεχ και μελών της συνοδείας του στους Μολάους ήταν η αφορμή για να εκτελεστούν οι 200 στην Καισαριανή ως αντίποινα. Ο Χέρμαν Χένερ είχε φωτογραφίες που είχε τραβήξει ο ίδιος τον υποστράτηγο Κρεχ πριν τη δολοφονία του, αλλά και φωτογραφίες από την κηδεία του που έγινε στην Αθήνα.

Στους λίγους μήνες που υπηρέτησε στην Ελλάδα το διάστημα 43-44 έχει φωτογραφίσει διάφορες περιοχές, πρόσωπα και τοποθεσίες σε Αθήνα, Πειραιά, Χαϊδάρι, Μαλακάσα, Ωρωπό, Ίσθμια, Λουτράκι και Κόρινθο. Σε πολλές περιπτώσεις οι φωτογραφίες φαίνεται να λαμβάνονται υπ’ όψιν των εικονιζόμενων, σε άλλες φαίνεται να φωτογραφίζει χωρίς να αντιλαμβάνονται την παρουσία του.

Ένας πιο προσεκτικός παρατηρητής θα δει πως εκτός από στιγμές χαλάρωσεις και ομαδικές “οικογενειακές” φωτογραφίες καταγράφει τοποθεσίες, θέσεις, εξοπλισμό, πρόσωπα αξιωματικών και στρατιωτών εκτός, αλλά και εντός στρατιωτικών χώρων. Τα κατοχικά χρόνια δεν ήταν σπάνιο κάποιος Γερμανός να φωτογραφίζει στην Ελλάδα ως κατακτητής, αλλά δεν ήταν εύκολο να το κάνεις μέσα σε στρατόπεδα ή την ώρα των εκτελέσεων…Θα έπρεπε να έχεις με κάποιο τρόπο την ανοχή ή την κάλυψη για κάτι τέτοιο. Επίσης, φαίνεται πως πολλοί αξιωματικοί και στρατιώτες στήνονται στον φακό του, αλλά εντύπωση προκαλεί και η φωτογράφηση ναζιστών με πολιτικά στους οποίους είναι αντιληπτή η παρουσία του.

Η φωτογραφική συλλογή με εκατοντάδες φωτογραφίες, πολλές εκ των οποίων έχουν χειρόγραφες σημειώσεις τεκμηρίωσης στην πίσω όψη (τοποθεσίες, ημερομηνίες κλπ) βάζει στο τραπέζι έναν προβληματισμό για το κατά πόσο ο χαμηλόβαθμος αξιωματικός με τις συχνές μετακινήσεις, που ανέβηκε γρήγορα στις βαθμίδες, ήταν απλώς ένας λάτρης της φωτογραφίας και λειτουργούσε ως άτυπος φωτογράφος της μονάδας του ή αν οι φωτογραφίες αυτές ήταν παράλληλα κατασκοπευτικό υλικό ή τεκμήρια που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν αν και όταν έκρινε εκείνος σκόπιμο για κάποιο λόγο.

Ολόκληρο το κείμενο, αλλά και το τι μας είπε η Ιωάννα Καρυστιάνη για τον φωτογράφο στην ταινία του Παντελή Βούλγαρη μπορείτε να το βρείτε στα σημερινά TA NEA

Αυτοί είναι οι 200 ήρωες που εκτέλεσαν

οι Ναζί στην Καισαριανή την 1η Μαη 1944

1) Αγραφιώτης Αγησίλαος Του Κώστα. Κάτοικος Κηφισιάς. Υπάλληλος του Υπουργείου Στρατιωτικών. [Ακρον.]

2) Αϊβατζίδης Γεώργιος Tου Αλεξάνδρου. Μάγειρας. Από τα Σέρβια Κοζάνης. [Ακρον.]

3) Αλατζάς Νικόλαος Tου Γεωργίου. Αγρότης. Γεννημένος το 1913. Από το Σουφλί. [Ακρον.]

4) Αλεξανδράτος Ανδρέας

5) Αλεξόπουλος Δημήτρης Εργάτης. Από τη Λάρισα. Στέλεχος της ΚΟ Αθήνας του ΚΚΕ. Κουρέας στο στρατόπεδο. [Ακρον.]

6) Αλεξόπουλος Ιωάννης Εργάτης. Από το Αγρίνιο (παρατσούκλι «Όρνιο»). [Ακρον.]

7) Αλμπάνης Γεώργιος Αγρότης. Από την Ευκαρπία Σερρών. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Αναφ.]

8) Αμπελογιάννης Σπήλιος Από το Ανεμοχώρι Ηλείας. Εργάτης. 22 χρονών. Κάτοικος Κολωνού. Στέλεχος του ΚΚΕ. Πιάστηκε τον Νοέμβρη του 1943 απ’ τους Γερμανούς φορτωμένος παράνομο τύπο, φυλακίστηκε στου Χατζηκώστα και έπειτα στο Χαϊδάρι.Πριν την εκτέλεση έγραψε πάνω σε ένα ρούχο του: «Έτσι πεθαίνουν οι άξιοι Έλληνες. Πεθαίνω περήφανος. Ζήτω η λευτεριά. Διαβάτη Έλληνα το ρούχο τούτο να το πας στην παραπάνω διεύθυνση. Είναι η στερνή επιθυμία ενός ανθρώπου, που ξέρει να πεθαίνει για τη λευτεριά. Ζήτω ο ελληνικός λαός».

9) Αναστασιάδης Ελευθέριος Δικηγόρος. Από την Κρήτη. Κάτοικος Αθήνας. Ανάπηρος της Αλβανίας με ακρωτηριασμένα τα δύο πόδια του. Στέλεχος του ΚΚΕ.Σημ.: Στο βιβλίο του ΚΚΕ αναφέρεται ότι στις 3-5-1944 εκτελέστηκε στην Καισαριανή η Ασπασία Ανυσίου επειδή έκρυβε στο σπίτι της τον Ελευθ. Αναστασιάδη. Πριν τον εκτελέσουν έγραψε πάνω στο ξύλινο πόδι του: «Ειδοποιήστε τη χήρα μητέρα μου, Κατίνα Αναστασιάδου, οδός Λομβάρδου 2, Αθήναι, ότι πεθαίνω για την Ελλάδα μας».

10) Αναστασιάδης Παναγιώτης («Γάσπαρης»). Οικοδόμος. Πρόσφυγας, ποντιακής καταγωγής. Κάτοικος Καλλιθέας. Υποψήφιος βουλευτής Αττικής με το Ενιαίο Μέτωπο Εργατών Αγροτών (ΕΜΕΑ) στις εκλογές του 1935. [Ακρον.]

11)Ανδρεάκης Γεώργιος

12) Ανδρεάκης Πέτρος

13) Ανδρώνης Πέτρος Τσαγκάρης. Από το Οίτυλο Μάνης. Κάτοικος Αθήνας. Αρχειομαρξιστής, βασικό στέλεχος της ΚΟΜΛΕΑ και αργότερα του ΚΑΚΕ, συνδικαλιστής, υποψήφιος βουλευτής στις εκλογές του 1933 στο Οίτυλο. Κατά τη δικτατορία του Μεταξά διέφυγε στο εξωτερικό. Στην Κατοχή επέστρεψε στην Ελλάδα και συνελήφθη στις 14-4-1944

14) Ανουσάς Ιωάννης Μαθητής της Σεβαστοπούλειου Σχολής. 17 χρόνων. Γεννήθηκε στον Μανταμάδο Λέσβου.Κάτοικος Αθήνας. Στέλεχος του ΚΚΕ και της ΕΠΟΝ.Γεννήθηκε στο Μανταμάδο το 1920. Φεύγει από το χωριό του και εγκαθίσταταιμόνιμα στην Αθήνα. Γίνεται μέλος (και αργότερα στέλεχος) του ΚΚΕ. Συλλαμβάνεται από τη μεταξική δικτατορία και κλείνεται στην Ακροναυπλία.Την περίοδο της Κατοχής αναπτύσσει πλούσια αντιστασιακή δράση και αναδείχνεται σε στέλεχος της ΕΠΟΝ. Για το λόγο αυτό πιάνεται και εκτελείται από τους καταχτητές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του ’44.

15) Αντωνέλης Ιγνάτης Ηλεκτρολόγος. Γεννήθηκε στον Μανταμάδο Λέσβου το 1903. Στέλεχος του ΚΚΕ. Το 1936 εξορίζεται στην Ανάφη. [Αναφ.]Γεννήθηκε στο Μανταμάδο το 1903. Εργάζεται σαν ηλεκτρολόγος στο εργοστάσιο Ραπίτη στη Μυτιλήνη. Το 1932 γίνεται μέλος του ΚΚΕ. Πιάνεται το 1936 από τη μεταξική δικτατορία και εξορίζεται στην Ανάφη. Μετά την πτώση του Μουσολίνι και την ανακωχή του Μπαντόλιο (25-7-1943) οι εξόριστοι Αναφιώτες αφήνονται ελεύθεροι.Ύστερα από πολλές ταλαιπωρίες φτάνει στην Τζια κι ύστερα από δυο μέρες στη Σύρο, όπου ξαναπιάνεται και κλείνεται στις φυλακές της Σύρας (Λαζαρέτα). Από εκεί οι Γερμανοί τον μεταφέρουν στις φυλακές Αβέρωφ και στη συνέχεια στο Χαϊδάρι. Την Πρωτομαγιά του ’44 εκτελείται απ’ τους Γερμανούς στην Καισαριανή.

16) Αντωνιάδης Αθανάσιος

17) Αποστολίδης Στάθης Από την Αθήνα. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον. ή Αναφ.]

18) Αποστολίδης Τάσος Εργάτης. Από την Αθήνα. Στην Ανάφη εικονογραφούσε την εφημερίδα ‘Αντιφασίστας’ που εξέδιδαν οι εξόριστοι. [Αναφ.]

19) Βαγενάς Απόστολος του Γεωργίου Καπνεργάτης. Από τη Νιγρίτα Σερρών. Στέλεχος του ΚΚΕ, συνδικαλιστής στο Σωματείο Καπνεργατών. Εξόριστος στην Ανάφη και αργότερα στην Ακροναυπλία. [Ακρον.]. Κατά τη μεταφορά του στον τόπο εκτέλεσης άφησε το εξής σημείωμα: «Δεν σας ξέχασα ποτές. Για σας και τον Ελληνικό λαό έδωσα και τη ζωή μου. Σήμερα 1η Μάη 1944. Σας φιλώ για τελευταία φορά. Α. Βαγενάς».

20) Βαλασόπουλος Βαλάσης Ή Βλάσσης. Εμποροϋπάλληλος. Από τα Αρφαρά Καλαμάτας. Κάτοικος Αθήνας. Συνελήφθη το 1938 και μεταφέρθηκε στην Ακροναυπλία. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

21) Βάλβης Σπύρος Στο ηρώο της Παλ. Πεντέλης μνημονεύεται ως “αγωνιστής από την Πεντέλη” Το ίδιο και ο επόμενος.

22) Βάλβης Χαράλαμπος

23) Βαλεντάκης Ιωάννης Του Μανώλη. Από την Κρήτη. Ιδιωτικός υπάλληλος. 38 χρόνων. Στέλεχος του ΚΚΕ, της Εργατικής Βοήθειας Πειραιά και των Συνδικάτων (των Εκτελωνιστών). [Ακρον.]

24) Βαρθολομαίος Αντώνιος Του Αλκιβιάδη. Εμποροϋπάλληλος. Από την Αθήνα. 44 χρόνων. Αθλητής. Στέλεχος του ΚΚΕ. Εκτελούσε χρέη στρατοπεδάρχη στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου.[Ακρον.]

25) Βασάλος Τηλέμαχος Γεννήθηκε το 1915 στην Τένεδο. Κάτοικος Μυτιλήνης. Στέλεχος της ΟΚΝΕ Λέσβου και του ΚΚΕ. Επί Κονδύλη εξορίζεται στην Ανάφη. Επί Μεταξά συλλαμβάνεται και ξαναστέλνεται στην Ανάφη. [Αναφ.]Γεννήθηκε το 1915 στην Τένεδο. Ήδη από το Γυμνάσιο αναπτύσσει πολιτική δραστηριότητα. Το 1934 μπαίνει στις γραμμές της ΟΚΝΕ και αργότερα γίνεται Γραμματέας της ΟΚΝΕ Λέσβου και μέλος του ΚΚΕ. Την περίοδο της «κοσμογονίας» του Κονδύλη εξορίζεται στην Ανάφη. Στη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας δουλεύει παράνομα, οπότε πιάνεται και εκτοπίζεται ξανά στην Ανάφη. Υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία και ξαναστέλνεται στο ξερονήσι.Ύστερα από τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας (8-9-1943) δραπετεύει, αλλά συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς στη Σύρο και κλείνεται στις φυλακές Αβέρωφ. Από κει μεταφέρεται στο Χαϊδάρι και την Πρωτομαγιά του ’44 εκτελείται στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

26) Βεκίδης Ζαφείρης Τσαγκάρης. Από τη Θεσσαλονίκη. Στέλεχος του ΚΚΕ, μέλος της διοίκησης του Σωματείου Υποδηματεργατών, γραμματέας του Ενωτικού Εργατικού Κέντρου Θες/νικης. Εξόριστος στην Ανάφη το 1935, συμμετείχε στην απεργία πείνας των εξορίστων για να τους δοθεί αμνηστία. Υποψήφιος βουλευτής Θεσσαλονίκης με το Παλλαϊκό Μέτωπο στις εκλογές του 1936. Είχε ενεργό ρόλο στα γεγονότα του Μάη του ’36. Προϊστάμενος στα μαγειρεία στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. [Ακρον.]

27) Βλαχάκης Χρήστος Εργάτης. Από την Ήπειρο. [Ακρον.]

28) Βουδούρης Θέμος Τορναδόρος. Κάτοικος Αμφιάλης Πειραιά. [Ακρον.]

29) Γαντές Μιχαήλ Ανθυπασπιστής.

30) Γάτσος Αθανάσιος

31) Γεωργακόπουλος Πλούταρχος Αυτοκινητιστής. Από την Αθήνα. [Ακρον.]

32) Γεωργιάδης Περικλής Πρόσφυγας, γεννήθηκε το 1910 στη Σαμψούντα Μ. Ασίας. Σε μικρή ηλικία είδε τον πατέρα του να κρεμιέται από τους Τούρκους στην πλατεία της Σαμψούντας. Κάτοικος Ποντολίβαδου Καβάλας. Συλλαμβάνεται το 1936 και εκτοπίζεται σε Ανάφη και Φολέγανδρο, και στη συνέχεια στην Ακροναυπλία.  [Ακρον.]

33) Γηγίνης Ευάγγελος Από τη Νίκαια Πειραιά.

34) Γιαννακουρέας Δημήτριος Τσαγκάρης. Από την Αθήνα. Αρχειομαρξιστής στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Στη συνέχεια αναφέρεται ότι προσχώρησε στο τροτσκιστικό ρεύμα (αλλού ότι παρέμεινε αρχειομαρξιστής). [Αναφ.]

35) Γιάνναρης Στέφανος Ή Γιανναράκης. Μνημονεύεται ως αγωνιστής από την Πεντέλη.

36) Γιαννόπουλος Σπύρος Καπνεργάτης. Στέλεχος του Συνδικάτου Καπνεργατών  Πειραιά. [Ακρον.]

37) Γιόλκας Ευάγγελος Ή Γιόλπας. Από τη Ραχούλα Καρδίτσας. Αναφέρεται Γούλκας Βαγγ., κρατούμενος στη Λάρισα στις αρχές του 1943.

38) Γκάλκος Γεώργιος Ή Γκάλγκος, που μάλλον είναι το σωστό. Με καταγωγή από τη Ζίτσα Γιαννίνων. Μνημονεύεται ως αγωνιστής από την Πεντέλη.

39) Γκινές Κώστας Σερβιτόρος. Από τη Δράμα (ή Καβάλα ή Ξάνθη). [Ακρον.]

40) Γκότσης Γεώργιος Έφεδρος υπολοχαγός, τοπογράφος του Υπουργείου Γεωργίας. Από τους Αρμενιούς Μεσσηνίας. Στέλεχος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Σημ.: Ο Φλούντζης τον έχει Ακροναυπλιώτη, χωρίς να διευκρινίζει πότε κρατήθηκε εκεί. [Ακρον.]

41) Γούτας Γεώργιος

Ή Γούσας. Νεολαίος [Ακρον.].

42) Δαλδογιάννης Σταμάτιος Γεννημένος το 1892 στη Θράκη, κάτοικος Δράμας (ή Θες/νικης). Σερβιτόρος, ειδ. γραμματέας του σωματείου καφεζυθεστιατορίων. Εξόριστος στον Άϊ Στράτη το 1935. Στις 23-6-1936 συνελήφθη στη Θεσσαλονίκη. [Ακρον.]

43) Δανδινίδης Χριστόφορος Οικοδόμος – σοβατζής. Από την Πάτρα. [Ακρον.]

44) Δασκαλόπουλος Γεώργιος («Σκάνδαλος»). Από τη Χώρα Μεσσηνίας. Επισιτιστής. Κάτοικος Αθήνας. [Ακρον.]

45) Δημητριάδης Δημήτριος Του Κώστα. Από την Πτολεμαΐδα. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον. ή Αναφ.]

46) Δήμος Κώστας Του Βασίλη. Εργάτης. Από τα Γιάννινα. [Ακρον.]

47) Δούκας Σπυρίδων

48) Δροσόπουλος Θεόδωρος

49) Ελευθεριάδης Ηλίας 40 χρόνων. Τροχιοδρομικός. Κάτοικος Καλλιθέας. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

50) Ζάγκας Χρήστος (Τάκης). Κτηματίας. Από την Άρτα. 39 χρόνων. Μέλος του ΚΚΕ και της ΟΚΝΕ. Ο μόνος από τους δραπέτες της 31-3-1944 από το Χαϊδάρι που πιάστηκε. Ήταν στο μπλοκ «15» (απομόνωση) του στρατοπέδου. [Ακρον.]

51) Ζησιμάτος Παντελής Του Σπύρου. Πλασιέ. Από τα Κοντογουράτα Θηναίας Κεφαλονιάς. 32 χρόνων. Πιάστηκε στις 14-8-1936, τον εκτόπισαν στην Ανάφη και από εκεί στην Ακροναυπλία. [Ακρον.]

52) Θεμελής ή Χατζηθεμελής Μιχαήλ Του Γιάννη. Από την Κάλυμνο. 41 χρόνων. Έμπορος. Μέλος του ΕΑΜ Πλάκας Αθήνας. Ελασίτης.

53) Θεολόγος Ιωάννης

54) Θεοφιλόπουλος Γεώργιος Του Ιωάννη. Λογιστής. Γεννήθηκε στην Κεφαλονιά το 1912. Κάτοικος Αθήνας. [Ακρον.]

55) Καδίκας Ιωάννης Του Θεοδώρου. Από την Πελοπόννησο. [Ακρον.]

56) Κακαλιός Ηλίας Γεννήθηκε το 1913 στην Αγιάσο Λέσβου. Στέλεχος του ΚΚΕ και της ΟΚΝΕ Λέσβου.  Το 1935 εξορίστηκε στη Σίκινο, νέα σύλληψη και εκτόπιση τον Δεκέμβρη του 1938 στη Σίφνο, και μετά στην Ανάφη [Αναφ.]Γεννήθηκε το 1913 στην Αγιάσο. Ήταν Γραμματέας της ΟΚΝΕ Αγιάσου, που εξέδιδε τότε δική της τοπική εφημερίδα. Ράφτης στο επάγγελμα, πρωτοστατεί για τη συγκρότηση της Συνεργατικής Ραφτάδων Αγιάσου. Το 1934 γίνεται μέλος του ΚΚΕ και την επόμενη χρονιά εξορίζεται για τέσσερις μήνες στη Σίκινο. Γυρίζει και με ακόμα μεγαλύτερο ζήλο δουλεύει για το Κόμμα και το Λαό, ενώ στη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία. Το Δεκέμβρη του 1938, παραμονή της απόλυσής του από το Στρατό, τον συλλαμβάνουν και τον εκτοπίζουν στη Σίφνο κι από κει στην Ανάφη, για να εκτίσει παλιότερη ποινή που του είχε επιβληθεί. Μένει στην Ανάφη μέχρι το 1943 και από κει μεταφέρεται στις φυλακές Αβέρωφ και παραδίδεται από την εθνοπροδοτική κυβέρνηση της Αθήνας στις γερμανικές αρχές κατοχής. Από τις φυλακές Αβέρωφ μεταφέρεται στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου και την Πρωτομαγιά του ’44 εκτελείται στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής από τους Γερμανούς ναζιστές.

57) Καλαϊτζίδης Νικόλαος Ή Καλαϊτζής. Του Γιάννη. Ναυτεργάτης. Από τη Σάμο. [Ακρον.]

58) Καλαφατάκης Θρασύβουλος Του Γρηγόρη. Αγρότης. Γεννήθηκε το 1904 στον Πλατανιά Χανίων. Στέλεχος του ΚΚΕ. Δυναμικός και πρωτοπόρος αγρότης, οργάνωσε πρώτος στο χωριό αγελαδοτροφείο. Συμμετείχε στο αντιδικτατορικό κίνημα του Ιούλη του 1938 στα Χανιά, αργότερα συνελήφθη, στάλθηκε στις φυλακές Χανίων και από εκεί στην Ακροναυπλία.[Ακρον.]

59) Καλόφας Απόστολος Από την Προσοτσάνη Δράμας. 26 χρόνων. Νεολαίος, στέλεχος της ΟΚΝΕ και του ΚΚΕ. [Ακρον.]

60) Καμαρινός Παναγιώτης Ράφτης (ή ναυτεργάτης). Από τη Ρηχιά Λακωνίας. Κάτοικος Αθήνας. 40 χρόνων. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Αναφ.]

61) Καμτσίκης Νικόλαος

Του Αναστασίου. Ιδιωτικός υπάλληλος. Από τη Θεσσαλονίκη. [Ακρον.]

62) Καπέλας Στέφανος Τροχιοδρομικός. Κάτοικος Αγ. Αναργύρων Αττικής. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

63) Καπλιτζόγλου Ευριπίδης Εργάτης. Από την Καβάλα. Νοσοκόμος στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου. [Ακρον.]

64) Καραβοκυρός Διαμαντής Γεννήθηκε το 1895 στους Σπαθαραίους Σάμου. Εργάτης γης. Στέλεχος του ΚΚΕ. Επανειλημμένα εκτοπίστηκε για την επαναστατική του δράση, το 1930 πιάστηκε και εκτοπίστηκε στην Τσαρίτσανη, όπου βρέθηκε επικεφαλής της καθόδου των αγροτών στην Ελασσόνα, που πέτυχαν να αποσπάσουν καλαμπόκι. Εκτελεστικός επίτροπος της πανεργατικής ένωσης ‘Πρόοδος’. Υποψήφιος βουλευτής Θεσσαλονίκης και Κατερίνης με το ΕΜΕΑ στις εκλογές του 1933. Το 1935 εξόριστος στον Άϊ Στράτη. [Ακρον.]

65) Καράγιωργος Λάμπρος Του Κωνσταντίνου. Από τα Θεοδώριανα Άρτας. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Αναφ.]

66) Καραγιάννης Αυγέρης Του Δημητρίου. Αγρότης. Από τη Σαλμώνη Ηλείας. Στέλεχος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Κρατούμενος στη Λάρισα το 1943.

67) Καραθανάσης Ιωάννης Του Χριστόδουλου. Αγρότης. Από τον Παγώνδα Σάμου. Στέλεχος του ΚΚΕ, μέλος ενός απ’ τους πρώτους πυρήνες του ΚΚΕ το 1928 στη Σάμο. Πήρε μέρος στο αγροτικό συλλαλητήριο στον Παγώνδα το 1933 και προφυλακίστηκε. Ακολούθησαν νέες διώξεις και εξορίες. [Ακρον.]

68) Καρανικόλας Κώστας [Ακρον.]

69) Καραντώνης Ζαφείριος Του Ευθυμίου και της Ασπασίας. Οικοδόμος. Πρόσφυγας, γεννήθηκε το 1906 στη Ραιδεστό Ανατ. Θράκης. Κάτοικος Δραπετσώνας. Μέλος του ΚΚΕ και της ΟΚΝΕ. [Ακρον.]

70) Καράσσο Μωυσής Εβραίος από τη Θεσσαλονίκη. Έμπορος (ή υποδηματεργάτης). Στέλεχος του ΚΚΕ. [Αναφ.]

71) Καρατζάς Παύλος Από το Μαρμάρι Εύβοιας. Γιός πολυμελούς αγροτικής οικογένειας, έζησε από μικρός την τσιφλικάδικη εκμετάλλευση, όταν ο πατέρας του δούλευε κολλήγος στο νησί Πεταλιοί, ιδιοκτησία του μεγαλοεφοπλιστή Εμπειρίκου. Έφυγε από το νησί και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου δούλεψε ως εργάτης ξυλουργείου. Στέλεχος του ΚΚΕ και του Συνδικάτου Ξύλου. [Αναφ. ή Ακρον.] Βρέθηκε ένα σημείωμά του μετά την εκτέλεση:«Παύλος Καρατζάς, εξόριστος από το 1936. Με πήραν για εκτέλεση 1 Μαΐου 1944».

72) Κάρλος Γεώργιος [Ακρον.]

73) Κηπουρός Απόστολος Του Πασχάλη. Αγρότης. Από το Σουφλί (ή τις Σέρρες). Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

74) Κλαπατσέας Κων/νος Του Παναγιώτη. Φοιτητής Νομικής. Γεννήθηκε το 1916. Από τη Σαϊδόνα Μεσσηνίας. Στέλεχος του ΚΚΕ και της ΟΚΝΕ. [Ακρον.]

75) Κοβάνης Γεώργιος Αναφέρεται ως τροτσκιστής.

76) Κόκκινος Θεοφάνης Αγρότης. Από τη Θράκη. [Ακρον.]

77) Κοντογιάννης Γεώργιος («Τσουράπας»). Από το Παλιόκαστρο Σάμου. Μέλος του ΚΚΕ. Υποψήφιος βουλευτής Σάμου με το Π.Μ. το 1936. [Ακρον.]

78) Κορνάρος ή Κορναράκης Παναγιώτης Του Γιώργου. Γεννήθηκε στο Σφακοπηγάδι Κισσάμου Χανίων το 1908. Στέλεχος του ΚΚΕ. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, συμμετείχε στις φοιτητικές κινητοποιήσεις στα τέλη του 1929, με αποτέλεσμα να αποβληθεί από όλα τα πανεπιστήμια. Αργότερα συντάκτης στον Ριζοσπάστη. Στον Ριζοσπάστη, την περίοδο 1932-1934, αναφέρονται πολλές διώξεις και φυλακίσεις του. Υποψήφιος βουλευτής Χανίων το 1935 με το ΕΜΕΑ και το 1936 με το Π.Μ. [Ακρον.]

79) Κοσμάς Δημήτριος Του Γιώργου και της Πανάγιως. Δάσκαλος. Από το Μιχαλίτσι Γιαννίνων. 31 χρόνων. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

80) Κοσμερίδης Αθανάσιος Οδοντοτεχνίτης. Από την Καλλιθέα Αττικής. 38 χρόνων. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

81) Κοσμίδης Στράτος Από την Καλαμαριά Θεσσαλονίκης (ή το Κιλκίς). [Ακρον.]

82) Κουβελιώτης Χρήστος Του Γιώργου. Γεννήθηκε το 1903. Από τον Πήδασο Μεσσηνίας. Τελειόφοιτος της Ανωτ. Εμπορικής (ή του Οικονομικού Τμήματος της Νομικής). Ως Πρόεδρος της Κοινότητας Πηδάσου προώθησε τη δημιουργία Συνδέσμων μεταξύ των Κοινοτήτων και τον θεσμό των κοινοτικών συνεδρίων. Το 1934 εκδίδει την εφημερίδα ‘Πήδασος’, η οποία όμως κλείνει βίαια και ο ίδιος διώκεται. Ηγετική μορφή στη μεγάλη σταφιδική εξέγερση της Μεσσηνίας τον Αύγουστο του 1935. Υποψήφιος βουλευτής Μεσσηνίας με το Π.Μ. το 1936. Συνελήφθη τον Ιούνη του 1936, λίγο πριν το σταφιδικό συνέδριο του Πύργου και εξορίστηκε στη Σίκινο. Αργότερα μεταφέρεται στην Ακροναυπλία  [Ακρον.]

83) Κουής Δημήτριος Από τα Κρέσταινα Ηλείας. [Ακρον.]

84) Κουργιώτης Δημήτριος Του Βασίλη. Εργάτης. Πρόσφυγας, γεννήθηκε στη Κίο της Μ. Ασίας το 1914. Κάτοικος Θεσσαλονίκης. Στέλεχος του ΚΚΕ. Επί δικτατορίας Μεταξά πέρασε στην παρανομία, τον Αύγουστο του 1938 συνελήφθη και κλείστηκε στην Ακροναυπλία.  [Ακρον.]

85) Κουσέσης Γεώργιος Ή Κουσέτης.

86) Κουσίσης Σταμάτης ή Σπύρος Γεννήθηκε το 1918 στην Κάρυστο, κάτοικος Μοσχάτου Αττικής. Καζαντζής, πρόεδρος του Σωματείου Λεβητοποιών Αθηνών. Συνελήφθη και οδηγήθηκε στην Ακροναυπλία στις 14-8-1937. [Ακρον.]

87) Κούτης Γεώργιος Ή Κούσης. Κάτοικος Ν. Ιωνίας Αττικής. [Ακρον.]

88) Κουτσοβός Ηλίας Από την Πύλο. Στέλεχος του ΚΚΕ. Έλαβε μέρος στα «σταφιδικά» της Μεσσηνίας το 1935. [Ακρον.]

89) Κρόκος Γεώργιος Δάσκαλος και μετά οικοδόμος. Από το Στελί Ικαρίας. 39 χρόνων. Αρχειομαρξιστής στο πρώτο του ξεκίνημα, αργότερα προσχώρησε στην τροτσκιστική ΕΟΚΔΕ και ΚΔΚΕ [Ακρον.].Αποφοίτησε από το Διδασκαλείο Μυτιλήνης και διορίστηκε δάσκαλος στη Μακεδονία. Παράλληλα, αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στους πολιτικούς αγώνες της περιόδου. Για τις ιδέες και τη δράση του κυνηγήθηκε από το δικτατορικό καθεστώς Μεταξά,συνελήφθη και φυλακίσθηκε στις φυλακές της Ακροναυπλίας. Εκεί τον βρήκε η γερμανική κατοχή αφού μαζί με τους υπόλοιπους πολιτικούς κρατούμενους παραδόθηκε στους ναζί. Το 1942, κρατούμενοι της Ακροναυπλίας μεταφέρονται στο Μεταγωγών Πειραιά, με προορισμό τόπους εξορίας. Αντί γι’ αυτό, μεταφέρεται στην Εύβοια τον Ιούλιο του 1942, αργότερα στη Λάρισα και κατόπιν στο Χαϊδάρι.Μεταφερόμενος στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, κατάφερε να στείλει έναν τελευταίο χαιρετισμό στην οικογένειά του:«Να σταλή Άνναν Κ. Πλακίδη, Κάμπος Ικαρίας. Σας φιλώ όλους απ’ τον τόπο της εκτέλεσης 1-5-πρωί».Γιώργος Κρόκος .

90) Κυρανούδης Αθανάσιος Αγρότης. Από το Σουφλί. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

91) Κυριακούδης Δημήτριος Αγρότης. Από το Σιτοχώρι Σερρών. 35 χρόνων. Μέλος του ΚΚΕ. Συνελήφθη το 1937, μεταφέρθηκε στη Φολέγανδρο, Ακροναυπλία και Πύλο. [Ακρον.]

92) Κυριαζής Εμμανουήλ Τσαγκάρης. Από τη Δράμα. Κρατούμενος στη Λάρισα το 1943.

93) Κωνσταντινίδης Αλέκος Υδραυλικός. Πρόσφυγας, γεννημένος στο Βατούμ της Ρωσίας το 1900. Κάτοικος Αργυρούπολης Αττικής. [Ακρον. ή Αναφ.]

94) Κωνσταντινίδης Δημήτριος Τροχιοδρομικός. Από τη Θεσσαλονίκη. Επικεφαλής του συνεργείου μηχανουργών στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. [Ακρον.]

95) Κωνσταντινίδης Κώστας

96) Λαζαρίδης Ανέστης Γεννήθηκε στην Καισάρεια της Μ. Ασίας το 1912. Το 1924 ήλθε πρόσφυγας στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην Ελευσίνα. Αχθοφόρος. Στέλεχος του ΚΚΕ. Τον Σεπτέμβριο του 1938 πιάστηκε και εξορίστηκε στην Ανάφη και μετά στην Ακροναυπλία. Το 1942 μεταφέρθηκε άρρωστος σαν όμηρος στο Τζάνειο Νοσοκομείο. Στο στρατόπεδο της Λάρισας το 1943. [Ακρον.]

97) Λαμπρινίδης Εμμανουήλ Του Ευτύχιου. Υπάλληλος της Ηλεκτρικής Εταιρείας. Από την Αθήνα. 33 χρόνων. Μέλος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. [Αναφ.]Σε σημείωμά του που έριξε από το καμιόνι που μεταφερόταν στον τόπο της εκτέλεσης έγραφε:«Αφήνω γεια σε όλους … Ζήτω το ΕΑΜ».

98) Λιακίδης Θεόφιλος Εργάτης. Από τη Δάφνη Καλαβρύτων. Κάτοικος Αργυρούπολης Αττικής. [Ακρον.]

99) Λυμπερόπουλος Παύλος Εργάτης. Από τα Ταμπούρια Πειραιά. [Ακρον.]

100) Μαγκάκης ή Μαγκανάς Κων/νος

101) Μακέδος ή Παρασκευάς Δημοσθένης Καπνεργάτης. Από την Καβάλα. Στέλεχος του ΚΚΕ, συνδικαλιστής. Πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Καβάλας το 1934 επί δημαρχίας Παρτσαλίδη.  [Ακρον.]

102) Μακρής Κων/νος Λογιστής. Από το Λουτράκι Κορινθίας. [Ακρον.]

103) Μάλλης Αχιλλέας

104) Μαλτέζος Γεώργιος

105) Μαμαλάκης Γεώργιος Του Γιάννη. Βυρσοδεψεργάτης. Από τα Αγκουσελιανά Αγ. Βασιλείου Ρεθύμνου. Κάτοικος Κοκκινιάς Πειραιά. 43 χρόνων. Στέλεχος του ΚΚΕ και του Εργατικού Κέντρου Πειραιά. Υποψήφιος βουλευτής Πειραιά στις εκλογές του 1935 με το ΕΜΕΑ. Στις 8-12-1932 καταδικάστηκε σε 8 μήνες φυλάκιση και ένα χρόνο εξορία για παράβαση του «ιδιώνυμου». Το 1935 εξόριστος στη Σίκινο και αργότερα στην Ακροναυπλία και την Πύλο. [Ακρον.]

106) Μανέκας Νικόλαος Του Κώστα. Γεννήθηκε το 1903 στο Ζαγόρι της Ηπείρου, απ’ όπου και έφυγε μικρός αναζητώντας καλύτερη τύχη και βρέθηκε στη Χωριστή Δράμας, όπου άρχισε να δουλεύει ως αυτοκινητιστής. Αργότερα εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη. Στέλεχος της ΟΚΝΕ και του ΚΚΕ, γενικός γραμματέας του Σωματείου Αυτοκινητιστών Θεσσαλονίκης. Υποψήφιος βουλευτής Θεσσαλονίκης στις εκλογές του 1935 με το ΕΜΕΑ και 1936 με το Π.Μ. Πήρε μέρος στα γεγονότα του Μάη του 1936. Λίγες μέρες αργότερα συνελήφθη και στάλθηκε στον Άϊ Στράτη, αλλά δραπέτευσε ένα χρόνο περίπου αργότερα και πέρασε στην παρανομία. Το 1939 συνελήφθη ξανά και στάλθηκε αρχικά στις φυλακές της Αίγινας και αργότερα στην Ακροναυπλία [Ακρον.]

107) Μανιατέας Θεόδωρος Τσαγκάρης. Από την Κόρινθο. Στέλεχος του ΚΚΕ. Υποψήφιος δήμαρχος Κορίνθου το 1934, υποψήφιος βουλευτής Κορινθίας στις εκλογές του 1935 με το ΕΜΕΑ και 1936 με το Π.Μ. Σημ.: Ο Γ. Κουβάς αναφέρει ότι ο αδελφός του ήταν υποψήφιος, στον Ριζοσπάστη της εποχής όμως βρίσκω ότι ήταν ο Θεόδωρος Μανιατέας. [Ακρον.]

108) Μαριακάκης Νικόλαος Του Μανώλη. Γεωπόνος. Γεννημένος το 1911 στα Χανιά. Το 1935 ήταν μέλος του ΚΚΕ και υπεύθυνος του Αγροτικού Κόμματος στην Κρήτη. Μαζί με τον Βαγγέλη Κτιστάκη πάλεψαν κατά της Κονδυλικής «κοσμογονίας» και συνέχισε τον αγώνα του κατά της δικτατορίας Μεταξά, πρωτοστατώντας σε όλες τις αντιδικτατορικές διαδηλώσεις. Πιάστηκε τον Μάρτη του 1937, την επόμενη του μνημοσύνου του Ελ. Βενιζέλου, που έγινε στο Ακρωτήρι. Ο Γεν. Διοικητής Κρήτης του πρότεινε να αφεθεί ελεύθερος και να σταλεί με υποτροφία στο εξωτερικό, μια και είχε πρωτεύσει στον διαγωνισμό του Γεωργικού Επιμελητηρίου, υπό τον όρο να δηλώσει, έστω και προφορικά, ότι «εφεξής θα ασχολείται μόνον με την επιστήμην και την οικογένειάν του». Αρνήθηκε να το δεχθεί και εκτοπίστηκε στην Ανάφη, μετά στην Ακροναυπλία, και την Πύλο. [Ακρον.]Κατά τη μεταφορά του από το Χαϊδάρι στην Καισαριανή για εκτέλεση, πέταξε ένα σημείωμα:«Καλύτερα να πεθαίνη κανείς στον αγώνα για τη λευτεριά παρά να ζη σκλάβος. 1.5.44. Νίκος Μαριακάκης, γεωπόνος. Χανιά Κρήτης. Όποιος το βρη να μη το καταστρέψη».

109) Μαρκούσης Αθανάσιος Από τον Δάφνο Δωρίδας (ή το Λιδωρίκι). Γαλατάς. Κάτοικος Αθήνας. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Αναφ.]

110) Μαυράκης Ιωάννης

111) Μαυροκεφαλίδης Ιωάννης Ηλεκτρολόγος. Πρόσφυγας, γεννήθηκε το 1916 στην Οινόη Πόντου. Κάτοικος Θεσσαλονίκης. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Αναφ. ή Ακρον.]

112) Μέκαλης Πάνος Του Θωμά. Εργάτης. Από τα Γιάννινα. Μέλος του ΚΚΕ. Το 1933 φυλακίζεται στις φυλακές Ακραίου (Ηπείρου). Τον Ιούνιο του 1936, όντας καταζητούμενος επειδή είχε καταδικαστεί από την Ασφάλεια σε 2 χρόνια εξορία, συνελήφθη στη Θεσσαλονίκη και παραπέμφθηκε με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας (Ριζ. 15-6-36). [Ακρον.]

113) Μελισσαρόπουλος Ιωάννης του Ηλία (Από Ε.Ε.Σ) Σημ.: Η επεξήγηση εντός παρενθέσεως σημαίνει ότι βρέθηκε μέσω αναζητήσεων του Ερυθρού Σταυρού. [Αναφ.]

114) Μερκούρης Δημήτριος

115) Μήτσης Ηρακλής Του Παναγιώτη και της Ευανθίας. Αρτεργάτης – μπογιατζής. Από τα Κάτω Ραβένια Γιαννίνων. 30 χρόνων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 ήταν διευθυντής της αρχειομαρξιστικής εφημερίδας ‘Πάλη των Τάξεων’. Αργότερα προσχώρησε στο τροτσκιστικό ρεύμα  [Ακρον.]

116) Μόσχος Μήτσος Από το Αίγιο. 31 (ή 26) χρόνων. Ανάπηρος πολέμου. Στέλεχος του ΕΑΜ. Κρατούμενος στη Λάρισα το 1943.

117) Μπεραχιά Ανρί Ή Περαχιά. Εργάτης. Εβραίος από τη Θεσσαλονίκη. Στέλεχος του αρχειομαρξιστικού ρεύματος κατά τον Μεσοπόλεμο, γραμματέας της ΚΟΜΛΕΑ στη Θεσσαλονίκη, υποψήφιος βουλευτής στις επαναληπτικές εκλογές Θεσσαλονίκης το 1933. Εξέδιδε την εφημερίδα ‘Προλετάριος’ στα ελληνικά και στη λαντίνο, και είχε ιδρύσει το ‘Ακαδημαϊκό Βιβλιοπωλείο’. Στη συνέχεια, μέλος του ΚΑΚΕ (βλ. και Γ. Αλεξάτο). [Ακρον.]

118) Νεγρεπόντης Νίκος Του Ματθαίου. Καπνεργάτης. Πρόσφυγας, γεννήθηκε στη Σμύρνη. Κάτοικος Καβάλας. Στέλεχος του ΚΚΕ και του Συνδικάτου Καπνεργατών. Δημοτικός σύμβουλος Καβάλας το 1934. [Ακρον.]

119) Νικολαΐδης Δημήτριος (Τάκης). Του Παναγιώτη. Από τη Θεσσαλονίκη. Στέλεχος του ΚΚΕ. 31 χρόνων. Εξόριστος το 1935 στον Άϊ Στράτη, στο υπόμνημα των εξόριστων προς την κυβέρνηση για να τους δοθεί αμνηστία υπογράφει ως υποδηματοποιός (30-11-1935). [Ακρον.]

120) Νικολόπουλος Ιωάννης Του Αλεξάνδρου. Από την Κοκκινιά Πειραιά. Εξόριστος το 1935 στον Άϊ Στράτη, στο υπόμνημα των εξόριστων υπογράφει ως μηχανουργός. [Ακρον.]

121) Ντάσιος ή Κατσαρός Σωτήριος Αγρότης. Από τον Τύρναβο Λάρισας. [Ακρον.]

122) Ντορέας Γεώργιος

123) Οικονόμου Βασίλειος

Τσαγκάρης. Από το Μεσοβούνι Ζαγορίου Ηπείρου. [Ακρον.]

124) Ουραΐλογλου Βασίλειος

Τσαγκάρης. Από τον Πειραιά. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Αναφ.]

125) Ορφανός Ηλίας

126) Πανέτης Χρήστος Μνημονεύεται ως αγωνιστής από την Πεντέλη.

127) Πανταζής Δημήτριος Σημ.: Σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές (Κουβάς, Φλούντζης, ΚΚΕ) ήταν αρτεργάτης, στέλεχος του ΚΚΕ, κάτοικος Καισαριανής και Ακροναυπλιώτης.. [Ακρον. ή Αναφ.]

128) Παπαβασιλείου Βασίλειος

Ράφτης. Από το Βελβεντό Κοζάνης. [Ακρον.]

129) Παπαγιάννης Ιωάννης

Ή Παπαϊωάννου. Εργάτης. Από την Ξάνθη. 32 χρόνων. Σημ.: Αλλού αναφέρεται ως εκτελεσμένος στο Κούρνοβο. [Ακρον.]

130) Παπαδήμας Βασίλειος Του Νίκου. Γεννήθηκε στην Πύλο το 1909. Το 1938 πήρε πτυχίο πρακτικού μηχανικού. Εργαζόταν στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας (ΑΕΟΠ) στη Γιάλοβα Μεσσηνίας. Στις 6 Αυγούστου 1941 συνελήφθη από Ιταλούς καραμπινιέρους και Έλληνες χωροφύλακες με βάση καταστάσεις ονομάτων που είχε παραδώσει η ελληνική κυβέρνηση στους κατακτητές. Μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο του Ναυπλίου και στη συνέχεια της Λάρισας. Ήταν αδελφός του εκδότη και αντιστασιακού Δημήτρη Παπαδήμα/

131) Παπαδημητρίου Δημήτριος Του Ανδρέα. Υπάλληλος των ΣΠΑΠ. Από την Καλαμάτα. 44 χρόνων. Κάτοικος Κοκκινιάς Πειραιά. Στέλεχος του ΚΚΕ και των Συνδικάτων. Σημ.: Αλλού αναφέρεται ως εκτελεσμένος στο Κούρνοβο. [Ακρον.]

132) Παπαδόπουλος Δημήτριος Σημ.: Σύμφωνα με κάποιες πηγές (Κουβάς, ΚΚΕ) ήταν οικοδόμος, πρόσφυγας από τον Πόντο, κάτοικος Καλλιθέας, στέλεχος του ΚΚΕ και του Συνδικάτου Οικοδόμων, υποψήφιος βουλευτής Αττικής στις εκλογές του 1935 με το ΕΜΕΑ∙ το 1936, όντας γραμματέας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Οικοδόμων, συλλαμβάνεται, στέλνεται εξορία και από εκεί στην Ακροναυπλία  Κατά τον Φλούντζη, ο παραπάνω Δημ. Παπαδόπουλος («Πρόεδρος» ή «Βαν Μιν») εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στον Πειραιά στις 7-1-1943 μαζί με άλλους Ακροναυπλιώτες (το έχει το όνομα στον κατάλογο των 200, αλλά όχι ως Ακροναυπλιώτη). Στη Λάρισα αναφέρεται άλλος κρατούμενος Δημ. Παπαδόπουλος από τη Νίκαια.

133) Παπαδόπουλος Ευάγγελος [Ακρον.]

134) Παπαδόπουλος Κων/νος Του Ιωάννη. Από το Καστόρι Σπάρτης. Κρατούμενος στη Λάρισα το 1943.

135) Παπαδόπουλος Μαν.Μανούσος ή Μανασής. Κουρέας. Από την Καβάλα. [Ακρον.]

136) Παπαδόπουλος Μύρων Του Ευσταθίου. Πρόσφυγας, από την Αργυρούπολη Πόντου. Κάτοικος Μεσιανού Κιλκίς. Δάσκαλος, και, μετά τη συνταξιοδότησή του, αγρότης και συνεταιριστής. Στέλεχος του ΚΚΕ. Υποψήφιος βουλευτής Κιλκίς με το Π.Μ. στις εκλογές του 1936. Στην Ακροναυπλία δίδασκε στους κρατούμενους Μαθηματικά. [Ακρον.]

137) Παπάζογλου Ευάγγελος [Ακρον.]

138) Παπαμιχάλης Γεώργιος Ναυτικός. Από τη Σαλαμίνα. [Ακρον.]

139) Παπανδρέου Κώστας Του Χρυσόστομου. Σερβιτόρος. Από τον Αμπελώνα (Καζακλάρ) Λάρισας. Μέλος του ΚΚΕ και μέλος του ΔΣ του Σωματείου Σερβιτόρων.[Ακρον.]

140) Παπανίκας Γεώργιος Του Γιάννη.

141) Πασχαλίδης Θεμιστοκλής

Του Ιωάννη. Κάτοικος Καισαριανής. [Αναφ.]

142) Πατσανιάν Κεβόρκ Αλλού λανθασμένα Παρετσαριάν. Από το Δουργούτι Αθήνας. Χοροδιδάσκαλος. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Αναφ.]

143) Πίττακας Γεώργιος Γεννήθηκε το 1903 στο Φραντάτο Ικαρίας. Πήρε μέρος στο εργατικό κίνημα από το 1924. Ήταν τραμβαγιέρης, αλλά διώχθηκε και έγινε μπογιατζής. Στέλεχος του ΚΚΕ. Το 1931 πήρε μέρος στην εξέγερση στον Κάμπο Ικαρίας, που κατέληξε στο διώξιμο της Αστυνομίας Το 1932 συμβάλει στην ανασυγκρότηση της «Εργατικής Βοήθειας» στην Αθήνα, συλλαμβάνεται επί δικτατορίας Κονδύλη δικάστηκε ερήμην σε φυλάκιση και εξορία φυλακίστηκε στην Αίγινα.Η κατάρρευση του Αλβανικού μετώπου τον βρίσκει στις φυλακές Αίγινας,   . Στις 28-10-1940 βγήκε από την παρανομία και ζήτησε να σταλεί στο μέτωπο να πολεμήσει τον Ιταλό επιδρομέα. Αμέσως οι ντόπιοι φασίστες τον έκλεισαν φυλακή και το 1942 μεταφέρεται στην Ακροναυπλία [Ακρον.]Αφού πέρασε από τη Λάρισα, το 1943 τον πήγαν στο Χαϊδάρι .

144) Πίτσος Ιωάννης

145) Πιτσούλης Δημήτριος

146) Πλακοπίτης Νικόλαος Του Γιάννη. Χτίστης. Γεννήθηκε το 1906 στην Κοζάνη. Οργανώθηκε στην ΟΚΝΕ το 1927 και στη συνέχεια αναδείχθηκε στέλεχος του ΚΚΕ. Μέλος του Εργατικού Κέντρου  και πρόεδρος του Συνδικάτου Οικοδόμων Κοζάνης. Εκδότης της εφημερίδας ‘Παλλαϊκό Μέτωπο’ και ταυτόχρονα ανταποκριτής του Ριζοσπάστη στην Κοζάνη. Υποψήφιος βουλευτής Κοζάνης στις εκλογές του 1933 με το ΕΜΕΑ και του 1936 με το Π.Μ. Εξορίστηκε σε Ανάφη και Άϊ Στράτη, και με τη δικτατορία του Μεταξά εξορίζεται πάλι, αρχικά στη Φολέγανδρο και τελικά στην Ακροναυπλία και στην Πύλο. [Ακρον.]

147) Πλατανησιώτης Κώστας

148) Πόλκος Ευάγγελος Δάσκαλος. Από τη Ραχούλα Καρδίτσας. 35 Χρόνων. Πήρε το πτυχίο του δασκάλου από το Διδασκαλείο Αλεξανδρούπολης το 1925. Κατατάχθηκε στη Χωροφυλακή και γράφτηκε στη Νομική Σχολή. Μέλος της ΕΕ της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας. Στέλεχος του ΚΚΕ. Με τη δικτατορία του Μεταξά συλλαμβάνεται και οδηγείται στις φυλακές Λάρισας, εκτοπίζεται στη Φολέγανδρο, και στη συνέχεια στην Ακροναυπλία, όπου δίδασκε τους κρατούμενους Φυσική. [Ακρον.]Πίσω από μια φωτογραφία της κόρης του που βρέθηκε μετά την εκτέλεσή του στο σακάκι του είχε σημειώσει:«Κόρη μου, Καίτη Πόλκου, μένει Κλειούς 22 Θεσσαλονίκη. Να γίνει δασκάλα. Ο πατέρας της».

149) Πολύδωρος Δημήτριος Ή Πολυδώρου. Γεννήθηκε το 1910 στο Ζιγοβίστι Γορτυνίας. Το 1928 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και εργάστηκε ως σερβιτόρος. Στέλεχος του ΚΚΕ, γραμματέας της Ομοσπονδίας Σερβιτόρων. Συνελήφθη στις 4 Αυγούστου 1936 και στάλθηκε στον Άϊ Στράτη και μετά στην Ακροναυπλία. Προϊστάμενος μαγειρείων στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. [Ακρον.]

150) Ποντίκης Κοσμάς Του Στέλιου. Ναυτεργάτης. Από την Αλεξανδρούπολη. Στέλεχος του ΚΚΕ, συνδικαλιστικό στέλεχος των ναυτεργατών Αλεξανδρούπολης. Το 1932 εκτοπίστηκε στη Σίκινο για ένα χρόνο και το 1935 φυλακίστηκε στις φυλακές Αίγινας. Υποψήφιος βουλευτής Έβρου το 1935 με το ΕΜΕΑ και το 1936 με το Π.Μ. [Ακρον.]

151) Πότης Αλέκος

152) Ρεμπούτσικας Δημήτριος Δικηγόρος. Γεννήθηκε το 1905. Από την Αχαγιά Αχαΐας. Κάτοικος Αθήνας. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]Το τελευταίο του σημείωμα:«Αγαπημένοι μου, ο θάνατός μου δεν θα πρέπει να σας λυπήσει, αλλά να σας ατσαλώσει πιο πολύ για την πάλη που διεξάγετε. Σφίξετε τις καρδιές σας και βγήτε παλικάρια απ’ τη νέα αυτή δοκιμασία. Έτσι θα μας τιμήσετε καλύτερα. Όταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά δεν πεθαίνει ποτέ. 1-5-44 Χαϊδάρι. Με πολλή αγάπη. Σας φιλώ, Μήτσος».

153) Ρίζος Ηλίας Του Δημητρίου. Μακαρονοεργάτης. Από το Ροβολιάρι Φθιώτιδας. 41 χρόνων. Στέλεχος του ΚΚΕ. Συνδικαλιστής στη Λαμία. [Ακρον.]

154) Ρογανάς Γεώργιος Αλλού Ροζάνης, που είναι το σωστό. Με καταγωγή από τη Ζίτσα Γιαννίνων. Μέλος του ΕΑΜ. Αγωνιστής από την Πεντέλη, όπως και ο επόμενος.

155) Ρογανάς Ιωάννης Ροζάνης, γιός του προηγούμενου. Επονίτης. Μαθητής (ή αρτεργάτης).

156) Ρουσσόπουλος  Κώστας τσαγκαρης (υπήρχε ασάφεια για το αν λέγεται Γιώργος ή Κώστας και ήταν γραμμένος ως αρτεργάτης γιατι πηρε την θεση αλλου στην εκτελεση) γεννημένος στο Ροδολίβος Σερρών το 1901. Η φωτογραφια του διπλα .Στέλεχος του ΚΚΕ. Υποψήφιος βουλευτής Σερρών στις εκλογές του 1933 με το ΕΜΕΑ. Το 1934 αντιπρόεδρος της Κοινότητας Ροδολίβου. [Ακρον.]

Επιστολη των απογονων του ανίψια, τα εγγόνια και δισέγγονα.

Μία από τις 200 ιστορίες των ηρώων της Καισαριανής…

Γράφει η Rousopoulou Artemis

Υπάρχουν άνθρωποι που, ακόμη κι αν δεν τους γνώρισες ποτέ, καθορίζουν για πάντα το ποιος είσαι. Καθορίζουν τη στάση σου απέναντι στη ζωή, στους ανθρώπους, καθορίζουν το αξιακό σου σύστημα.

Ένας τέτοιος άνθρωπος ήταν ο θείος Κώτσος, που με κάποιον τρόπο πάντα ήταν παρών στην οικογένειά μας μέσα από τις διηγήσεις του παππού.

Γεννημένος το 1901, μεγαλωμένος μαζί με τ’ αδέρφια του, τη Φωτεινή και τον Βασιλάκη, τον παππού μας, σε μια Ελλάδα που άλλαζε βίαια και γρήγορα.

Ήταν τσαγκάρης στο επάγγελμα, αλλά η ψυχή του δεν χωρούσε σε πάγκους και καλούπια. Και ενώ έραβε παπούτσια για τον κόσμο, έραψε στη μοίρα του ένα δρόμο πολύ μεγαλύτερο από τα χρόνια της ζωής του.

Γνήσιος κομμουνιστής, βαθιά ιδεολόγος, ήταν από εκείνους τους ανθρώπους που ο κομμουνισμός δεν ήταν απλώς ιδεολογία, αλλά τρόπος ζωής.

Πίστευε στην ισότητα, στην αξιοπρέπεια, στη δικαιοσύνη.

Είχε μια ψυχή που δεν λύγιζε ούτε από φυλακές, ούτε από εξορίες, ούτε από την πείνα.

Η αλληλεγγύη του ήταν σχεδόν ιερή· έβαζε τον άλλον μπροστά από τον εαυτό του, χωρίς δεύτερη σκέψη.

Κι αυτό το μείγμα ανιδιοτέλειας και θάρρους ήταν που τον έκανε να σταθεί όρθιος εκεί όπου άλλοι θα λύγιζαν.

Ένας άνθρωπος που δεν έζησε για το «εγώ», αλλά για το «εμείς», και που απέδειξε με τη θυσία του ότι τα ιδανικά γίνονται φως μόνο όταν τα κρατάς μέχρι το τέλος.

Το 1934 το «Ιδιώνυμο» του Βενιζέλου τον εξόρισε στη Σίκινο, επειδή ήταν υποψήφιος βουλευτής Σερρών με τον συνδυασμό του Ενιαίου Μετώπου Εργατών Αγροτών. Ένα νησί που έγινε η πρώτη δοκιμασία του. Επιστρέφοντας στο χωριό εξελέγη αντιπρόεδρος της κοινότητας Ροδολίβους.

Ήταν μόλις μία βδομάδα παντρεμένος, όταν το 1936 από την δικτατορία του Μεταξά, εξορίστηκε στην Ακροναυπλία. Το 1939 βρέθηκε στην Πύλο, στην Ανάφη, κι από εκεί πάλι στην Ακροναυπλία.

Η ζωή του έγινε αγώνας και η αντοχή του πίστη· μια σιωπηλή μαρτυρία πως υπάρχουν άνθρωποι που δεν παζαρεύουν την ψυχή τους, ακόμη κι όταν τους το ζητά η Ιστορία.

Στην επιστολή που έστειλε στη γυναίκα του από την Ακροναυπλία, έγραψε.

«Αθανασία, εγώ δεν υπογράφω. Πίσω δεν πρόκειται να γυρίσω . Κοίτα να φτιάξεις τη ζωή σου και να με ξεχάσεις.»

Άντεξε τις στερήσεις, την πείνα, το ξύλο, το κρύο, πειθαρχικές ποινές και κακουχίες.

Πέρασε συνολικά 10 χρόνια στην εξορία.

Μεταφέρθηκε στο Χαϊδάρι και εκτελέστηκε στο σκοπευτήριο της Καισαριανής με άλλους 199 κομμουνιστές την 1η Μαΐου του 1944.

Πολλά χρόνια μετά, ο συγχωριανός μας Νίκος Εξιογλου όντας οδηγός στο εκδρομικό λεωφορείο του Γυμνασίου Ροδολίβους επισκέφτηκε την Κοζάνη. Ένας γεράκος έξω απ’ τον φούρνο του, βλέποντας την πινακίδα «Ροδολίβος» τον ρωτάει…

«- Απ’ το Ροδολίβος Σερρών είστε παλικάρι; Έναν Ρουσόπουλο Κώστα τον ήξερες;

– Τον ήξερα μπάρμπα.

– Αχ παλικάρι, άμα ζω εγώ σήμερα σ’αυτόν το χρωστάω. Πες στη οικογένειά του πώς όταν φώναξαν το όνομά μου να πάω στο απόσπασμα βγήκε αυτός μπροστά και είπε ‘παρών’.

«Ζήσε εσύ Γιώργη, έχεις οικογένεια και παιδιά εγώ μόνο την μάνα μου έχω και τ’ αδέρφια.»

Γι’αυτό και στα αρχεία με τα ονόματα υπήρχε ασάφεια για το αν λέγεται Γιώργος ή Κώστας και ήταν γραμμένος ως αρτεργάτης.

Οι φωτογραφίες που εμφανίστηκαν αυτές τις μέρες, αυτές που ήρθαν και μας βρήκαν, δεν είναι απλά ντοκουμένα!

Είναι μια υπενθύμιση.

Ότι σε αυτή τη γενιά υπήρξαν άνθρωποι που διάλεξαν το σωστό όχι επειδή είχαν κάτι να κερδίσουν, όχι επειδή τους συνέφερε,

….αλλά επειδή ήταν το «σωστό»!

Τα εγγόνια του Ρουσόπουλου

157) Σαββόπουλος Σάββας Του Κώστα. Εργάτης μεταλλουργός. Πρόσφυγας, καταγόταν από την Καλλικράτεια Αν. Θράκης και γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1913. Από μαθητής του Γυμνασίου γίνεται μέλος της κομμουνιστικής νεολαίας στη Βέροια. Στη γ’ τάξη του Γυμνασίου Θεσσαλονίκης αποβάλλεται οριστικά για την κομμουνιστική του δράση. Από τότε δουλεύει ως εργάτης μεταλλουργός. Οργανώνει το συνδικάτο μεταλλουργών, στέλεχος της ΟΚΝΕ, του ΚΚΕ και του Εργατικού Κέντρου Θεσσαλονίκης. Το 1935 εκτοπίζεται για ένα χρόνο στην Ανάφη. Τον Ιούλιο του 1937, συλλαμβάνεται, βασανίζεται στην Ασφάλεια Θεσσαλονίκης, και μεταφέρεται στην Ακροναυπλία. [Ακρον.]

158) Σακκάς Κώστας Του Χρήστου. Κουρέας. Από την Ήπειρο. Στέλεχος του ΚΚΕ. Το ’35 στον Άϊ Στράτη. [Ακρον.]

159) Σαμόπουλος Γεώργιος Ή Σταμόπουλος. Από τη Μυτιλήνη. [Ακρον.]

160) Σαντομοίρης Φώτης Μουσικός, βολιστής. Από τις Σέρρες ή Δράμα. [Ακρον.]

161) Σερδερίδης Κοσμάς Αγρότης. Γεννήθηκε το 1905 στην Αργυρούπολη Πόντου. Το 1918 ήλθε πρόσφυγας στο Γερακαριό Κιλκίς. Μέλος του ΚΚΕ. Από νέος πήρε μέρος στο αριστερό κίνημα και το 1930, με το «ιδιώνυμο», εξορίστηκε στη Σαντορίνη για δύο χρόνια. Τον Απρίλη του 1937 πιάστηκε και εξορίστηκε στην Φολέγανδρο, και, αργότερα, μεταφέρεται στην Ακροναυπλία. [Ακρον.]

162) Σκλάβαινας Στέλιος Από τη Σίφνο. Κάτοικος Ν. Κόσμου Αττικής. Τυπογράφος. Επιφανές στέλεχος και βουλευτης του ΚΚΕ προπολεμικά, που αργότερα διαγράφηκε,  γνωστός από το σύμφωνο Σοφούλη – Σκλάβαινα του 1936. [Ακρον.]Τραγικη φυσιογνωμια Μετα απο βασανιστηρια στη Κερκυρα στη διαβόητη Ακτίνα Θ’, το 1938 υπεγραψε δηλωση πραγμα που επεφερε την διαγραφη του απο το ΚΚΕ και την απομονωση του αργοτερα στις φυλακες της Ακροναυπλιας στη διαρκεια της κατοχης .Κανένας κρατούμενος δεν του μιλούσε και οι ψυχικές αντοχές του δοκιμάστηκαν σκληρά, αλλά άντεξε Κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης επέδειξε θάρρος και μαζί με τους άλλους συντρόφους του φώναξαν «Ζήτω η Ελλάδα», «Ζήτω το ΕΑΜ», «Ζήτω το ΚΚΕ»

163) Σουκατζίδης Ναπολέων Γεννήθηκε στις 11-12-1909 στα Μουδανιά της Μ. Ασίας από γονείς δασκάλους. Η οικογένειά του βρέθηκε από την Προύσα στο Αρκαλοχώρι της Κρήτης το 1922. Φοίτησε στην Εμπορική Σχολή του Ηρακλείου και εργάστηκε ως λογιστής και αλληλογράφος στο εργοστάσιο της εταιρείας «Μίνως» στην Ιεράπετρα. Στέλεχος του ΚΚΕ, πρόεδρος των Εμποροϋπαλλήλων Ηρακλείου. Πιάστηκε στις 6-6-1936 και εξορίστηκε στον Άϊ Στράτη, και μετά ένα χρόνο στην Ακροναυπλία. Ηγετική μορφή των Ακροναυπλιωτών, εκτελούσε χρέη διερμηνέα στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Υπάρχουν πολλές μαρτυρίες ότι την ημέρα της εκτέλεσης ο διοικητής Φίσερ πρότεινε σ’ αυτόν και τον Αντ. Βαρθολομαίο να παραμείνουν στο στρατόπεδο, αλλά αυτοί αρνήθηκαν. [Ακρον.]

164) Σόφης Δημήτριος Επονίτης. Από την Πεντέλη. Μαθητής. Αυτό το σημείωμα άφησε πριν την εκτέλεσή του:«Χαίρετε φίλοι. Εκδίκηση. Μάνα μη λυπάσαι. Χαίρε μάνα. Δημήτρης Σόφης».

165) Σόφης Χρήστος Επονίτης. Από την Πεντέλη. Πιθανόν αδελφός του προηγούμενου.Σημ.: Σε άλλες πηγές αναφέρεται και τρίτος με το ίδιο επώνυμο, Σόφης Ανδρέας. Ο Γ. Κουβάς γράφει ότι προσπάθησε να εξακριβώσει αν ο Ανδρέας Σόφης είναι πατέρας των δύο αδελφών, αλλά δεν βρήκε άκρη. Στο ηρώο της Παλ. Πεντέλης πάντως είναι γραμμένα τα ονόματα των Δημήτρη και Ανδρέα Σόφη.

166) Σούλας Χρήστος Γεννήθηκε το 1912 στην Τσερκοβίτσα της Β. Ηπείρου. Αρτεργάτης και ξυλουργός. Αρχειομαρξιστής, αργότερα μέλος των τροτσκιστικών ΟΚΔΕ και ΕΟΚΔΕ. Συνδικαλιστής, γραμματέας του Συνδικάτου Αρτεργατών Πειραιά. Υπεύθυνος έκδοσης της εφημερίδας της ΟΚΔΕ ‘Εργατική Πρωτοπορία’. Στα τέλη του 1936 συλλαμβάνεται και εκτοπίζεται στην Ανάφη και μετά στην Ακροναυπλία. [Ακρον.]

167) Σπυρίδης Γεώργιος Σιδηροδρομικός. Στέλεχος του ΚΚΕ και του Συνδικάτου Σιδηροδρομικών. Κάτοικος Αθήνας. Το 1935 εξόριστος στην Ανάφη, μετά στην Ακροναυπλία. [Ακρον.]

168) Στάθης Ιωάννης Του Κώστα. Αγρότης (ή δάσκαλος). Από τα Σέρβια Κοζάνης. 32 χρόνων. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

169) Σταμούλης Βασίλειος Του Αναστασίου. Γιός πολυμελούς οικογένειας, γεννήθηκε το 1911 στη Ζίτσα Γιαννίνων, όπου και φοίτησε στο δημοτικό σχολείο και στο σχολαρχείο. Το 1928 πήγε στην Αθήνα και έμαθε την τέχνη του τυπογράφου, επάγγελμα το οποίο άσκησε αρχικά στα Γιάννινα, στην εφ. ‘Ηπειρωτικός Αγών’ και στη συνέχεια στην Αθήνα, στον Ριζοσπάστη, ενώ φαίνεται πως ασχολήθηκε παράλληλα και με τη δημοσιογραφία. Μέλος του ΚΚΕ  [Ακρον.]

170) Σταύρου Σπύρος

171) Στρατής Αλμπέρτος Αλλού Εσδρατή Αλμπέρτος, που είναι το σωστό. Εβραίος από τη Θεσσαλονίκη. Τσαγκάρης. [Ακρον.]

172) Συνοδινός Απόστολος Ξυλουργός. Πρόσφυγας, γεννήθηκε στην Πάνορμο της Μ. Ασίας το 1908. Κάτοικος Σερρών. Στέλεχος του ΚΚΕ. Γραμματέας της Περιφερειακής Κομματικής Οργάνωσης Δράμας του ΚΚΕ. Το 1936 με το κίνημα της Δράμας δεν μπόρεσε να ξεφύγει, τον έπιασαν και τον έστειλαν στις φυλακές της Ακροναυπλίας. [Ακρον.]

173) Ταλαίπωρος Ηλίας Αγρότης. Από τον Παγώνδα Σάμου.

174) Ταμπάνος Βασίλειος Ή Ταμιζόνος ή Φίλιππος. Του Θεοδόση. Ιδιωτικός υπάλληλος. Από τη Λευκάδα. 51 χρόνων. Στέλεχος του ΚΚΕ. Από πολύ νέος ασπάστηκε τις ιδέες του κομμουνισμού και ανέπτυξε δράση στην ιδιαίτερη πατρίδα του. Το 1932 εξορίστηκε στον Άϊ Στράτη. Όταν απολύθηκε, εργάστηκε στον Ριζοσπάστη. Το 1936 η δικτατορία του Μεταξά τον εξόρισε στην Ανάφη για ένα χρόνο. Μετά μεταφέρθηκε στην Ακροναυπλία και στην Πύλο. [Ακρον.]

175) Τζανετής Χρήστος [Ακρον.]

176) Τζίμος Ανδρέας

177) Τζοάνος Περικλής Τσαγκάρης. Από την Καβάλα. [Ακρον.]

178) Τζωρτζάτος Κώστας Οικοδόμος ή ξυλουργός. Γεννήθηκε στη Σάμη Κεφαλονιάς το 1907. Κάτοικος Πάτρας. Υποψήφιος βουλευτής Αχαΐας το 1935 με το ΕΜΕΑ. [Ακρον.]

179) Τούμπας Θανάσης Σπουδαστής του Πολυτεχνείου. Στέλεχος της ΕΠΟΝ. Ανιψιός του ναυάρχου Τούμπα.

180) Τούρπας Παναγιώτης Από το Σουφλί. Υπάλληλος του ΟΣΕ και μετά δάσκαλος. Στέλεχος του ΚΚΕ. Υποψήφιος βουλευτής Έβρου το 1935 με το ΕΜΕΑ και το 1936 με το Π.Μ. Στις 20-8-1935 συλλαμβάνεται και εκτοπίζεται στην Ανάφη. Αργότερα, έγκλειστος στην Ακροναυπλία. [Ακρον.]

181) Τσαλίκης Τάσος Δάσκαλος. Γεννήθηκε το 1911 στην Αργαλαστή Μαγνησίας. Τις διδασκαλικές του σπουδές τις έκανε στο Διδασκαλείο Λαμίας που γράφτηκε το 1928. Συνελήφθη το 1937 και στάλθηκε στον Άϊ Στράτη και μετά στην Ακροναυπλία, όπου δίδασκε στους κρατούμενους Ελληνικά Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

182) Τσερμέγκας Μιχάλης Εργάτης (ή αγρότης). 32 χρόνων. Στέλεχος της ΟΚΝΕ και του ΚΚΕ. Εξόριστος από τον καθεστώς της 4ης Αυγούστου στον Άϊ Στράτη, βρέθηκε φυλακισμένος στην Ακροναυπλία όταν άρχισε ο πόλεμος.  Νοσοκόμος στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου.[Ακρον.]Γεννημένος το 1912 στο Μαυράτο από αγροτική οικογένεια. Το 1929 οργανώθηκε στην ΟΚΝΕ και πρωτοστάτησε σε κινητοποίηση των μαθητών του Γυμνάσιου. Το 1934 έγινε μέλος του ΚΚΕ. Τον Αύγουστο του 1936 συλλαμβάνεται για την δράση του στην οργάνωση των εργατών οδοποιίας, κρατήθηκε στον Αστυνομικό σταθμό στην Ικαρία, εξορίστηκε στον Άη Στράτη και στην συνέχεια μεταφέρεται στην Ακροναυπλία. Αν και ζήτησε να σταλεί στο μέτωπο για να πολεμήσει μαζί με τους υπόλοιπους πολιτικούς κρατούμενους παραδόθηκε στους ναζί. Στην συνέχεια το 1943 τον πήγαν στο Χαϊδάρι .

183) Τσίκας Αλέξανδρος Γιός του δασκάλου – λόγιου Μάνθου Τσίκα, γεννήθηκε στο Γραμμένο Γιαννίνων το 1909. Αφού φοίτησε δύο χρόνια στο Γυμνάσιο στα Γιάννινα, διέκοψε τις σπουδές του και έγινε τσαγκάρης. Αργότερα άνοιξε δικό του κατάστημα στο χωριό και το 1935 στην Αθήνα. Στέλεχος του ΚΚΕ. Με την δικτατορία του Μεταξά στάλθηκε εξόριστος στη Σίφνο, και αργότερα στην Ακροναυπλία. [Ακρον.]

184) Τσίρκας Κώστας Του Γιώργου. Δάσκαλος. Γεννήθηκε το 1906 στα Πράμαντα Γιαννίνων. Το 1926 τελείωσε το μονοτάξιο Γυμνάσιο Γιαννίνων και διορίστηκε δάσκαλος στο χωριό Ψέλτσκο (Κυψέλη) Καστοριάς. Το 1930 μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου παράλληλα με την εργασία του γράφτηκε και στη Νομική Σχολή. Στέλεχος του ΚΚΕ, συνδικαλιστής, πρόεδρος του Συλλόγου των προοδευτικών δασκάλων ‘Αναγέννησις’. Μετά την δικτατορία του Μεταξά τέθηκε σε διαθεσιμότητα, συμμετείχε στο ‘Αντιδικτατορικό Κίνημα Μακεδονίας’ και ήταν συντάκτης της εφημερίδας ‘Αντιδικτατορικό Μέτωπο’. Πιάστηκε με προδοσία στις 6-5-1938, μαζί με άλλους 75 υπαλλήλους και μεταφέρθηκε στην Ακροναυπλία.[Ακρον.]Πριν εκτελεστεί άφησε τρία χαρτάκια. Ένα πέταξε δεμένο σε μαντίλι. Ένα βρέθηκε στο σακάκι του και ένα στην κουβέρτα του.Στο πρώτο που απευθύνεται στον λαό έγραφε: «Πρωτομαγιά. Γεια σας όλοι. Πάμε στη μάχη. Κώστας Τσίρκας. 1-5-44».Στο δεύτερο, για τους συγγενείς του, έγραφε: «Γεια και χαρά. Σας φιλώ όλους με πολλή αγάπη. Κώστας Τσίρκας. Μάρνη 52 Αθήνα». Και στο τρίτο για τη γυναίκα του και τον γιό του: «Κατίνα, Γεωργούλη. Σας φιλώ με αγάπη. Κώστας Τσίρκας. Μάρνη 52».

185) Τσολιάκος Ιωάννης [Ακρον.]

186) Υψηλάντης Κώστας [Ακρον.]

187) Φάβας Κώστας Αγρότης. Υποψήφιος βουλευτής Ξάνθης στις εκλογές του 1936 με το Π.Μ. [Ακρον.]

188) Φερετόπουλος Νώντας Ή Νικήτας. [Ακρον.]

189) Φεφές Απόστολος Δικηγόρος. Από την Πάτρα. Πιάστηκε από τους Ιταλούς τον Ιούλη του 1941 με βάση καταστάσεις ονομάτων που είχε παραδώσει η ελληνική κυβέρνηση στους κατακτητές και κλείστηκε στη φυλακή. Το 1943 κρατούμενος στη Λάρισα (προηγουμένως πιθανότατα στο Ναύπλιο). Σημ.: Ο Φλούντζης τον έχει Ακροναυπλιώτη, χωρίς να διευκρινίζει πότε κρατήθηκε εκεί. [Ακρον.]

190) Φιλόπουλος Ανέστης [Ακρον.]

191) Φουντής Στέφανος Του Νίκου. Μηχανολόγος – ηλεκτρολόγος. Γεννήθηκε στον Μανταμάδο Λέσβου το 1908.  Στέλεχος της ΟΚΝΕ και του ΚΚΕ. Γεννήθηκε στο Μανταμάδο το 1908. Το 1928 οργανώνεται στην ΟΚΝΕ. Το 1932 αποφοιτά με άριστα από το Λύκειο Μυτιλήνης και στέλνεται στη Γάνδη του Βελγίου για να σπουδάσει μηχανολόγος ηλεκτρολόγος με υποτροφία του Καραντώνειου Κληροδοτήματος Μυτιλήνης. Γίνεται μέλος του ΚΚΕ και το 1935 γυρίζει στη Λέσβο και δουλεύει μέσα από την Κ.Ο. Μυτιλήνης. Διατέλεσε μέλος της Περιφερειακής Επιτροπής της Κ.Ο. Μυτιλήνης. Το 1936 πιάνεται στον Ωρωπό Αττικής και εξορίζεται στην Ανάφη.Από εκεί στέλνεται διαδοχικά στην Ακροναυπλία, στις φυλακές Μυτιλήνης, στις φυλακές Σύρου (μέλος της ομάδας πολιτικών κρατουμένων Λαζαρέτας Σύρου το 1938) και πάλι στην Ακροναυπλία. Το 1943 μεταφέρεται με άλλους Ακροναυπλιώτες στις φυλακές Λάρισας και μετά στο Χαϊδάρι, απ’ όπου τον παίρνουν και τον εκτελούν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του ’44.

192) Φωκάς Ιωακείμ 17 χρόνων, μαθητής.

193) Χάλαρης Γεώργιος Από το μπλοκ «15» του στρατ. Χαϊδαρίου (απομόνωση). Γεννήθηκε το 1916 στην Αθήνα. Πιάστηκε στα τέλη του 1942 σε μπλόκο από τους Γερμανούς στη συνοικία Αγ. Ιωάννη Ρέντη.

194) Χαρίτος Χρήστος Καπνεργάτης. Από τον Πειραιά. Στέλεχος του ΚΚΕ. [Ακρον.]

195) Χατζηχρίστος Χρήστος Τσαγκάρης. Αρχειομαρξιστής, συνδικαλιστής στο Συνδικάτο τσαγκάρηδων, μέλος του ΚΑΚΕ. Το 1937 συνελήφθη, στάλθηκε στη Γαύδο και μετά στην Ακροναυπλία (βλ. και εφημ.[Ακρον.]

196) Χατζόπουλος Φώτιος

197) Χατζόπουλος Νίκος

198) Χριστακόπουλος Δημήτριος (Διομήδης) Του Διονυσίου. Από την Καλαμάτα. Συνδικαλιστής, γραμματέας του σωματείου της οινοπνευματοποιίας Ζαν Κερού στην Καλαμάτα. Εργοδηγός, βαρελάς. [Ακρον.]

199) Χρυσάφης Νικόλαος Βυρσοδεψεργάτης. Από το Καρλόβασι Σάμου. Στέλεχος του ΚΚΕ, συνδικαλιστής, μέλος του Σωματείου Βυρσοδεψών ‘Άγιος Παντελεήμων’. Το 1932 φυλακίστηκε με τον «ιδιώνυμο» και το σωματείο διαλύθηκε. Μετά την αποφυλάκισή του πρωτοστάτησε στην ίδρυση νέου σωματείου με την επωνυμία ‘Αναγέννηση’ [Ακρον.]

200) Χυτήρης Κώστας Του Σπύρου. Γεννήθηκε στο χωριό Κουραμάδες Κέρκυρας το 1906. Δάσκαλος στην Ξάνθη. Στέλεχος του ΚΚΕ. Μέλος του ΔΣ της ΔΟΕ. Εργάστηκε στο ‘Διδασκαλικό Βήμα’. [Ακρον.]

201 Πατέστος Αναστάσης Γεννήθηκε το 1902 στα Μοσχονήσια και ήρθε στη Μυτιλήνη πριν τη μικρασιατική καταστροφή. Απ’ το 1919 ως το 1927 υπηρετεί στη Χωροφυλακή, από την οποία θα απολυθεί λόγω ανάμειξής του με το κομμουνιστικό κίνημα. Εντάσσεται στην Κομμουνιστική Νεολαία και παράλληλα δουλεύει σαν τυπογράφος. Μέσα από τη δράση του στο εργατικό κίνημα αναδεικνύεται σε στέλεχος του ΚΚΕ και το 1932 συλλαμβάνεται και εξορίζεται. Το 1935 δουλεύει στην Κ.Ο. Αθήνας ως οργανωτικός υπεύθυνος στην περιοχή Πατησίων. Αρχές του 1936 αναλαμβάνει Γραμματέας της Περιφερειακής Επιτροπής του ΚΚΕ. Συλλαμβάνεται επί δικτατορίας Μεταξά και εξορίζεται στην Ανάφη. Από κει φυλακίζεται στην Ακροναυπλία από το 1937 ως το Γενάρη του 1943, οπότε μεταφέρεται στο στρατόπεδο της Λάρισας. Στη συνέχεια κλείνεται στις φυλακές Αβέρωφ και μετά στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Εκτελείται από τους ναζί στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.

Στην  φωτογραφία  ο Ναπολέων Σουκατζίδης.

Το όνομά του ήταν μεταξύ των 200 κομμουνιστών που θα εκτελούνταν (στην Αθήνα μόνο, καθώς υπήρξαν και εκτελέσεις άμαχων στην περιοχή των Μολάων) σε αντίποινα για την επίθεση του ΕΛΑΣ στο, διοικητή της 41ης Γερμανικής Μεραρχίας Οχυρών, υποστράτηγο Φραντς Κρεχ (Franz Krech)^[6] στους Μολάους. Λόγω της ιδιότητας (και υπηρεσίας) του ως διερμηνέας, ο διοικητής του στρατοπέδου συγκέντρωσης Χαϊδαρίου, Καρλ Φίσερ (Karl Fischer), όταν ο Σουκατζίδης διάβασε και το δικό του όνομα στη λίστα των μελλοθάνατων, του είπε να παραμείνει στη θέση του. Τότε, ο Σουκατζίδης τον ρώτησε αν θα εκτελούσαν κάποιον άλλο αντί για τον ίδιο. Όταν ο Φίσερ απάντησε ότι έχει εντολή να εκτελέσει 200 από τους κρατούμενους, ο Σουκατζίδης αρνήθηκε να θανατωθεί κάποιος άλλος στη θέση του (και ο ίδιος να γλυτώσει). Έτσι, θανατώθηκε μαζί με τους υπόλοιπους 199 κρατούμενους του Χαϊδαρίου, την Πρωτομαγιά του 1944.Όμοια απάντησε (και επίσης εκτελέστηκε) και ο στρατοπεδάρχης του Χαϊδαρίου, Αντώνης Βαρθολομαίος . Αποδέχτηκε τη μοίρα και με ένα χαμόγελο παρέδωσε την σφυρίχτρα και τα χαρτιά του στον βοηθό του διερμηνέα Θανάση Μερεμέτη, λέγοντάς του:

“ΘΑΝΑΣΗ ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΣ ΠΟΤΕ ΟΤΙ ΕΙΣΑΙ ΕΛΛΗΝΑΣ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΕΞΥΠΗΡΕΤΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ. ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΠΑΝΤΑ ΚΑΛΟΣ ΚΑΙ ΜΑΛΑΚΟΣ ΜΑΖΙ ΤΟΥΣ. ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΣΟΥ ΤΟΥΣ ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΩ ΟΛΟΥΣ”

Στο τελευταίο γράμμα προς τον πατέρα του, ο Σουκατζίδης έγραψε:

Πατερούλη, πάω για εκτέλεση, να ‘σαι περήφανος για το μονάκριβο γιο σου. Ν’ αγαπάς και να λατρεύεις την κορούλα* σου και την αδελφούλα μου, κι οι δυο τους μεγάλοι άνθρωποι. Γεια, γεια πατερούλη.

*Εννοώντας την αρραβωνιαστικιά του Χαρά Λιουδάκη , αδελφή της Μαρίας Λιουδάκη.

Η Μαρια Λιουδάκη ανέπτυξε κοινωνική δράση στο Λασίθι μαζί με την φίλη της, Μαρία Δρανδάκη (1914-1947), με την οποία συνελήφθη και θανατώθηκε κατά την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου, ενώ αρνήθηκε να κάνει «δήλωση μετανοίας» Συνελήφθη στην τρίτη επιδρομή στην Ιεράπετρα από την πάνοπλη ομάδα του Μπαντουβά μαζί με την φίλη της (μοδίστρα στο επάγγελμα που διέμενε στη συνοικία Κάτω Μερά της Ιεράπετρας, κοντά στο Κάστρο του Καλέ), Μαρία Δρανδάκη, στις 26 Νοεμβρίου.

Οι δύο γυναίκες μεταφέρθηκαν αρχικά στους στάβλους του Μπαντουβά και έπειτα στη χωροφυλακή στο Ηράκλειο, όπου υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια και κατακρεουργήθηκαν στις 4 Δεκεμβρίου εκείνης της χρονιάς Η Δρανδάκη και η Λιουδάκη αποκεφαλίστηκαν και τα σώματά τους ρίχτηκαν σε χαράδρα. Έπειτα από 6 μήνες, τα πτώματα των δύο γυναικών αναγνωρίστηκαν στην ταράτσα της Νομαρχίας Ηρακλείου. Είχαν βρεθεί από έναν αγρότη, κοντά στους στάβλους του Μπαντουβά.

Η Χαρά Λιουδάκη περιγράφει πως έμαθε για την εκτέλεση του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, το δακτυλίδι του αρραβώνα της και πως παρέλαβε τα προσωπικά του αντικείμενα :

Tον είχα δει πριν από 2 μέρες. Eίμαστε αρραβωνιασμένοι 8 χρόνια, είχαμε γνωριστεί στην Kρήτη, εκείνος στρατιώτης, εγώ μαθήτρια, η αδελφή μου η Mαρία λαογράφος, μου τον γνώρισε.
Ήταν Mικρασιάτης, είχαν έρθει με την καταστροφή του ’22.
Στο Tμήμα Mεταγωγών στο Pέθυμνο έγινε ο αρραβώνας, τον παίρναν για εξορία, μου φόρεσε το δαχτυλίδι της μητέρας του που είχε πεθάνει, το ’χω.

Eγώ τότε ήμουν δευτεροετής φοιτήτρια στην Aθήνα. Eκείνον τον μεταφέρανε στην Aκροναυπλία. Όσο μπορούσα τον φρόντιζα.

Έχω δυο αδέλφια θύματα του Aλβανικού, ένας σκοτωμένος, ένας τραυματίας.
Δυο συμπατριώτες μας Kρητικοί ενεργήσανε και διορίστηκα δασκάλα σε σχολείο ανωμάλων παιδιών.
Eπί Kατοχής μάς είχαν στεγάσει δυο τάξεις στο Δρομοκαΐτειο.
Ήταν κοντά το Xαϊδάρι. Πήγαινα 2 φορές τη βδομάδα.
Mια μέρα ο διευθυντής τον έφερε στο γραφείο.
Xαιρετισθήκαμε από κοντά. Ήταν στρατιωτικός αυτός πριν παραλάβουν τα Eς Eς.

Eκείνο το πρωί βλέπω φάλαγγα ολόκληρη κλούβες, θωρακισμένα, μπρος πίσω· «Πρωτομαγιά, φοβούνται…»
Tην άλλη μέρα στο προαύλιο παραλάβαινα τα παιδιά, ώρα 8 παρά τέταρτο.
Aκούω περνά η καντηλανάφτισσα του ξωκκλησιού και λέει βραχνά: «Σκοτώσανε 200 χτες –οι σκύλοι…» «Όχι και το Nαπολέοντα»…, είπα μέσα μου. Kλότσησε η καρδιά μου.

Έπειτα με φωνάζουνε στο γραφείο.

«Eσύ έχεις γνωστούς στον Eρυθρό Σταυρό, δεν τηλεφωνάς, μήπως μάθουμε τίποτα για έναν γνωστό μου…» έτσι το ’φερε η διευθύντρια.
Παίρνω τηλέφωνο. «Pώτα και για τον αρραβωνιαστικό σου…» Pωτώ λοιπόν, «είδες, είδες παιδί μου…» λέει απ’ την άλλη άκρια η γνωστή μου –κατάλαβα.
Πρώτα το κόλλησα στ’ αυτί μου, ύστερα πετώ τ’ ακουστικό. Δεν ξέρω και πώς έφυγα. Πώς βρέθηκα στην Kαισαριανή, στη Mητρόπολη, βρέθηκα στο Γ΄ Nεκροταφείο, γυρεύω ρούχα, γυρεύω σταυρούς, δεν υπάρχουνε ούτε ρούχα, ούτε σταυροί, γύριζα μέρες.

Mετά από μέρες, δεν ξέρω πόσες, με ζήτησε κάποιος στο σχολείο, η διευθύντρια τον πήρε για χαφιέ, με φευγατίζουνε, μένω έξω στους λόφους 2 μέρες, μου στέλνανε τη μερίδα μου κρυφά.
Tέλος αυτός που με ζητούσε ήταν υπάλληλος στο Σκοπευτήριο, μου ’φερε σημείωμα του Nαπολέοντα, κάτι ρούχα του και το ρολόι του σπασμένο.

( Από Κανέλλα Μάλλη )

https://www.facebook.com/share/1DpuHPyptK/

https://www.sport-fm.gr/article/Stories/maniateas-i-sugklonistiki-diadromi-enos-onomatos-apo-tous-200-tis-kaisarianis-stin-aek/5107212?fbclid=IwdGRzaAQHe2tjbGNrBAd7N2V4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHsTPw2FXR59wqEUrLctAOUBgxOZ4BCRWaoUmzPAwmBPdxJR9Fx0z6lA61j3n_aem_ohyr8YR3CoWmiZr8RzFNEg

 

Κανένας Ελληνας στρατιώτης στην Γάζα . Λευτεριά στη Παλαιστίνη

Την στιγμη που ο αντιτρομοκρατικος νομος στην Βρετανια που αφαιρει το δικαιωμα της ελευθερης εκφρασης πεφτει κατω απο τις μαζικες συνεχεις διαδηλωσεις της κοινωνιας και την απεργια πεινας των ακτιβιστων της Palestine Action η κυβερνηση της Ελλαδας ετοιμαζεται να στειλει Ελληνες στρατιωτες στην Γαζχα να συνrραμουν στην γενοκτονια του Παλαιστινιακου λαου απο τους Σιωνιστες.

Με ειδικό τάγμα σχεδιάζει η Ελλάδα να συμμετάσχει στη «Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης» στη Γάζα, η οποία βρίσκεται υπό συγκρότηση απο τον Τραμπ και τους Σιωνιστες.

Την είδηση μεταφέρει η εφημερίδα Καθημερινή σε δημοσίευμά της.  Όπως επισημαίνεται, η απόφαση ελήφθη με γνώμονα την ανάγκη η Αθήνα να στείλει σαφές μήνυμα ότι επιδιώκει ενεργό ρόλο στις εξελίξεις και στις προσπάθειες διαχείρισης των κρίσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η ελληνική συμμετοχή θα αφορά δύναμη επιπέδου τάγματος μειωμένης σύνθεσης, αποτελούμενη από περίπου 100 έως 150 στελέχη. Στην αποστολή προβλέπεται να συμμετέχουν μονάδες του Υγειονομικού και του Μηχανικού, καθώς και τμήματα ασφαλείας με μάχιμο ρόλο.

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι τα μάχιμα τμήματα του ελληνικού στρατού θα αναπτυχθούν στο Ισραήλ και στη Γάζα, με αποστολή τη συνοδεία και προστασία των υπολοίπων μονάδων. Το Μηχανικό αναμένεται να συνεισφέρει και με εξοπλισμό για έργα υποδομής, ενώ οι δυνάμεις ασφαλείας εκτιμάται ότι θα κινούνται με τροχοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα αναγνώρισης, πιθανότατα τύπου M-1117.

Σημειώνεται πως πληροφορίες για το πλήρες επιχειρησιακό πλαίσιο δεν έχουν ακόμη δοθεί, καθώς η επιχείρηση βρίσκεται στη φάση της σχεδίασης. Ωστόσο, με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά, η ελληνική δύναμη αναμένεται να εδρεύει στην περίμετρο ασφαλείας που έχουν δημιουργήσει γύρω από τη Γάζα οι δυνάμεις άμυνας του Ισραήλ (IDF).

ΠΗΓΗ: zougla.gr

Εκδήλωση για τις Ανεμογεννήτριες στην Ερμιονίδα

Ενημερωτική Εκδήλωση Συζήτηση . Ανεμογεννήτριες στην Ερμιονίδα Κυριακή 8 Φεβρουαρίου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ενημερωτική Εκδήλωση Συζήτηση . Ανεμογεννήτριες στην Ερμιονίδα

Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 12.00-14.00  Πολυχώρος ΑΡΤικι – Κρανίδι

Ομιλητές

Άλεξ Σάφνερ (Κίνηση για την Προστασία των Νησίδων)

Χάρις Γιαννοπούλου (Πυρηνική Ιατρός)

Συνδιοργάνωση

Περιβαλλοντικός Πολιτιστικός Σύλλογος Ερμιονίδας (ΠΕΡ.ΠΟ.Σ.Ε)

Κίνηση Πολιτών Ελεύθερα Αργολικά Βουνά

Φυσιολατρική Ορειβατική Ομάδα Αργολίδας

     Από την οροσειρά του Αυγού μέχρι την Βρομοσυκιά πάνω από τον Πόρο και την Τροιζήνα στην  οροσειρά Αδέρες , ένα πυκνό πλέγμα βιομηχανικού πάρκου ανεμογεννητριών ιδιοκτησίας ξένων πολυεθνικών , ορίζει τα σύνορα της Ερμιονίδας με τους γειτονικούς Δήμους .

Όπως μαθαίνουμε εγκρίθηκε η τοποθέτηση νέων μονάδων στην Καλυβίτσα και σχεδιάζονται και νέες ανεμογεννήτριες ακόμα ψηλότερες και ογκωδέστερες στην ορεινή πανέμορφη Ερμιονίδα .

Η τοπική κοινωνία ζητά εύλογα να μάθει περισσότερα για την παραγωγή ενέργειας από επιδοτούμενες βιομηχανικού τύπου ανεμογεννήτριες την στιγμή που η χώρα μας εχει το ακριβότερο ρεύμα στην Ευρώπη και μέρος του παραγόμενου ρεύματος σήμερα απορρίπτεται γιατί δεν υπάρχει δυνατότητα να αποθηκευτεί .

Ακόμα περισσότερο επιφυλακτικούς μας κάνει η εκδοχή της αποθήκευσης της ενέργειας σε γιγάντιες μπαταρίες λιθιου μιας και υπάρχουν πληροφορίες για κίνδυνους από την χρήση τους.

Σας καλούμε στο Κρανίδι την Κυριακή 8 Φεβρουάριου σε μια εκδήλωση που θα διευκρινίσει κάποια από αυτά τα θέματα.

Τηλ επικοινωνιας ΠΕΡΠΟΣΕ 6947449689 (Γερασιμος Κατσαΐτης)

Αγαπητά μέλη του Συλλόγου

Θα είναι η δεύτερη εκδήλωση που διοργανώνουμε μετα από εκείνη για τους υγροτόπους της Ερμιονίδας πέρσι την Άνοιξη στην Ερμιόνη

Η παρουσία ολων των μελών ειναι πολυ σημαντική .Ο ΠΕΡΠΟΣΕ εχει θέση για τις ανεμογεννήτριες αυτη που ψηφίσαμε και εγκρίναμε ομόφωνα στην Γενική Συνέλευση στις 20 Νοέμβριου 2025

Οι δυο ομιλητές θα μιλήσουν απο 20 λεπτά ο καθένας μια σύνολο 45 λεπτά .

Στο πάνελ θα κάθονται τέσσερα πρόσωπα

οι δυο ομιλητές (που προτείναν τα Ελεύθερα Αργολικά βουνά)

Εκπρόσωπος της Φυσιολατρικής και εκπρόσωπος του ΠΕΡΠΟΣΕ που θα διευθύνουν την συζήτηση και θα δίνουν τον λόγο.

Πιο Κάτω παραθέτουμε τι έκανε ο σύλλογος μας για την επιτυχία της εκδήλωσης της Κυριακής

Τι κάναμε εμείς σαν ΠΕΡΠΟΣΕ.

1.Φτιάξαμε και πληρώσαμε την αφίσα μετα απο συνεννόηση και συμφωνία για την μορφή και το περιεχόμενο με τους άλλους δυο συνδιοργάνωτες .Εγινε αφισοκόλληση με 60 αφίσες στο Κρανιδι Πορτο Χελι Κοιλαδα Φουρνοι Διδυμα Ερμιονη Καρακασι Λουκαιτι Θερμησια Οσοι ες θέλετε κατεβάζετε τυπώνετε και κολλάτε την την αφίσα εκει που μένετε ..Επίσης βγάλαμε 50 φυλλάδια με την θέση του ΠΕΡΠΟΣΕ για τις Α/Γ που θα μοιραστούν στους παρευρισκόμενους

Οπως πάντα το κατάστημα Παριανού Δρουζα μας έκαναν ειδική τιμή έκπτωσης τους ευχαριστούμε πολύ για άλλη μια φορά

2.Δελτίο τύπου που γράψαμε και εγκρίθηκε απο τους συνδιοργάνωνες έφυγε για όλα τα ΜΜΕ Αργολίδας την περασμένη Δευτέρα σε κάποια μέσα εχει αναρτηθεί η είδηση .

3. Στο τοπικό ραδιόφωνο (Σκανδαλη) μπήκε δυο φορές σποτάκι με το κείμενο της αφίσας

4.Φυσικα εχει αναρτηθεί ηλεκτρονικά η εκδήλωση τοπικά σε σελίδες ΦΒ των μελών μας στο ιστολογιο του ΠΕΡΠΟΣΕ και στην σελίδα μας στο ΦΒ

5 Πήγαμε στο ΑΡΤικι μιλήσαμε με τον υπεύθυνο κ Σιδερη μας έδειξε τον χώρο και είδαμε τι χεριάζεται να φέρουμε Το ΑΡΤικι μας το διαθέτει ο ΘΟΕ χωρίς χρέωση σαν προσφορά στον ΠΕΡΠΟΣΕ.

Ευχαριστούμε πολύ τον ΘΟΕ για την προσφορά του χώρου

6.Εχει σταλεί μειλ ενημέρωσης σε Δημοτικούς συμβούλους/ Προέδρους Κοινοτήτων/ Πολιτιστικούς αθλητικους φορεις/ Δημοτικες παρατάξεις / Προσωπικη προσκληση ( και τηλεφώνημα) σε Δημαρχο και Κοινοταρχη Ερμιόνης Εχουμε ερθει σε επαφη και ενημερώσαμε καθηγητες μεσω  Προισταμενων σε Λυκειο Κρανιδιου Γυμνασια Κρανιδιου Ερμιόνης .Εχει  μοιραστει υλικο σε καταστήματα και καφενεία Παρέμβαση με ντουντούκα εγινε στην Λαϊκή Ερμιόνης την Πέμπτη 5 Φλεβάρη.

7.Από Πόρο εχουμε μιλησει με Ηλία Παπαθεοδώρου (που γνωρίσαμε στην ΑΚΤΑΙΑ) ,θα είναι στην εκδήλωση και δήλωσε πως θα συμμετάσχει στην συζήτηση -τοποθετήσεις μετα τις δύο ομιλίες .

8.Προφανώς η εκδήλωση εχει δημοσιοποιηθεί και ειναι ανοικτή σε όλους όλες φυσικά πρόσωπα και εκπροσώπους συλλογικοτήτων να έρθουν να χαιρετίσουν να ρωτήσουν να τοποθετηθούν . Διάφοροι φορείς εχουν εκφράσει την επιθυμία να παραστούν .

9 Θερμή παράκληση Οποιοι ες ζητάνε τον λόγο να ειναι οσο το δυνατόν πιο σαφείς περιεκτικοί και σύντομοι ες για να υπάρχει χρόνος για όλους ες να μιλήσουν Με μια μικρή ελαστικότητα χρόνου θα τελειώσουμε γυρω στις 14.00.

10.Ξεκινάμε στις 12.00 ακριβώς με την ομιλία η του Αλεξ η της Χαρις (που πρότειναν τα Ελεύθερα Αργολικά Βουνά) γιατί κάποιοι τοπικοί εκπρόσωποι που θα έρθουν εχουν περιορισμένο χρόνο παρουσίας λόγω άλλων ανειλημμένων υποχρεώσεων. Καλό θα ηταν το κοινό να είμαστε στον χώρο 15 λεπτά νωρίτερα.

Ευχαριστούμε

Απο τον ΠΕΡΠΟΣΕ θερμές ευχαριστιες στους συμπολιτες σες που ανταποκριθηκαν στην πρόσκληση να έρθουν να ρωτήσουν και να τοποθετηθούν στην εκδήλωση για τις ανεμογεννητριες την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου στο Κρανιδι.

Στον ΘΟΕ που μας παραχώρησε αφιλοκερδώς το ΑΡΤικι.

Στους προέδρους των κοινοτήτων Διδύμων και Ερμιονης κκ Μπουγιουρα και Πατσιο

Στους Δημοτικους Συμβουλους κκ Λαμπρου και Κόκκαλη

Στον Περιφερειακό Συμβουλο(συνοδευομενο απο μελη της Λαϊκής Συσπείρωσης )κ. Κελάρη. Στους δυο κυριους ομιλητες κκ Γιαννοπουλου και Σαφνερ καθώς και τον κ Παπαθεοδωρου απο τον Πόρο που εμπλούτισαν τις γνώσεις μας με τις πληροφορίες τους.

Η εκδήλωση αυτή ήταν η αρχή. Θα συνεχισουμε.Ο ΠΕΡΠΟΣΕ εχει θεση για τις ανεμογεννητριες.

Θα την υπερασπισθουμε.

Ελατε κοντα μας

Η εκδήλωση μεταδοθηκε ζωντανά απο το κανάλι μας στο YouTube Δείτε την

Απορριμματα στην Ερμιονιδα Αιτημα για συζητηση στο Δημοτικο Συμβουλιο

Περιβαλλοντικα Νεα Ερμιονιδας

Και νέο αίτημα προς την Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου

Ο ΠΕΡΠΟΣΕ ζητα τον λογο στο Δημοτικο Συμβουλιο https://perivallontikosermionidas.wordpress.com/…/…

Στα πλαισια των προσπαθειων του συλλογου μας που ξεκινησαν την περσινη χρονια να συμβαλουμε στην καλυτερη οργανωση της διαχειρισης των απορριμματων συνεχιζουμε 1.με τις παρανομες χωματερες ΑΕΚΚ και ογκωδων 2.με καμπανια για την καταργηση της Πλαστικης σακουλας μιας χρησης και 3 Να μην καταληγουν τα κατακαθια καφε (χιλιάδες κιλά καθε χρόνο)απο τις επιχειρήσεις εστίασης στα σκουπίδια.Για ολα αυτα θα σας κρατάμε ενημερους ες .

Αίτημα From:proedros syllogou 

2/10/2026 at 6:27 AM

• • • To:

  ΕΛΕΝΗ ΓΚΑΜΙΛΗ

Αγαπητή κυρία Πρόεδρε του Δημοτικού Συμβουλίου.
Με εξουσιοδότηση των μελών του Περιβαλλοντικού Πολιτιστικού Συλλόγου Ερμιονίδας υποβάλαμε στις 19 Ιανουαρίου εγγράφως αίτημα για συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί στη διαχείριση μέρους των απορριμματων Χθες 9 Φεβρουαρίου μετά απο τρεις εβδομάδες με ενημερώσετε με τηλεφώνημα για την πορεία αυτου του αιτήματος

Παρακαλω η ενημέρωση αυτη να γινει γραπτά στο mail του συλλογου για να πληροφορήσω με την σειρά μου τα μελη του ΔΣ και τα μελη του συλλογου με ακρίβεια για οσα μου αναφέρατε
Ευχαριστώ
Ο πρόεδρος του συλλογου

Το αίτημα πριν απο τρεις εβδομάδες

Αίτημα προς το Δημοτικό Συμβούλιο

Υπ οψιν Προέδρου Δημοτικού Συμβουλίου κ Γκαμίλη , Δημάρχου κ Γεωργόπουλου 

• From: proedros syllogou 1/19/2026 at 9:48 AM
• Το  Δημος ΕρμιονιδαςΓιαννης Γεωργοπουλος

Αριθμ Πρωτ 606/597-19/01/2026

Προς την Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου κ Γκαμίλη

To:elenigamili@gmail.com From:proedros syllogou 1/19/2026 at 1:29 PM

Από τον Πρόεδρο του Περιβαλλοντικού Συλλόγου Ερμιονίδας κ Κατσαΐτη

Αίτημα να μας δοθεί ο λόγος να παρουσιάσουμε στο Δημοτικό Συμβούλιο το πρόβλημα της διασποράς σε ολη την επαρχία των απορριμμάτων που δεν παραλαμβάνει η ΤΕΡΝΑ η το ΚΔΑΥ , και να ζητήσουμε απαντήσεις από τον αρμόδιο αντιδήμαρχο η εκπρόσωπο του Δήμου με βάση τον Πρότυπο Κανονισμό Λειτουργίας Δημοτικού Συμβουλίου (ΦΕΚ 851/21/01/2025)

-όπως αναφέρεται στο Άρθρο 11 /παράγραφος 4

Τέλος, δίνει το λόγο στους δημοτικούς υπάλληλους, εκπροσώπους φορέων ή ιδιώτες στους οποίους έχει απευθύνει πρόσκληση, προκειμένου να λάβουν το λόγο και να συμβάλλουν με τις τοποθετήσεις τους στην καλύτερη διαμόρφωση της απόφασης. Με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται με απλή πλειοψηφία των παρόντων μελών του, το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί να επιτρέπει να λάβουν το λόγο και άλλοι εκπρόσωποι φορέων ή πολίτες που παρευρίσκονται στη συνεδρίαση, εφόσον το ζητήσουν.

-καθως και στο αρθρο 8 /παραγραφος 5.

Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονται προς συζήτηση και προτάσεις για την επίλυση διαφόρων ζητημάτων αρμοδιότητας του Δημοτικού Συμβουλίου, εφόσον έχουν κατατεθεί από τουλάχιστον είκοσι πέντε (25) άτομα (δημότες ή κατοίκους). Οι προτάσεις κατατίθενται στο πρωτόκολλο της γραμματείας του Δημοτικού Συμβουλίου και ο Πρόεδρος τις εντάσσει υποχρεωτικά στην πρώτη πρόσκληση που θα εκδώσει μετά την κατάθεσή τους στο πρωτόκολλο.

Για την καλύτερη προετοιμασία της συζήτησης , αλλα και των απαντήσεων που αναζητούμε από τους αρμόδιους , σας παραθέτουμε γραπτά την ερώτηση και τοποθέτηση μας 554 λεξεων (χρόνου αναγνωσης τριων λεπτών) .

Την περσινή χρονιά (2025) εκπρόσωποι του συλλόγου μας μετά από συνεννόηση με τις αντίστοιχες εταιρίες ξεναγήθηκαν στις εγκαταστάσεις τους , οπου γίνεται διαχείριση των σύμμεικτων απορριμμάτων (ΤΕΡΝΑ Παλαιοχούνη) αλλα και του περιεχομένου του Μπλε Κάδου της ΕΕΑΑ (ΚΔΑΥ Τρίπολης)

Δυστυχώς τα έγγραφα αιτήματα μας για επίσκεψη στην μονάδα της επιχείρησης που διαχειρίζεται τα ογκώδη του Δήμου Ερμιονίδας στο Κοκκινάρι δεν ειχαν ανάλογο αποτέλεσμα , η είσοδος δεν μας επετράπει. Πως σκοπεύει να ενεργήσει η Δημοτική αρχή ωστε η σύμβαση με τον ιδιώτη να καταστεί αποτελεσματική ;

Παρατηρούμε απορρίμματα ΑΕΚΚ , έπιπλα , ογκώδη , στρώματα , κλαδέματα κλπ σε διάφορα σημεία του Δήμου μας πράγμα που δείχνει πως δεν υπάρχει η πρέπουσα διαχείριση η ενημέρωση του κοινού , Στον παλιό δρόμο Διδύμων Φούρνων (οπου το 2014 ειχαν συγκεντρωθεί αστικά απορρίμματα) σήμερα σχηματίζεται σε έκταση περίπου 500 μέτρων δεξιά και αριστερά του δρόμου μια νέα χωματερή .Μικρότερες (από ιδιώτες) συναντάμε στο Πούσι Γκορο και αλλού

Κυρίως όμως στο χώρο της πρώην ΔΕΠΟΣ (στα τσιμέντα του ανενεργού βιολογικού Πόρτο Χελίου 30 στρέμματα πολλά καμένα και θαμμένα εδώ και δέκα χρόνια αλλα και αλλα καινούργια ) και σε έκταση 57 στρεμμάτων πάνω από την μάντρα οικοδομών Κονδύλη αριστερά στον δρόμο που πάει προς την πρώην ντίσκο Θέα. Αντίστοιχη χωματερή οικοδομικών υλικών υπάρχει στο δεύτερο κομμάτι της πρώην ΔΕΠΟΣ στην Βίγλα πάνω απο το Πόρτο Χέλι

Είναι σαφές πως εκσκαφείς , φορτηγά και καθε είδους επαγγελματίες που ασχολούνται με την οικοδομή χρησιμοποιούν αυτό το χώρο συστηματικά εναποθέτουν , σκάβουν θάβουν απορρίμματα ΑΕΚΚ (και κάθε αλλου είδους απορρίμματα) εδώ και χρόνια.

Είναι σε γνώση του Δήμου η ύπαρξη ολων αυτών των μη αναγνωρισμένων (παράνομων) χώρων απόθεσης ογκωδών και προιόντων-υλικών κατεδαφίσεων ;

Γνωρίζουν η κοινότητα Πόρτο Χελίου και οι υπηρεσίες του Δήμου αυτές τις δραστηριότητες; Τις εγκρίνουν ;Αν όχι , υπάρχει συνεννόηση με τους επαγγελματίες για το που θα πηγαίνουν τα απορρίμματα τους;

Αυτη τη στιγμή γκρεμίζεται το πρώην Ξενοδοχείο Κόστα Πέρλα και εκτελούνται εκτεταμένες χωματουργικές εργασίες στο Μπουρλότο .Επίσης εργασίες ανακατασκευής γίνονται στον πρώην ξενοδοχείο Χινίτσα και πριν λιγα χρόνια κατεδαφίστηκε το Ακουαριους .Που πηγαίνουν χιλιάδες τόνοι ΑΕΚΚ (μπαζα );

Ποια η κατάληξη των κατεδαφίσεων των ξενοδοχειακών μονάδων που αναφέρθηκαν παραπάνω και η αντιμετώπιση σε μελλοντικές παρόμοιες περιπτώσεις ;

Εκφράζοντας την θέληση των μελών μας αλλά και κατοίκων της περιοχής που μας εχουν προσεγγίσει για να ρωτήσουμε , παρακαλούμε πολύ να μας ενημερώσετε σε τι ενέργειες θα προβείτε στο άμεσο προσεχές διάστημα.

Συνοψίζοντας τα ερωτήματα είναι τρία.

1.Οσον αφορά μεμονωμένους δημότες και την σχέση τους με τον Δήμο στην διαχείριση ΑΕΚΚ και ογκωδών .Που οφείλεται αυτή η κακή συνεννόηση που οδηγεί σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα ; Η ευθυνη των Δημοτών είναι δεδομένη . Αναγνωρίζει ο Δήμος δίκες του ευθύνες οσον αφορά την ενημέρωση;

2.Οταν μετα από επικοινωνία με τον Δήμο ο Δημότης παραδίδει τα απορρίμματα του στην υπηρεσία περισυλλογής του Δήμου , καταλήγουν αυτά στην αδειοδοτημένη επιχείρηση που πληρώνεται για την διαχείριση αυτών των απορριμμάτων και αν ναι τι είδους διαχείριση γίνεται και που καταλήγει το υπόλοιπο;

3.Σε σχέση με τους επαγγελματίες και τις επιχειρήσεις της οικοδομής (κάποιες πολύ μεγάλης κλίμακας όπως η κατεδάφιση ξενοδοχειακών μονάδων )εχουν κληθεί να συνεργασθούν με τον Δήμο στην διαχείριση και τελική απόληξη των απορριμμάτων ΑΕΚΚ που προκύπτουν από τις εργασίες τους ; Γνωρίζει ο Δήμος πως υπάρχουν χώροι συστηματικής ανεξέλεγκτης διάθεσης αυτών των απορριμμάτων και εχει κινηθεί για να σταματήσει αυτή η δραστηριότητα; Τηρείται η υπάρχουσα νομοθεσία;

Φωτογραφίες από το ιστολογιο μας και σχετικά άρθρα

Διδυμα

ΔΕΠΟΣ

Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2026

Ακολουθούν τα ονόματα των 25 μελών του ΠΕΡΠΟΣΕ (δημοτών Δήμου Ερμιονίδας)που υποβάλλουν το αίτημα

Δημοσιεύθηκε την 11 Φεβρουαρίου 2026 από masisermionidasΔημοσιεύτηκε στο Απορριμματα,Δημος ΕρμιονιδαςΜε ετικέτα Προεδρος Δημοτικου Συμβουλίου Ε Γκαμίλη. Σχολιάστε

Αρθρα απο τα Περιβαλλοντικα Νεα Ερμιονιδας για το Νερο στην επαρχια μας

Περιβαλλοντικα Νεα Ερμιονιδας

Αφισες στην Αθηνα Φλεβαρης 2026