Ερυθριαδου Γαληνη

Έφυγε  από τη ζωή 69 χρονων τον Ιούλη του 2021.

Γεννήθηκε στο Βουκουρέστι το 1952. Ηταν  κόρη της Έλλης Ερυθριάδου και του Γεώργιου Ερυθριάδη (Πετρή) που ήταν μέλος της ΚΕ από το 1945 και αναπληρωματικό μέλος του ΠΓ από το 1950.

Το 1954 ο Γ. Ερυθριάδης μπήκε μαζί με τη γυναίκα του, Έλλη, στην Ελλάδα από την πολιτική προσφυγιά, επικεφαλής παράνομου κλιμακίου του Κόμματος όπου συνελήφθη, καταδικάστηκε με τις ανυπόστατες κατηγορίες για κατασκοπεία, παρέμεινε φυλακισμένος έως και το 1963, που πέθανε στις φύλακες του Ιτζεδίν σε συνθήκες σκληρής απομόνωσης ως αμετανόητος πολιτικός κρατούμενος.Συγκλονιστική είναι η περιγραφή του θανάτου του Γιώργου Ερυθριάδη, μέλους του Π.Γ. του ΚΚΕ, που ξεψύχησε αβοήθητος κι εγκαταλειμμένος στην πτέρυγα φυλακισμένων του νοσοκομείου Χανίων μετά την  καθυστερημένη μεταφορά του εκεί στην καρότσα ενός φορτηγού, καθώς η υπηρεσία των φυλακών αρνούνταν πεισματικά να ειδοποιήσει γιατρό

Φυλακες Ιτζεδιν στην Σουδα της Κρητης αριστερα το προαυλιο το 1950 δεξια τα κελια της απομονωσης (99 σκαλοπατια κατω απο την γη) και κατω  η εισοδος σημερα

Κατά τη διάρκεια φυλάκισης των γονιών της στην Ελλάδα, η σ. Γαληνη μαζί με τα δυο μεγαλύτερα αδέλφια της, Ανέστη και Νίκο, φιλοξενήθηκαν στο Ίδρυμα για παιδιά του Ιβάνοβο, έξω από τη Μόσχα. Αργότερα μαζί με τα αδέλφια της βρέθηκαν στη Σόφια. Μεγάλωσαν σε 3 διαφορετικές οικογένειες πολιτικών προσφύγων. Την Γαλήνη φρόντιζε η οικογένεια του Γεωργίου και της Βασιλείας Καζάκου. Όταν πέθανε ο πατέρας της ήταν 12 χρονών. Το τότε αστικό κράτος (κυβέρνηση Καραμανλή) επέτρεψε στη μάνα της Έλλη μαζί με τα 3 παιδιά της να παρευρεθούν στη κηδεία του, με άδεια παραμονής μόνο για 24 ώρες. Αμέσως μετά τη κηδεία επέστρεψαν στη Βουλγαρία μόνο τα 3 αδέλφια, καθώς η μητέρα της επέστρεψε στη φυλακή όπου βρισκόταν με την αιτιολογία της κατασκοπείας, δικάστηκε και καταδικάστηκε αργότερα σε ισόβια. Το 1964 η μητέρα της, Έλλη, αποφυλακίστηκε μαζί με τις τελευταίες γυναίκες πολιτικές κρατούμενες, όμως δεν της επιτρέπουν να ξανασυναντηθεί με την οικογένειά της στη Βουλγαρία. Το 1967 συλλαμβάνεται από τη χούντα, απελευθερώνεται το Δεκέμβρη του 1971, ενώ μπόρεσε να ξαναδεί τα παιδιά της στη Βουλγαρία το 1974.

Κατά την ενηλικίωσή τους, στα 3 αδέλφια παραχωρήθηκε από το Δήμο της Σόφιας ένα διαμέρισμα και έτσι σμίξανε ξανά. Η Γαλήνη αποφοίτησε την Ιατρική Σχολή της Σόφιας και εργάστηκε στη βιομηχανική πόλη Πέρνικ. Μετά την αποφοίτησή της πήγε στη Μόσχα όπου έκανε μεταπτυχιακό. Αμέσως μετά ήρθε στην Ελλάδα, στις αρχές του 1980, κάνοντας το αγροτικό της στο Κρανίδι Αργολίδας όπου και τελικά παρέμεινε στον τόπο αυτό και εργάστηκε ως γενική ιατρός, ανοίγοντας ιατρείο που λειτουργούσε έως και τα τελευταία χρόνια πριν τη συνταξιοδότησή της.

Η σ. Γαλήνη κατά τη διάρκεια της διαμονής της στο Κρανίδι ήταν δραστήρια, πρωτοπόρα τόσο στη κομματική της ζωή όσο και στη δουλειά της. Πρόσφερε πάντα, με ανιδιοτέλεια και πίστη στην επιστήμη που υπηρετούσε.

Ήταν παράδειγμα ανυποχώρητης στάσης, μαχητικότητας και αισιόδοξης αντιμετώπισης των δυσκολιών στη ζωή και στον αγώνα.

Ήταν μέλος και του περιβαντολλοντικού συλλόγου Κρανιδίου ΠΑΠΟΕΡ.

Η κηδεία εγινε  την Παρασκευή 9 Ιουλίου 2021 και ώρα 12:30μ.μ στο Δημοτικό Κοιμητήριο του Βύρωνα, στην Αθήνα.

Στις Δημοτικες εκλογες του 2019 ήταν οπως πάντα υποψήφια με την Λαϊκή Συσπείρωση Ερμιονιδας στο Κρανίδι και ήταν τρίτη στην σειρά κατάταξης σε ψηφους

https://laikisispeirosiarg.blogspot.com/2019/04/blog-post_2.html#more

Πάντα σταθερή στις πολιτικές της απόψεις.

 

Μιλωντας για Θρησκειες

Εχουμε μαθει (μας εχουν μαθει) να ερμηνευουμε την πολυ συνθετη πραγματικοτητα απλοικα . Με μαυρο ασπρο. Και μετα ξεκινωντας απο αυτη τη βαση αδυνατουμε να καταλαβουμε την αιτια των πραγματων.Ετσι και με τις θρησκειες.Λεμε υπαρχουν οι θρησκευομενοι και οι υλιστες οι κομμουνιστες.Και ομως πολλοι θρησκευομενοι εδωσαν την ζωη τους για τα δικαιωματα των καταπιεσμενων οπως επισης και  μια απο τις ριζες της υλιστικης αριστερας ετσι οπως γεννηθηκε απο τον διαφωτισμο και την Γαλλικη επανασταση ηταν ο Χριστιανισμος στην εξελιξη του.

Στην θεματολογια , την ιδεολογια , την ηθικη ,της αριστερας σε ολο της το φασμα , θα βρειτε οπως ακριβως και στην Χριστιανικη θρησκεια «εκκλησια» (κομματα οργανωσεις)ακολουθων με τακτικες  συνευρεσεις , αγιους  (ηρωες), τον παραδεισο (αταξικη κομμουνιστικη κοινωνια ), «αιρεσεις» που αλληλομισουνται με παθος ,»ιερα» βιβλια και «προφητες» , γιορτες μνημης και λαβαρα , συμβολα  αλλα και «παπες» οπως και «ιερα εξεταση» που καταδικασε στην πυρα αιρετικους (διαφωνουντες)πρωτα ιδεολογικα και αργοτερα κυριολεκτικα σε θανατο (και δεν ηταν μονο οι δικες της Μοσχας). Και το τραγικο ειναι πως η διαμαχη αναμεσα σε στελεχη  διαφορετικων τασεων του κομμουνιστικου κινηματος συνεχιζοταν και μεσα στις φυλακες πολυ περισσοτερο σε περιοδους διασπασεων και ρηξεων .Και τελος υπαρχουν «ιερατεια» στελεχη (καποια επαγγελματικα οπως οι ιερεις)οργανα  και οι «πιστοι» που ακολουθουν οσα οι μηχανισμοι αποφασιζουν.

Στην αριστερα υπαρχουν ελευθεριακοι και συντηρητικοι- εξουσιαστες οπως ακριβως και στις θρησκειες.

Παρ ολες ομως τις επιφανειακες θρησκευτικες επιρροες και ομοιοτητες της Αριστερας απο τον Χριστιανισμο (η και αλλες θρησκειες στην Ανατολη)ο πυρηνας της αριστερης ιδεολογιας και σκεψης ειναι τελειως διαφορετικος απο τον πυρηνα των Θρησκειων. Γιατι η αριστερα κουβαλωντας το «πατρικο» κοινωνικο μηνυμα των θρησκειων χιλιαδων χρονων εχει μανα τον απελευθερωτικο διαφωτισμο , τον υλισμο , τις επιστημες .Και κουβαλα μεσα της εδω και κοντα διακοσια χρονια την συγκρουση αναμεσα στο παλιο κοσμο  και τον νεο που ακομα δεν εχει γεννηθει.

Φευγωντας ομως απο αυτη την γενικη  τοποθετηση με αφορμη ενα αρθρο για τους Αλεβιτες που θα διαβασετε πιο κατω σε αναδημοσιευση προχωρω στην διαπιστωση πως μιλωντας για θρησκευτικες (και πολιτισμικες )συγκρουσεις με βαση την απλοικοτητα το «τσουβαλιασμα» πολλοι συνηθιζουν να μιλανε για Εβραιους Χριστιανους και Μουσουλμανους αγνοωντας τις βαθυτατες διαφορες στο εσωτερικο της καθε μιας απο αυτες τις τρεις θρησκειες διαφορες που παρα πολλες φορες εχουν οδηγησει σε αλληλοσφαγες και γενοκτονιες.Και ξερουμε πως εθνοτητες (η και περιοχες μεσα στις αυτοκρατοριες ) για ιστορικους λογους , ταυτιστηκαν με καποιο θρησκευτικο δογμα και ετσι η συγκρουση με τα κυριαρχα δογματα πηρε και εθνοτικα (αργοτερα εθνικιστικα)χαρακτηριστικα.

Ξερουμε πως οι Χριστιανοι με τις τρεις μεγαλες διαιρεσεις τους Ορθοδοξοι -Καθολικοι- Προτεσταντες  (που κι αυτες εχουν πολλες υποκατηγοριες) εχουν αλληλοσφαχτει πολλες φορες στην ιστορια (πιο προσφατα στην Βορεια Ιρλανδια) Ξερουμε πως οι Θρησκευτικοι ηγετες στην Κωνσταντινουπολη το 1453 προτιμουσαν τους Οθωμανους απο τους Καθολικους.Και τελος ξερουμε πως οσοι Ελληνοφωνοι κατοικοι της Ανατολικης Ρωμαικης Αυτοκρατοριας (η Αλβανοι) κυριως στην Κρητη την Κυπρο αλλα και την υπολοιπη σημερινη Ελλαδα , αλλαζαν θρησκεια , γινονταν Μουσουλμανοι -Οθωμανοι (για διαφορους λογους πολλες φορες πρακτικους , επιβιωσης) παυαν να θεωρουνται απο τις κοινοτητες τους  «Ρωμιοι» πολιτες της Ρωμης  και λεγοταν πως «Τουρκεψαν».Εγιναν , δηλαδη Τουρκοι στην εθνοτικη πολιτιστικη καταγωγη , πραγμα τελειως λαθος με τα σημερινα δεδομενα ερμηνειας της πραγματικοτητας.

Στον Μουσουλμανικο κοσμο δεν υπαρχουν μονο οι Σιιτες και οι Σουνιτες.Υπαρχουν και πολλες αλλες υποκατηγοριες οπως οι Σουφι (tasawwuf -αυτοι που φοράνε απλά μάλλινα ενδύματα ή «ένας από τους καθαρούς»).που θα συναντησετε πιο κατω.Ο μεγαλύτερος ποιητής των Σούφι, ο Τζελάλ-εντίν-αρ-Ρούμι (1207–1273), παρακινημένος από μυστική αγάπη συνέγραψε το περίφημο ποίημα Μεσνεβί (26.000 δίστιχα), το οποίο αποτελεί μια εγκυκλοπαίδεια της μυστικής σκέψης. Ο Ρούμι ενέπνευσε την οργάνωση των στροβιλιζόμενων δερβίσηδων που αναζητούσαν την έκσταση μέσω μιας περίτεχνης χορευτικής ιεροτελεστίας με τη συνοδεία μουσικής. Ο σύγχρονός του, Γιουνούς Εμρέ, εγκαινίασε την τουρκική μυστική ποίηση που διασώθηκε από το τάγμα των δερβίσηδων Μπεκτασίδων..Και μιλωντας για την Παλαιστινη υπαρχουν Παλαιστινιοι ολων των Μουσουλμανικων δογματων αλλα και Καθολικοι και Χριστιανοι Ορθοδοξοι (και παλι ολων των υποκατηγοριων) Υπαρχουν Παλαιστινιοι γηγενεις και Αραβικης καταγωγης . Και φυσικα υπαρχουν Παλαιστινιοι αριστεροι σοσιαλιστες , κομμουνιστες και Αναρχικοι.

Με αυτη τη συντομη εισαγωγη παμε στους 3,5 χιλιαδες  Αλεβιτες Μπεκτασηδες συμπολιτες μας στην Ροδοπη μια διακριτή θρησκευτική κοινότητα μέσα στη μειονότητα.

Οι Ελληνες μπεκτασήδες βγαίνουν στο φως

Νικολας Ζηργανος ΝΗΣΙΔΕΣ ΝΗΣΙΔΕΣ 02.12.23 19:07

Σε λίγο φτάνουμε στο μικρό Παρίσι, μου είπε η Αϊσέ Καρά με ένα τεράστιο χαμόγελο, μόλις περάσαμε τον Ερυθροπόταμο (Kızıldere) και πήραμε την ανηφόρα προς τη γενέτειρά της, τη Ρούσσα, το ονομαστό κεφαλοχώρι της ανατολικής Ροδόπης, κέντρο των αλεβιτών μπεκτασήδων της Ελλάδας.Περί τις 3.500 ψυχές ακολουθούν στην Ελλάδα αυτό το σούφικο μυστικιστικό τάγμα που ανήκει στο δόγμα των αλεβιτών μουσουλμάνων και διαφέρει ριζικά από το σουνιτικό ισλάμ. Είναι συγκεντρωμένοι κυρίως σε δέκα χωριά πέριξ της Ρούσσας όπου βρίσκεται και ο περίφημος τεκές (μοναστήρι) του Σεΐντ Αλί Σουλτάν (Κιζίλ Ντελί) . Εκεί κατευθυνόμασταν με την Αϊσέ Καρά και άλλους ταξιδιώτες και προσκυνητές, ανήμερα της γιορτής του Μουρσέλ Μπαλίμ, το Κασίμ Κουρμπάν, που σηματοδοτεί για τους αλεβίτες μπεκτασήδες το πέρασμα από το καλοκαίρι στον χειμώνα .

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, όταν γεννήθηκε η Αϊσέ σε αυτή την εσχατιά της Ελλάδας, μόλις πέντε χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Βουλγαρία και 900 χιλιόμετρα από την Αθήνα, τον Ερυθροπόταμο τον φύλαγε ακόμη ο στρατός. Υπήρχαν μπάρες στα περάσματα και οι απομονωμένοι κάτοικοι της περιοχής, αγρότες και κτηνοτρόφοι, σπάνια πέρναγαν το ποτάμι κι ακόμη πιο σπάνια έβλεπαν ξένους στα μέρη τους.«Το χωριό μας φάνταζε στα νεανικά μας μάτια σαν το κέντρο του κόσμου. Μαζευόμασταν απ’ όλα τα γύρω χωριά στο παλιό σχολείο και κάναμε γιορτές, τραγουδάγαμε, χορεύαμε, πίναμε, διασκεδάζαμε μαζί, αγόρια και κορίτσια, ήταν κι η Ρούσσα το πιο καλά φωτισμένο χωριό, γιατί ήταν και το μεγαλύτερο, ε να, έτσι έγινε για εμάς μικρό Παρίσι» λέει η 40χρονη φιλόλογος μάλλον με νοσταλγία.

Τα χρόνια πέρασαν, οι μπάρες έπεσαν, δρόμοι άνοιξαν, πολλοί έφυγαν μετανάστες, τα παιδιά τους μετά το μειονοτικό Δημοτικό της Ρούσσας άρχισαν να πηγαίνουν στο Ελληνικό Γυμνάσιο στο Σουφλί, αρκετοί σπούδασαν, όπως η Αϊσέ, οι μπεκτασήδες άρχισαν δειλά δειλά να βγαίνουν προς τα έξω.«Τι σημαίνει για μια νέα κοπέλα να είναι αλεβίτισσα μπεκτασή;» ρώτησα την Αϊσέ. «Περηφάνια. Ενα ωραίο χρώμα, ένα ανθισμένο λουλούδι μέσα στην αυλή της Ελλάδας» μου λέει και συμπληρώνει «αυτό που θέλω τώρα είναι να μας γνωρίσει ο κόσμος γιατί οι περισσότεροι δεν μας γνωρίζουν και πολλοί μας έχουν παρεξηγήσει. Δεν είμαστε σαν τους άλλους μουσουλμάνους. Οι γυναίκες είναι απολύτως ίσες με τους άντρες. Ολοι ψυχές είμαστε, άντρες και γυναίκες. Στους ευκτήριους οίκους μας, στα Τζεμ Εβί, προσευχόμαστε μαζί. Με τους άντρες περπατάμε δίπλα δίπλα, δεν ακολουθούμε δύο βήματα πίσω, δεν επιτρέπουμε την πολυγαμία, εμείς αποφασίζουμε ποιον ή ποια θα παντρευτούμε. Πίνουμε αλκοόλ, τρώμε χοιρινό, δεν νηστεύουμε στο Ραμαζάνι, χορεύουμε και τραγουδάμε. Είμαστε μουσουλμάνοι, αλεβίτες μπεκτασήδες, είμαστε μια διακριτή θρησκευτική κοινότητα μέσα στη μειονότητα».

Φτάσαμε στον τεκέ της Ρούσσας μαζί με δεκάδες προσκυνητές από την Τουρκία, τη Βουλγαρία, την Αλβανία, μπεκτασήδες που ήρθαν να τιμήσουν τον άγιό τους, ανήμερα της μεγάλης γιορτής του Κασίμ.

Ο Σεΐντ Αλί Σουλτάν ήρθε στην περιοχή το 1354 και ίδρυσε έξω από τη Ρούσσα το ασκηταριό του. Ηταν ο πρώτος «ιεραπόστολος» του μπεκτασισμού στα Βαλκάνια και ο τεκές του αποτελεί τον δεύτερο σημαντικότερο ιερό τόπο των μπεκτασήδων παγκοσμίως, μετά από εκείνον του Χατζή Μπεκτάς Βελί στην Ανατολία.

Μας ξενάγησε ο επιστάτης-φύλακας του τεκέ, ο 47χρονος Ζεκί Τσολάκ-Αλί, ο οποίος ζει εκεί μαζί με τη σύζυγό του, Χατιτζέ. Ο πατέρας του, Μουσλούμ, ο παππούς του, Αλί, ο προπάππους του, Μουσταφά, ήταν κι αυτοί φύλακες του ιερού χώρου και φρόντιζαν να ανάβουν τα δώδεκα κεριά στη μνήμη των 12 ιμάμηδων όπως ορίζει η μπεκτασίδικη παράδοση. Κάτω από την ιερή μουριά των έξι αιώνων που δεσπόζει στην αυλή, ο Ζεκί μού μιλάει για την μπεκτασίδικη ψυχή, που δεν γνωρίζει χρώμα, φύλο και φυλή.«Τι θα ήθελες να ζητήσεις από την ελληνική πολιτεία;», τον ρωτάω για να απαντήσει χωρίς κανέναν δισταγμό: «Εχω τρεις κόρες, όλες τους σπούδασαν. Εμείς οι μπεκτασήδες θέλουμε τα παιδιά μας να μάθουν γράμματα, να γίνουν καλοί άνθρωποι. Αν ζήταγα κάτι θα ήταν ελληνικά σχολεία, περισσότερα σχολεία, περισσότερες ευκαιρίες στα παιδιά μας να προοδεύσουν».Δεν ξέρω αν ήταν αυθυποβολή, πάντως όταν βγήκα στο προαύλιο του τεκέ, αισθάνθηκα μια γαλήνη.Συνεχίσαμε να πορευόμαστε, μετακινηθήκαμε τρία χιλιόμετρα στα δυτικά της Ρούσσας και φτάσαμε σε ένα πλάτωμα, όπου ήταν παρκαρισμένα δεκάδες αγροτικά, ιδιωτικά αυτοκίνητα και λίγα λεωφορεία. Εκατοντάδες άνθρωποι είχαν απλωθεί σε παρέες, άλλοι κατάχαμα κι άλλοι είχαν πάρει θέση σε μεγάλα τραπέζια, περιμένοντας να ετοιμαστεί το φαγητό. Το κουρμπάνι του Κάσιμ δεν συγκεντρώνει μόνο τους αλεβίτες μπεκτασήδες, είναι ανοιχτό σε όλους, όλοι είναι καλοδεχούμενοι, όπως επιβάλλει και η μπεκτασίδικη κουλτούρα και παράδοση.

Ο Μουμίν, που ήρθε από το Μεγάλο Δέρειο, μου τόνισε πως τα 35 αιγοπρόβατα και οι δύο αγελάδες, που θυσιάστηκαν για να προσφερθούν στους συνδαιτυμόνες, ήταν όλα προσφορά πιστών και όλοι όσοι δούλεψαν για τη διοργάνωση προσφέρθηκαν εθελοντικά.

Η Αϊσέ Καραχουσεΐνογλου εξηγεί πως στην μπεκτασίδικη φιλοσοφία, «μια από τις σημαντικότερες λατρευτικές πράξεις είναι να υπηρετούν τους ανθρώπους και τα δημόσια τελετουργικά γεύματα με προσφορά τροφής σε όλους, ανεξάρτητα από καταγωγή και θρησκεία, συνοδεύουν όλες τις θρησκευτικές τελετές και τις γιορτές μέσα στο κύκλο του χρόνου. Η γιορτή του Κάσιμ είναι σημαντική γιατί σηματοδοτεί την έλευση του χειμώνα, οι νύχτες γίνονται μεγαλύτερες και υπάρχει αρκετός χρόνος για προσευχή και αρχίζει ένας κύκλος κλειστών θρησκευτικών δραστηριοτήτων».

Πάνω στο τραπέζι μας βρίσκεται κρασί και ρακί και δίπλα μας ένας ασίκης παίζει σάζι και τραγουδάει. «Αυτό που ακούς είναι θρησκευτικοί ύμνοι, δεν είναι απλά ένα τραγούδι», μου επισημαίνει ο Γιώργος Μαυρομάτης, καθηγητής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο και από τους παλαιότερους, μαζί με την πρωτοπόρο Μιράντα Τερζοπούλου, μελετητές των αλεβιτών μπεκτασήδων. «Οι μπεκτασήδες ενσωματώνουν διάφορα ετερόδοξα στοιχεία και γι’ αυτόν τον λόγο, πολλοί από την κοινότητα υπέφεραν γι’ αυτό. Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, συνεχίζουν να διατηρούν ζωντανή την πίστη τους, τις παραδόσεις τους και η δημόσια παρουσία τους με τα κουρμπάνια και τις γιορτές τους παίζουν σημαντικό ρόλο. Βρίσκονται σε ένα κομβικό σημείο όπου η επίσημη αναγνώρισή τους από το ελληνικό κράτος θα τους στηρίξει σημαντικά και θα συμβάλει στη διατήρηση της ζώσας παράδοσής τους».

Ο δημοσιογράφος και ερευνητής του MOHA Βαγγέλης Αρεταίος τονίζει πως οι μπεκτασήδες στην Θράκη είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι του θρακικού Ισλάμ και συνεπώς πρέπει να αναγνωριστούν ως ξεχωριστή θρησκεία, είναι μια μειονότητα μέσα στη μειονότητα και, τώρα, προσπαθούν να ανοιχτούν στον κόσμο. Αυτό το άνοιγμα είναι σημαντικό να βρει συμπαραστάτες. Η ύπαρξή τους κάνει τη Θράκη αλλά και την Ελλάδα πιο πλούσια, είναι μια θρησκεία, μια ταυτότητα αλλά και μια παράδοση που πρέπει να προστατευτεί και να αναδειχθεί. Οι μπεκτασήδες της Ελλάδας, έπειτα από χρόνια που ζούσαν στο ημίφως, βρίσκουν αυτοπεποίθηση και βγαίνουν στο φως. Είναι καιρός να τους γνωρίσουμε και να τους στηρίξουμε.«Είναι πολύ σημαντικό και δίκαιο να αναγνωριστεί ο μπεκτασισμός ως διακριτή θρησκεία στην Ελλάδα»

Στις 3-5 Νοεμβρίου, με πρωτοβουλία της Αννας Μισσιριάν, ιδρύτριας του κέντρου ερευνών MOHA, (Motivation of Heritage Affinities Research Center) διοργανώθηκε στην Καβάλα, στον εμβληματικό χώρο του ξενοδοχείου «Ιμαρέτ», διεθνές συμπόσιο με θέμα «Μπεκτασήδες και αλεβίτες στα Βαλκάνια και την Ανατολία».

Το ερευνητικό Κέντρο MOHA ιδρύθηκε το 2006 στην Καβάλα και εδρεύει στο Ιμαρέτ, που ήταν και το σπίτι του Μοχάμετ Αλί, Πασά της Αιγύπτου. Στόχος του MOHA είναι η συστηματική μελέτη, καταγραφή, τεκμηρίωση και διάσωση της πολιτιστικής ποικιλομορφίας, η οποία απαντάται στον σύγχρονο κόσμο και στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής καθώς και των αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στον ισλαμικό και τον δυτικό πολιτισμό.

Στο συμπόσιο, στο οποίο συμμετείχαν κορυφαίοι ακαδημαϊκοί και ερευνητές από την Ελλάδα, την Τουρκία, τη Γερμανία και την Αυστρία (μεταξύ των οποίων οι: Γιώργος Μαυρομάτης, Αγγελική Ζιάκα, Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης, Βαγγέλης Αρεταίος, Ζεϊνέπ Τουρκιγιλμάζ, Χιθ Λόρι, Μπρετ Ουίλσον κ.ά.) πήραν μέρος και αλεβίτες μπεκτασήδες από τη Θράκη, τα Βαλκάνια και την Τουρκία.

Σημαντική ήταν η συμβολή στο συμπόσιο του προέδρου της Επιτροπής Αλεβιτών Μουσουλμάνων Θράκης, Αχμέτ Καραχουσεΐν, όπως και της γενικής γραμματέας, Αϊσέ Καραχουσεΐνογλου, μιας νέας δυναμικής γυναίκας που σπούδασε στη Νομική και διεκδικεί μαχητικά τη διαφύλαξη της ταυτότητάς της και την επίσημη αναγνώριση της κοινότητας των μπεκτασήδων από την ελληνική πολιτεία: «Είναι πολύ σημαντικό, αλλά και δίκαιο, να αναγνωριστεί ο μπεκτασισμός ως διακριτή θρησκεία στην Ελλάδα, να αναγνωριστούν οι τόποι λατρείας μας. Είμαστε Ελληνες πολίτες και πρέπει να απολαμβάνουμε ως κοινότητά ισότιμα όλα τα δικαιώματα των Ελλήνων πολιτών στην έκφραση της πίστης και της πολιτισμικής δράσης. Εμείς ξεκινήσαμε επίσημα τις διεκδικήσεις μας το 2018, με τη δημιουργία μιας επιτροπής που εκπροσωπεί την κοινότητα μας απέναντι στο κράτος και από τότε έχουν γίνει κάποια σημαντικά βήματα, όπως η αναγνώριση του ευκτήριου οίκου μας (Cem Evi) στο Μεγάλο Δέρειο, την αναγνώριση των ζωοθυσιών (κουρμπάν) και των γιορτών μας, τους παλαιστικούς αγώνες, ενώ για πρώτη φορά, το 2021, ένας Ελληνας υπουργός, ο Νίκος Δένδιας, (τότε υπουργός Εξωτερικών) επισκέφθηκε επίσημα την κοινότητά μας και τον ξεναγήσαμε στον τεκέ. Τώρα περιμένουμε να αναγνωριστεί από την πολιτεία ο τεκές του Σεΐντ Αλί Σουλτάν στη Ρούσσα ως το θρησκευτικό μας κέντρο, να αναγνωριστούν οι ευκτήριοι οίκοι μας στα χωριά ως τόποι θρησκευτικής λατρείας και οι πνευματικοί μας καθοδηγητές να γίνουν αποδεκτοί ως αναγνωρισμένοι θρησκευτικοί λειτουργοί».

Αλεβισμός

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια  Δεν πρέπει να συγχέονται με τους Αλαουίτες.που αντιπροσωπεύουν το 12 τοις εκατό του πληθυσμού της Συρίας και αποτελούν μια σημαντική μειονότητα στην Τουρκία και στον βόρειο Λίβανο. Υπάρχει, επίσης, ένας αξιόλογος πληθυσμός τους, που ζει στο χωριό Γκαχάρ στα κατεχόμενα από τους Ισραηλινούς Υψώματα του Γκολάν. Συχνά συγχέονται με τους Αλεβίτες της Τουρκίας, ένα άλλο Σιιτικό δόγμα. Οι Αλαουίτες αποτελούν την κυρίαρχη θρησκευτική ομάδα στις Συριακές παράκτιες περιοχές, οι οποίες κατοικούνται επίσης και από Σουνίτες, Χριστιανούς και Ισμαηλίτες.

Οι Αλεβήδες ή Αλεβίτες (στην τουρκική γλώσσα Alevi, στην Κουρδική γλώσσα Elewî) είναι θρησκευτική και πολιτιστική κοινότητα στην Τουρκία και δευτερευόντως σε άλλες χώρες (Ελλάδα, Βουλγαρία, Αλβανία κ.α.) με δεκάδες εκατομμύρια μέλη. Ο αλεβισμός (ή αλεβιτισμός ή μπεκτασισμός) έχει ορισμένες ομοιότητες με το σιιτικό Ισλάμ, αλλά θεωρείται μία ανεξάρτητη μουσουλμανική θρησκεία, με επιρροές από τη φιλοσοφία των Σούφι.Η ονομασία των Αλεβήδων προέρχεται από το όνομα του γαμπρού του Μωάμεθ, Αλί ιμπν Αμπού Τάλιμπ, ο οποίος είχε παντρευτεί την πιο αγαπημένη από τις τέσσερις κόρες του Μωάμεθ, τη Φατιμά.

Βασικά χαρακτηριστικά

Όπως όλοι οι Σιίτες, οι Αλεβήδες τιμούν ιδιαίτερα τον Αλή. Όμως η λατρεία τους λαμβάνει χώρα περισσότερο σε οίκους συναθροίσεων (cemevi) παρά σε τζαμιά. Στις τελετές τους έχουν μουσική και χορό υπό τους ήχους μπαγλαμά. Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους μουσουλμάνους, που κάνουν τελετές στα αραβικά, οι Αλεβήδες χρησιμοποιούν κυρίως την τουρκική γλώσσα και —λιγότερο— τα κουρδικά. Επίσης, δεν κάνουν προσκύνημα στη Μέκκα (χατζ) ούτε νηστεύουν στο Ραμαζάνι, ενώ οι γυναίκες τους δεν φορούν μαντήλα.^[3] Οι Αλεβήδες καταναλώνουν οινοπνευματώδη ποτά στην καθημερινότητά τους, πράγμα που θεωρείται απαγορευμένο για τους περισσότερους άλλους μουσουλμάνους.

Βασικά χαρακτηριστικά του Αλεβισμού είναι:

• Αγάπη και σεβασμός για όλους τους ανθρώπους («Το σημαντικό δεν είναι η θρησκεία, αλλά το να είσαι ανθρώπινο ον»).
• Ανεκτικότητα απέναντι σε άλλες θρησκείες κι εθνικές ομάδες («αν πληγώσεις κάποιον, οι τελετουργικές προσευχές που έχεις κάνει δεν αξίζουν τίποτα»).
• Σεβασμός για τους εργαζομένους («η υψηλότερη πράξη λατρείας είναι να εργάζεσαι»).
• Ισότητα ανδρών και γυναικών. Τα δυο φύλα προσεύχονται δίπλα δίπλα και ασκείται μονογαμία.

Πιστεύω

Χαρακτηριστικό των Αλεβήδων είναι πως δεν ακολουθούν κατά γράμμα τις προσταγές του Κορανίου όπως άλλοι μουσουλμάνοι, αλλά το ερμηνεύουν αλληγορικά, ενώ κάποιοι ακόμα και το αμφισβητούν.

Σε πολλές προσευχές των Αλεβήδων απαντάται η φράση «Για την αγάπη του Θεού, του Μωάμεθ, του Αλή» (Hak-Muhammed-Ali aşkına), που φαίνεται σαν να εξισώνει την εξουσία των τριών αυτών, ή και σαν απόδοση θεότητας στον Μωάμεθ και τον Αλή. Αυτές οι αντιλήψεις είναι αιρετικές για την κλασική ισλαμική σκέψη, η οποία τονίζει τον μονοθεϊσμό.

Καθένας από τους 12 Ιμάμηδες θεωρείται ότι μετέχει στο «Φως» (Nur) του Αλή. Έτσι, ο Αλή ο γαμπρός του Μωάμεθ αποκαλείται «ο πρώτος Αλή» (Birinci Ali), ο γιος του ο Χασάν «δεύτερος Αλή» (İkinci Ali) κ.ο.κ. μέχρι τον 12ο Αλή (Onikinci Ali), τον Μουχαμμάντ αλ-Μαχντί.

Παρά τον σιιτικό προσανατολισμό τους, οι Αλεβήδες εμπνέονται από τις παραδόσεις των Σουννιτών. Για παράδειγμα, η αρχή του Θεού προέρχεται από τη φιλοσοφία του Ιμπν αλ-Αραμπί και εξελίσσεται σε αλυσίδα στην οποία εκπορεύεται από τον Θεό ο πνευματικός άνθρωπος, ο γήινος άνθρωπος, τα ζώα, τα φυτά και τα ορυκτά. Ο σκοπός της πνευματικής ζωής είναι να ακολουθηθεί η ατραπός αυτή στην αντίθετη κατεύθυνση, σε ενότητα με τον Θεό (Haqq = πραγματικότητα, αλήθεια). Υπάρχει μια τάση πανθεϊσμού. Συχνά οι Αλεβήδες τιμούν τον Μανσούρ αλ-Χαλάτζ, έναν Σούφι του 10ου αιώνα που εκτελέστηκε στη Βαγδάτη για βλασφημία επειδή είπε «Είμαι η Αλήθεια» (Ana al-Haqq).

Άλλη αρχή των Αλεβήδων είναι «το τέλειο ανθρώπινο ον». Οι Αλεβήδες θεωρούν ως τέλειο άνθρωπο τον Αλή και μετά τον Χατζημπεκτασί Βαλή και άλλους αγίους. Ο «τέλειoς άνθρωπος» ταυτίζεται επίσης με την αληθινή ταυτότητα του κάθε ανθρώπου που θεωρείται ότι δεν έχει κάποιο προπατορικό αμάρτημα αλλά αγνή και τέλεια συνείδηση. Το καθήκον του ανθρώπου σύμφωνα με τον Αλεβισμό, είναι να το συνειδητοποιήσει αυτό ενώ ακόμα έχει την υλική ανθρώπινη μορφή. Πολλοί αλεβήδες καθορίζουν την ανθρώπινη τελειότητα με πρακτικούς όρους. Τέλειος γι’ αυτούς είναι ο άνθρωπος που ασκεί ηθικό έλεγχο στα χέρια του, στη γλώσσα του και στην αναπαραγωγική του δραστηριότητα (eline diline beline sahip), αντιμετωπίζει ισότιμα όλους τους ανθρώπους (yetmiş iki millete aynı gözle bakar) και υπηρετεί το συμφέρον των άλλων.

Σχέσεις με άλλες ομάδες

Η παρουσία των Αλεβήδων στην Τουρκία

Ο αλεβισμός συνδέεται με τον μπεκτασισμό, καθώς Αλεβήδες και Μπεκτασήδες τιμούν τον Χατζή Μπεκτάς Βαλή (στην τουρκική Hacibektaş Veli), ο οποίος έζησε τον 13ο αιώνα μ.Χ. και θεωρείται άγιος. Συνδέεται και με τη λαϊκή κουλτούρα της Ανατολίας. Η σύγχρονη θεολογία του αλεβισμού έχει επηρεαστεί πολύ από τον ουμανισμό. Σήμερα οι Αλεβήδες υποστηρίζουν το κοσμικό κράτος, όπως το εισήγαγε ο Κεμάλ Ατατούρκ, ενώ πολλοί συντάσσονται με την Αριστερά και προσχωρούν στον μαρξισμό.