Ανακύκλωση-κομποστοποίηση η καύση;

Ένα δανέζικο φιάσκο: Η μονάδα αποτέφρωσης της Κοπεγχάγης

Κλίμα, Ενέργεια και Ατμοσφαιρική Ρύπανση ( Αν οι Δανοί τα θαλάσσωσαν φανταστείτε εδώ… )

710 0

Το Amager Bakke είναι μια νέα, σύγχρονη μονάδα αποτέφρωσης στην Κοπεγχάγη. Μπορεί να αποτελέσει μάθημα για τις αμφισβητήσιμες διαδικασίες λήψης αποφάσεων, τον κακό σχεδιασμό ενός έργου και τις οικονομικές και περιβαλλοντικές αποτυχίες. Οι υποσχέσεις για τον νέο αποτεφρωτήρα Η ιστορία της νέας μονάδας αποτέφρωσης που βρίσκεται στο βορειοανατολικό Amager χρονολογείται από το 2009. Οι πέντε δήμοι που κατείχαν την προηγούμενη, 40χρονη μονάδα αποτέφρωσης Amager – Dragør, Frederiksberg, Hvidovre, Copenhagen και Taarnby – ανέλαβαν την κατασκευή ενός νέου αποτεφρωτήρα χωρητικότητας 560.000 τόνων ετησίως, με κόστος 534 εκατομμύρια ευρώ. Ο νέος αποτεφρωτήρας κατασκευάστηκε με την υπόσχεση ότι θα προσφέρει περισσότερα οφέλη όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση και την προστασία του περιβάλλοντος. Σε σύγκριση με τον αποτεφρωτήρα που αντικατέστησε, αναμενόταν να παράγει 20% περισσότερη θερμότητα και ηλεκτρική ενέργεια ανά τόνο αποτεφρωμένων αποβλήτων, να εκπέμπει λιγότερο καπνό ώστε να μειώνεται η (προκαλούμενο από τη λειτουργία του) ατμοσφαιρική ρύπανση κατά περισσότερο από 50% ανά τόνο επεξεργασμένων αποβλήτων. Η μονάδα θα μπορούσε επίσης να καίει βιομάζα σε περίπτωση έλλειψης αποβλήτων, κάτι που θα δημιουργούσε ενέργεια και θερμότητα ουδέτερη ως προς τον άνθρακα, εκδοχή που παράλληλα θα είχε και οικονομικό αποτέλεσμα (4). Η συνολική χωρητικότητα της νέας μονάδας αποτέφρωσης είναι 560.000 τόνοι αποβλήτων ετησίως, τα οποία διαχειρίζονται από δύο γραμμές κλιβάνου, η καθεμία με χωρητικότητα 30-35 τόνων αποβλήτων ανά ώρα. Συγκριτικά, η παλιά μονάδα είχε τέσσερις γραμμές κλιβάνου, η καθεμία με χωρητικότητα 15 τόνων αποβλήτων ανά ώρα, και άδεια καύσης 440.000 τόνων αποβλήτων ετησίως. Στις προσπάθειές να αποτελέσει ορόσημο βιώσιμης ανάπτυξης, ο αποτεφρωτήρας Amager Bakke άλλαξε το όνομά του σε Κέντρο Πόρων Amager (Δανικά: Amager Ressource Center ARC), και δεσμεύτηκε να δαπανήσει άλλα 8 εκατομμύρια ευρώ για την διερεύνηση εναλλακτικών τεχνολογιών. Για τον σκοπό αυτό, κατασκευάστηκε μια νέα μονάδα διαλογής απορριμμάτων δίπλα στον αποτεφρωτήρα, με χώρο για αποθήκευση οικιακών απορριμμάτων και ανακύκλωση. Αλλά είναι πραγματικά μια ορόσημο για το περιβάλλον; Μία προς μία, οι υποσχέσεις που έδωσαν οι υποστηρικτές του έργου αθετήθηκαν, μετατρέποντας το σε σύμβολο των ανεκπλήρωτων περιβαλλοντικών φιλοδοξιών της Δανίας, η οποία μπορεί να δει τους στόχους της για το κλίμα και την ενέργεια να διακυβεύονται για τις επόμενες δεκαετίες. Ένα αμφιλεγόμενο υπόβαθρο Ο αποτεφρωτήρας Amager είναι αμφιλεγόμενος από την έναρξή του, με το οικονομικό του μοντέλο να αποδεικνύεται ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο. Τον Ιανουάριο του 2012, το έργο αποτεφρωτήρας Amager Bakke είδε να απορρίπτεται από το δήμο της Κοπεγχάγης η αίτηση εγγύησης δανείου ύψους 534 εκατομμυρίων ευρώ. Ο λόγος ήταν ότι ο δήμος ήθελε αντί για μια μεγάλη μονάδα αποτέφρωσης να κατασκευάσει μια μικρότερης χωρητικότητας που θα εστίαζε περισσότερο στην ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση. Η πόλη ανησυχούσε ιδιαίτερα ότι η κατασκευή ενός μεγάλου αποτεφρωτήρα θα μπορούσε να στείλει μήνυμα στους πολίτες ότι η καύση κατά τα άλλα ανακυκλώσιμων υλικών είναι αποδεκτή (παράλληλα με τις άλλες επιπλοκές που είναι εγγενείς σε έναν υπερμεγέθη αποτεφρωτήρα). Παρά την έγκριση τριών από τους πέντε δήμους, ο δήμος της Κοπεγχάγης ζήτησε άλλη προσφορά, η οποία περιλάμβανε μικρότερο κλίβανο. Η προσφορά απορρίφθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Amager Bakke με το σκεπτικό ότι δεν ήταν οικονομικά βιώσιμη. Το επιχείρημα αυτό ήταν αμφισβητήσιμο, δεδομένου ότι το έργο είχε σχεδόν αλλά όχι απόλυτα, ολοκληρωθεί, λόγω οικονομικών προβλημάτων. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2012, μια σειρά από μυστικές διαπραγματεύσεις οδήγησαν τον δήμο της Κοπεγχάγης να αποφασίσει να εγκρίνει τα σχέδια, με μικρές αλλαγές. Αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι το νέο έργο θα δέσμευε την επεξεργασία των αποβλήτων για αποτέφρωση από τον δήμο για 30-40 χρόνια και θα υπονόμευε το πλάνο της πόλης για την κλιματική αλλαγή. Υπήρχαν επίσης προβλήματα με το κόστος της μονάδας, το οποίο θα ήταν σημαντικά υψηλότερο από άλλα παρόμοια έργα στη Δανία. Επιπλέον, συμφωνήθηκε ότι η μονάδα δεν θα μπορούσε να εισάγει απόβλητα για τον αποτεφρωτήρα. Μια απόφαση από τα πάνω προς τα κάτω Αλλά γιατί υπήρξε αυτή η μεταστροφή στη θέση του Δημοτικού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης; Η δανική εφημερίδα Finans υπονοεί ότι η ευθύνη βαρύνει τον τότε υπουργό Οικονομικών, Σοσιαλδημοκράτη Bjarne Corydon, του οποίου το κόμμα κυβερνούσε τη Δανία το 2012. Αν και είναι ασυνήθιστο για τους υπουργούς (στη Δανία: σημείωση του μεταφραστή) να εμπλέκονται σε τοπικά έργα, η εκλογική περιφέρεια του Corydon είναι η πόλη Esbjerg, όπου εδρεύει η Babcock & Wilcox Vølund, η εταιρεία που προμήθευσε τον κλίβανο για τον αποτεφρωτήρα. Ήταν η ενεργός εμπλοκή του υπουργού στην υπόθεση που οδήγησε τον δήμο της Κοπεγχάγης ο οποίος ιστορικά ανήκει στους Σοσιαλδημοκράτες στην αλλαγή γνώμης. Η παρέμβασή του είχε ως αποτέλεσμα την έγκριση του έργου με πρόσχημα την αποφυγή πιθανής ζημίας 0,5 δισεκατομμυρίων ευρώ (Babcock & Wilcox), παρά το γεγονός ότι η επιχειρηματική πρόταση δεν ήταν συνολικά βιώσιμη. Τρέχοντα προβλήματα Η νέα μονάδα αποτέφρωσης κατασκευάστηκε δεόντως και άρχισε να λειτουργεί το 2017. Προπαγανδίστηκε ότι χρησιμοποιούσε υπερσύγχρονη τεχνολογία αποτέφρωσης, αλλά η διαδικασία λήψης αποφάσεων παραέβλεπε πολλά βασικά ζητήματα, τα οποία έκτοτε μετατράπηκαν σε προβλήματα για τη μονάδα: Πρώτον, η μονάδα είναι πολύ μεγάλη. Για να λειτουργήσει σε πλήρη δυναμικότητα απαιτούσε τη χρήση εισαγόμενων αποβλήτων, κάτι που αρχικά απαγορευόταν. Ωστόσο, το 2016, οι πέντε δήμοι που συμμετέχουν στην Amager Bakke άλλαξαν την αρχική συμφωνία για να επιτρέψουν την εισαγωγή αποβλήτων, σε μια προσπάθεια να καταστήσουν το έργο οικονομικά βιώσιμο. Δεύτερο οι αρχικές εκτιμήσεις για τις διαθέσιμες ποσότητες αποβλήτων ήταν πολύ χαμηλές, ενώ η μείωση του όγκου τους θα οδηγούσε τη μονάδα σε πτώχευση μετά από λίγα χρόνια. Ωστόσο οι δήμοι αναγκάστηκαν να αναπροσαρμόσουν τους προβλεπόμενους 480.000 τόνους αποβλήτων ετησίως σε 350.000 παραβλέποντας το γεγονός ότι η μέγιστη χωρητικότητα της μονάδας αποτέφρωσης είναι 560.000 τόνοι. Τώρα, όχι μόνον επιτρέπεται η εισαγωγή αποβλήτων, αλλά και η καύση βιομάζας για την κάλυψη της τεράστιας ζήτησης και πάλι σε αντίθεση με την αρχική συμφωνία. Μόνο το 2018, κάηκαν περίπου 30.000 τόνους αποβλήτων, κυρίως από τα Βρετανικά Νησιά. Οι υποστηρικτές του εργοστασίου συνέχισαν να δικαιολογούν τα περιβαλλοντικά οφέλη από την εισαγωγή αποβλήτων, ωστόσο είναι σαφές ότι τα επιχειρήματά τους δεν επιβεβαιώνονται, καθώς τα απόβλητα που εισάγονται είναι ξηρό χαρτί, πλαστικό, χαρτόνι και μεταξύ 15-40% πλαστικό, τα οποία είναι όλα ανακυκλώσιμα. Η Ea (Energy Analysis) επισημαίνει ομοίως την ανυπαρξία περιβαλλοντικού οφέλους με έκθεσή της που αποδεικνύει ότι το αποτύπωμα άνθρακα αυξάνεται όταν δεν δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη μείωση του πλαστικού στα απόβλητα. Αυτό συμβαίνει επειδή η πρώτη ύλη στο πλαστικό είναι το αργό πετρέλαιο, επομένως όταν καίμε πλαστικό, ουσιαστικά καίμε ορυκτό άνθρακα, ο οποίος έχει υψηλότερο ποσοστό εκπομπών CO2. Μετά από 10 χρόνια ανάπτυξης του έργου, αρκετές «διασωστικές» παρεμβάσεις και την εμπλοκή του Υπουργού Οικονομικών, ο αποτεφρωτήρας συνεχίζει να αντιμετωπίζει τόσο οικονομικά όσο και τεχνικά ζητήματα. Το 2016, για παράδειγμα, οι προμηθευτές κλιβάνων Babcock & Wilcox Vølund ανακάλυψαν σφάλμα στους κλιβάνους. Η καθυστέρηση που προκλήθηκε δημιούργησε ζημία πολλών εκατομμυρίων ευρώ για την εταιρεία αλλά και για την ARC. Το 2017 το εργοστάσιο έκλεισε για 14 ημέρες, όταν ένα σφάλμα σχεδιασμού στον αντισταθμιστή προκάλεσε αδυναμία διαχείρισης των αλλαγών θερμοκρασίας. Εκτός από αυτά τα τεχνικά προβλήματα, το εργοστάσιο δεν μπορεί να λειτουργήσει σε πλήρη δυναμικότητα τους καλοκαιρινούς μήνες, καθώς η υπερπαραγωγή που προκύπτει θα οδηγούσε άλλους σταθμούς παραγωγής να μην μπορούν να διαθέσουν την παραγόμενη από αυτούς θερμότητα και ηλεκτρική ενέργεια οπότε θα αναγκάζονταν να κλείσουν. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, επομένως, λειτουργεί μόνο μία γραμμή στο Amager Bakke. Για να αντισταθμιστούν αυτά τα οικονομικά και τεχνικά προβλήματα, το νέο σχέδιο χρηματοδότησης της ARC προβλέπει την ανάληψη ευθύνης από την ίδια για τη συλλογή αποβλήτων ως μέσο δημιουργίας εσόδων. Αυτό θα έκανε την ARC να αναλαμβάνει τη διαχείριση της συλλογής αποβλήτων από τέσσερις ιδιωτικές εταιρείες. Ως συλλέκτης αποβλήτων, η ARC θα αναλάμβανε συμβόλαιο με την πόλη της Κοπεγχάγης. Αυτό έχει ένα τίμημα, ωστόσο, η ARC θα κοστίσει 13 εκατομμύρια ευρώ περισσότερο από τους ιδιώτες εργολάβους. Το εργοστάσιο δεν είναι ενημερωμένο Ο αναπληρωτής Καθηγητής Brian Vad Mathiesen του Πανεπιστημίου του Aalborg αναφέρει ότι υπάρχουν σημαντικά καλύτεροι τρόποι από την καύση των απορριμμάτων μας για να παράγουμε θερμότητα και ενέργεια. Σημειώνει ότι η εστίαση στις αντλίες θερμότητας, τη γεωθερμική και την ηλιακή θερμότητα θα ήταν σημαντικά πιο συμφέρουσες. Οι επενδύσεις στην τεχνολογία σήμερα θα πρέπει να αποδέχονται ως κύρια πηγή ενέργειας την αιολική και οι μη βιώσιμες πηγές να απορροφούνται από αυτήν. Συμπερασματικά, ως έργο αποτέφρωσης αποβλήτων, το ARC έχει αποτελέσει τεχνικό και οικονομικό φιάσκο, που χαρακτηρίζεται από την αρχή από κακή κρίση που αγνόησε τις συμβουλές των ειδικών και από διαχείριση έργου που έρχεται σε αντίθεση με τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων και κλιματικής αλλαγής των δήμων. Ως αποτέλεσμα, η Κοπεγχάγη διαθέτει πλέον μια μονάδα αποτέφρωσης που έχει διπλάσιο μέγεθος από αυτό που απαιτείται και η οποία μπορεί να χρειαστεί να εισάγει όλο και περισσότερα ξένα απόβλητα εάν θέλει να συνεχίσει να λειτουργεί. Δεδομένου ότι χρηματοδοτείται μέσω 30ετούς δανείου, οι Δανοί φορολογούμενοι είναι αυτοί που θα πληρώσουν το τίμημα αυτών των αποβλήτων.

Πηγή: εδώ. Η μετάφραση δική μας

https://www.facebook.com/share/p/15ebeLbwZg/

https://www.facebook.com/share/v/18ipcD1hd2/

https://www.facebook.com/share/v/1ATNqmfEJL/

https://www.facebook.com/share/v/1ATNqmfEJL/

Συστράτευση για να μην περάσει η καύση των σκουπιδιών .

ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΥΠΟΓΡΑΦΩΝ

Δημοσιεύουμε το κείμενο που καλεί σε συστράτευση κοινωνικούς, πολιτιστικούς, επιστημονικούς, αυτοδιοικητικούς και πολιτικούς φορείς από όλη τη χώρα για να μην περάσει η καύση των σκουπιδιών .

Δηλώσεις συμμετοχής και υπογραφές μπορούν να στέλνονται στο

 kafsioxi@gmail.com ή στο oxi.xyta.filis@gmail.com. 

ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΥΠΟΓΡΑΦΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ

Με απόφαση της Κυβέρνησης, η οποία πάρθηκε ερήμην της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των πολιτών, επιχειρείται να κατασκευαστούν εργοστάσια καύσης σκουπιδιών, που θα «καλύπτουν» όλη τη χώρα. Σε πρώτη φάση, έχουν στοχοποιηθεί οι περιοχές της Αττικής, της Βοιωτίας, της Ροδόπης, της Κοζάνης, της Κεντρικής Πελοποννήσου και του Ηρακλείου Κρήτης. Ο νέος σχεδιασμός, σύμφωνα με όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, είναι ακόμη χειρότερος και από τις αρχικές προβλέψεις του ισχύοντος Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων, αφού επιτρέπει, όχι μόνο την καύση προϊόντων επεξεργασίας απορριμμάτων -των λεγόμενων δευτερογενών καυσίμων-, αλλά και σύμμεικτων (ανεπεξέργαστων) απορριμμάτων.

Η εξέλιξη αυτή δεν είναι απρόσμενη. Αντίθετα, είναι προϊόν της πλήρους υπονόμευσης του δημόσιου χαρακτήρα της διαχείρισης των αποβλήτων και της προκλητικής υποστήριξης κερδοσκοπικών συμφερόντων, που έχει ως αποτέλεσμα το συγκεντρωτισμό του συστήματος, το υψηλό κόστος, την καταβαράθρωση της ανακύκλωσης και τη διατήρηση στα ύψη του ποσοστού των αποβλήτων, τα οποία οδηγούνται στις χωματερές. Αντί αυτό να σημάνει ριζική αλλαγή πολιτικών, κυβέρνηση και λόμπι των σκουπιδιών «πλασάρουν» την καύση των σκουπιδιών ως την ιδανική διέξοδο στα προβλήματα που οι ίδιοι δημιούργησαν. Επιπλέον, προπαγανδίζουν ότι πρόκειται για μονάδες που θα παράγουν «πράσινη» ενέργεια, αποκρύπτοντας τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειές τους.

Οι φορείς, οι συλλογικότητες και οι πολίτες, που συνυπογράφουμε το παρόν κείμενο, εκφράζουμε την καθολική αντίθεσή μας στα κυοφορούμενα σχέδια της κυβέρνησης να καθιερώσει την καύση των σκουπιδιών ως βασική μέθοδο διαχείρισης των αστικών αποβλήτων, καθώς:

• Η καύση των σκουπιδιών είναι πηγή τοξικής ρύπανσης και γι’ αυτό επικίνδυνη για την υγεία των ανθρώπων και των ζώων.
• Μέσω της καύσης κατασπαταλώνται τεράστιες ποσότητες φυσικών πόρων και πολύτιμων υλικών, που θα μπορούσαν να ανακυκλωθούν.
• Το φυσικό – κοινωνικό περιβάλλον των ήδη, υποβαθμισμένων περιοχών, στις οποίες σχεδιάζεται να εγκατασταθούν οι μονάδες καύσης θα υποβαθμιστεί ακόμη περισσότερο, οξύνοντας κι άλλο τις κοινωνικές ανισότητες.
• Η μη χρηματοδότηση των μονάδων καύσης από ευρωπαϊκά κονδύλια, ως «μη συμβατών με τους στόχους της κυκλικής οικονομίας», οδηγεί αυτόματα στη γνωστή μέθοδο των Συμπράξεων Δημόσιου – Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), μέσω μακρόχρονων (25ετών) συμβάσεων, και την καταβολή υψηλού τιμήματος, που θα οδηγήσει σε εκτόξευση των δημοτικών τελών.
• Οι συμβάσεις ΣΔΙΤ, προκειμένου να διασφαλιστεί η κερδοφορία των μονάδων καύσης, επιβάλλουν την τροφοδοσία τους με εγγυημένες ποσότητες απορριμμάτων, ως πρώτη ύλη. Η δέσμευση αυτή θα λειτουργήσει, σε μεγάλο βάθος χρόνου, ως τροχοπέδη και ως στοιχείο διαρκούς υπονόμευσης και καθήλωσης της ανακύκλωσης και ανάκτησης υλικών.

Η αποτροπή του δυσοίωνου σχεδίου της καύσης απορριμμάτων και άλλων αποβλήτων αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα και βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή ενός βιώσιμου και φιλοπεριβαλλοντικού μοντέλου διαχείρισης, που δεν είναι άλλο από την αποκεντρωμένη διαχείριση, με δημόσιο χαρακτήρα και με έμφαση στην πρόληψη, στην επαναχρησιμοποίηση και στην ανακύκλωση – ανάκτηση υλικών.

Για την υποστήριξη αυτού του δίκαιου στόχου, καλούμε σε συστράτευση κοινωνικούς, πολιτιστικούς, επιστημονικούς, αυτοδιοικητικούς και πολιτικούς φορείς σε όλη τη χώρα.

9/6/2025