You are currently browsing the category archive for the ‘Ιστορια’ category.

Συμπληρωματικα στοιχεια για οσους παρακολουθησαμε χτες βραδυ την παρασταση.Αν εχετε χρονο διαβαστε τις αναφορες και μαλιστα αυτη του Γιωργου Χατζηδακη.Η ζωη του Χουρμουζη δεν ειναι η ζωη ενος συγγραφεα και καλλιτεχνη μονο.Ειναι η καταγραφη των χρονων της Ελληνικης επαναστασης και των πρωτων μετεπαναστατικων χρονων.Ειναι μαλιστα η ζωη ενος βουλευτη της βουλης του 1851 τα πρακτικα της οποιας μας δινουν μια εικονα της τοτε πολιτικης και οικονομικης καταστασης

Μην ξεχναμε πως ο «Οθωνικος»  Χουρμουζης εκλεγεται βουλευτης Φθιωτιδας το 1851 οκτω χρονια μετα την επανασταση του 1843 που επεβαλε Συνταγμα στην Ελλαδα.

Συγκεκριμένα η Αγγλία πίστευε ότι ο κοινοβουλευτισμός θα εξυπηρετούσε καλύτερα τα συμφέροντα της, ενώ η Γαλλία δεν ήθελε να φαίνεται αντίθετη με την παραχώρηση ελευθεριών. Τέλος, η Ρωσία επιδίωκε κάποια αλλαγή με την οποία ο Όθωνας θα αναγκαζόταν να παραιτηθεί, καθώς είχε ελπίδες ότι θα ανέβαινε στον θρόνο Ρώσος πρίγκιπας. Μοχλός πίεσης των Δυνάμεων ήταν οι οικονομικές υποχρεώσεις της Ελλάδας. Έτσι, η Ρωσία απαίτησε άμεση καταβολή των τοκοχρεολυσίων των πρώτων 2 δόσεων του 1833 και την επιστροφή των προκαταβολών της 3ης δόσης. Με αυτά συμφώνησαν και οι υπόλοιπες δυνάμεις με αποτέλεσμα να μεγαλώσει η δυσφορία κατά του Όθωνα, ο οποίος αναγκάστηκε να καταφύγει σε αντιλαϊκά μέτρα (σταμάτησε την εκτέλεση έργων, ανέστειλε την καταβολή μισθών και απέλυσε πολλούς δημοσίους υπαλλήλους).

Ενα Συνταγμα που ο Χουρμουζης αποδεχτηκε με ενθουσιασμο .Ειναι η χρονια που ο Χουρμουζης εκδιδει τα «Κρητικα» οπου «συγκεντρώνει όλες τις αναμνήσεις, εντυπώσεις και καταγραφές που έκανε στο διάστημα των έξη χρόνων που παρέμεινε στην Κρήτη».Υπογραφει σαν Μ. Χουρμούζης  Βυζαντίου.Την Ανοιξη του 1844 ειναι στρατιωτικος αστυνομος στην Αθηνα.Εξ αλλου το 1847 που ειναι ταγματαρχης στην Λαμια υπαρχει καταγγελια στην Βουλη πως με τους αντρες του περιεβαλε την καλπη του πεθερου του , Οθωνικου βουλευτη Χατσισκου κατα την διαρκεια εκλογων τρομοκρατιας και νοθειας.

Επεισοδιο στην βουλη τον Νοεμβρη του  1851 (σελ 80 και μετα)του δινει την ευκαιρια να απαριθμισει τους αγωνες του στο πολεμικο πεδιο.

Μην βιαστουμε ομως να ορισουμε τον Χουρμουζη.Ειναι παιδι μιας αντιφατικης εποχης οπου οι ιδεες υποστηριζωνται με αιμα στα πεδια των μαχων (και οχι μονο) οπου το οραμα της εθνικης ολοκληρωσης φανταζει συντομα λειψο κατω απο την επικυριαρχια νεων δυναστων αλλα και η βασιλεια σαν πολιτευμα ικανο να προσφερει ανεξαρτησια στην χωρα συντομα υποχωρει μπρος στα νεα εργατικα και σοσιαλιστικα κινηματα. Πολλα που για μας σημερα ειναι δεδομενα τοτε επρεπε να ανακαλυφθουν.Και μαλιστα το ξαναγραφω με αιμα και πολεμους εμφυλιους και αλλους.

Στα πεντε χρονια της βουλευτικης του θητειας ο φουστανελοφορος   πολεμιστης που επιασε τα οπλα στα 17 του χρονια και τα αφησε στα 28 , υπερασπιστηκε τα δημοκρατικα δικαιωματα και κατηγγειλε τις αυθαιρεσιες της εξουσιας.Μαλιστα οταν εφυγε απο την Ελλαδα σε ηλικια 52 χρονων  και γυρισε στην Τουρκια τοπο καταγωγης του εγκαταλειποντας την αντιπροεδρια της βουλης (μετα απο πεντε χρονια κοινοβουλευτικης θητειας με μια διακοπη για να παει να πολεμισει παλι) και οτι ειχε χτισει στην Ελλαδα η πολιτικη του τοποθετηση ριζοσπαστικοποιηθηκε προς τα αριστερα.

Το εργο του Χουρμουζη που παρακολουθησαμε χτες γραμμενο το 1834 και οι αναφορες του στους ξενους που εχουν ονοματεπωνυμο στα χρονια της αντιβασιλειας ειναι βαθια πολιτικο κειμενο ενταγμενο στους αγωνες του Ελληνικου λαου εκεινη την εποχη.

Βλεποντας την εποχη απο μακρυα παρατηρουμε τις επιρροες της Ευρωπαικης καταστασης πανω σε μια Ελλαδα που αναζητα το νεο της προσωπο και την ενταξη νεων εδαφων στο σωμα του Ελληνικου κρατους (Επτανησσα 1864).Αλλα και την επιρροη των σοσιαλιστικων ιδεων και του εργατικου κινηματος που βαζουν νεα πιο προχωρημενα  ορια στην εννοια της δημοκρατιας

Είκοσι σχεδόν χρόνια μετά τη λήξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και της αναγνώρισης του Ελληνικού Βασιλείου, ξέσπασε στην Ευρώπη ένα κύμα πολιτικών ταραχών αρχής γενομένης από την Γαλλία, η λεγόμενη Φεβρουαριανή Επανάσταση, ή Γαλλική Επανάσταση του 1848. Εκεί ο Βασιλεύς Λουδοβίκος – Φίλιππος έχοντας εγκαταλείψει την αρχική φιλελεύθερη πολιτική του, προκαλώντας μεγάλη δυσαρέσκεια, αστοί και εργάτες συμμάχησαν εναντίον του κατορθώνοντας να τον ανατρέψουν. Τελικά η αποτυχημένη αυτή εξέγερση έφερε στο προσκήνιο ένα νέο ηγέτη, τον Λουδοβίκο Ναπολέοντα Βοναπάρτη, (ανεψιό του Μ. Ναπολέοντα) ο οποίος και αυτοανακηρύχθηκε Αυτοκράτορας, με το όνομα Ναπολέων Γ΄.

Η Φεβρουαριανή Επανάσταση πυροδότησε στη συνέχεια σειρά εξεγέρσεων στην Αυστρία και Ουγγαρία, στις χώρες της Γερμανίας, το Λουξεμβούργο, τη Δανία, την Πολωνία, τη Μολδοβλαχία και την Ιταλία, ουσιαστικά σ΄ όλη την κεντρική Ευρώπη, καθώς επίσης και στη Βραζιλία. Στην Αυστροουγγαρία όπου ζούσαν πολλές διαφορετικές εθνικές και γλωσσικές ομάδες, όπως Γερμανοί, Μαγυάροι, Τσέχοι, Πολωνοί, Σλοβάκοι, Σέρβοι ακόμα και Ιταλοί, οι εξεγέρσεις που σημειώθηκαν ήταν οξύτερες. Στη Βιέννη ο Αυτοκράτορας αναγκάσθηκε να εκχωρήσει σύνταγμα όταν η ενότητα της αυτοκρατορίας κινδύνεψε από τις επιμέρους εξεγέρσεις στην Ουγγαρία και Βοημία. Η «θεομηνία» των εξεγέρσεων αυτών, όπως τη χαρακτήρισε ο μέχρι τότε πανίσχυρος καγκελάριος Μέττερνιχ, σήμανε και το πολιτικό τέλος του.

Ακολούθως, ο άνεμος των εξεγέρσεων αυτών πέρασε στις χώρες της Γερμανίας και της Βόρειας Ιταλίας, ακόμα και της Σικελίας όπου οι λαοί ζητούσαν πλέον φιλελεύθερα συντάγματα. Τελικά οι κάποιες αρχικές επιτυχίες των επαναστατών αποδείχτηκαν τελείως πρόσκαιρες. Η γενική καταστολή όλων των εξεγέρσεων που σημειώθηκαν, έδωσε αργότερα, μετά μια δεκαετία, τη σκυτάλη στα εθνικά κινήματα που αναδείχθηκαν εξ αυτών, ανδρώθηκαν με ιμπεριαλιστικές τάσεις και στη συνέχεια συγκρούσθηκαν μεταξύ τους. Βέβαια στις εξεγέρσεις αυτές πολλές χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ενώ πολλοί αναγκάσθηκαν να εξοριστούν.

Γεματη η φιλοξενη αιθουσα , πολυ καλοι οι δυο ηθοποιοι και η μουσικος με το νέϊ που γεφυρωνε τις πραξεις (αν και μαλλον κραταγε ενα κλικ περισσοτερο απο οτι χρειαζοταν  η παρουσια της). Οι επτα διαλογοι ειχαν δημοσιευτει στην Ναυπλιωτικη εφημεριδα Εποχη.Εχω καποιες ενστασεις στην σκηνοθεσια.Πολυ καλο ευρημα η μετροπη τους Ελληνα σε Καραγκιοζη σε μια απο τις πραξεις, που με την κινηση του σωματος αλλα κυριως του χεριου δινει αλλο νοημα στις λεξεις.Αστοχη κατα την γνωμη μου η σιωπηλη παρουσια προσωπων ντυμενων με σημερινα ρουχα στην σκηνη.Δεν ξερω αν εκει παει η λεξη καφενειο που ακολουθει τον τιτλο.

Πολυ καλα τα ρουχα των ηθοποιων.Αστοχη παλι κατα την γνωμη μου  η αναφορα σε μνημονια και Ναζι Γερμανους.Ας αφεθουμε να κανουμε τους οποιους συσχετισμους μονοι μας οσοι το θελουμε.

Ομορφη η γλωσσα που εμεινε στο πρωτοτυπο.Εδινε μια αλλη θεατρικοτητα στην ατμοσφαιρα.Δεν μου αρεσε στο τελος το ευρημα με το ραδιοφωνο οπου σαν σε ενα σημερινο πρωινο στην τηλεοραση οι οπλαρχηγοι  της επαναστασης συνομιλουν για οσα γινωνται στη χωρα.Καποιες πινελιες υπερρεαλισμου σε μια σκηνοθεσια που πατουσε γερα τα ποδια της στην πραγματικοτητα της τοτε εποχης μαλλον μπερδευαν τον θεατη.

Πολυ καλη η επιλογη της παρουσιασης αυτου του εργου απο το ΑΡΤΙΚΙ.Μας χρειαζονται τετοιες παραστασεις.Εχουμε συνηθισει την τηλεοπτικη εικονα και το κραυγαλεο επιθεωρησιακο (με ολιγα σεξουαλικα υπονοουμενα)κειμενο εχουμε συνηθισει στα σκηνικα καναπες καρεκλα τραπεζι και πινακας στον τοιχο.Η χτεσινη παρασταση ηταν ασυνηθιστη.

H φωτο απο αλλη παρασταση υπαρχει ΕΔΩ

XYD_0318

http://www.politeianet.gr/index.php?page=shop.product_details&product_id=156207&option=com_virtuemart&Itemid=89&Itemid=89

Παρουσίαση

85162691-4653-4454-a05b-d4e584bb856eΌταν κατά το 1834 ηθέλησαν οι ξένοι να ενσπείρωσι τον τρόμον εις τας ψυχάς μας, και επομένως την δουλικήν υπακοήν εις τας θελήσεις του δεσποτισμού των, κατεχώρησα Διαλόγους επτά εις την εφημερίδα η «Εποχή», δια των οποίων εσατύριζα και την σπατάλην των εθνικών χρημάτων, και την αναξιότητα μερικών στρατιωτικών, καθώς και τα αθέμιτα μέτρα της τότε Εϊδεκοκρατίας. Επειδή λοιπόν και δια παρακινήσεων των φίλων μου τους εκδίδω εις βιβλιάριον, επρόσθεσα και όγδοον, ένθα ο αναγνώστης παρατηρεί με ποιον σκοπόν ήλθαν εις την πατρίδα μας, και με ποιον τρόπον μας άδειασαν την γωνιά οι Τυχοδιώκται. (. . .) (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ)

http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=606

Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών
Χουρμούζης Μιλτιάδης
 
 
Τόπος Γέννησης: Κωνσταντινούπολη
Έτος Γέννησης: 1804
Έτος Θανάτου: 1882
Λογοτεχνικές Κατηγορίες: Πεζογραφία
Θέατρο – Σενάριο
Μετάφραση
 
Βιογραφικό ΣημείωμαΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΧΟΥΡΜΟΥΖΗΣ (1804-1882)Ο Μιλτιάδης Χουρμούζιος Τριανταφύλλου, γιος του Κωνσταντίνου Χουρμούζιου Τριανταφύλλου, γεννήθηκε στο Γαλατά της Κωνσταντινούπολης και καταγόταν από την Κρήτη ή τη Θεσσαλία. Πέρασε τα παιδικά και μαθητικά του χρόνια μεταξύ Κρήτης και Πόλης. Μετά το ξέσπασμα της επανάστασης ήρθε για να συμβάλει στον Αγώνα στο πλάι του Εδουάρδου Ραϊνέκ στην Κρήτη. Για την προσφορά του στον αγώνα πήρε τιμητικά τον βαθμό του αξιωματικού και υπηρέτησε στη στρατιωτική φάλαγγα της Λαμίας. Διετέλεσε πρόεδρος του επαρχιακού συμβουλίου Φθιώτιδος και το 1851 εκλέχτηκε βουλευτής Φθιώτιδος. Τρία χρόνια αργότερα εκλέχτηκε αντιπρόεδρος της Βουλής και πήρε μέρος στη Θεσσαλική Επανάσταση. Λόγω των φιλελεύθερων φρονημάτων του διώχτηκε και το 1856 κατέφυγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και πέθανε. Συνεργάστηκε με τις εφημερίδες της Πόλης Αρμονία, Νεολόγος και Ομόνοια. Στην Αρμονία μάλιστα δημοσίευσε το 1864 τη διάλεξη Περί Πολιτείας (που εκδόθηκε αργότερα στη Σμύρνη και τη Σύρο) καθώς επίσης συνδικαλιστικά άρθρα. Γνωστός στο χώρο τις λογοτεχνίας είναι κυρίως για τις θεατρικές κωμωδίες του, με βασικό χαρακτηριστικό την καυστική σάτιρα της ελληνικής κοινωνίας μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Πρωτοεμφανίστηκε με τη δημοσίευση των Επτά διαλόγων στην εφημερίδα Εποχή και ακολούθησαν ο Λεπρέντης (1835), ο Τυχοδιώκτης (1835), ο Υπάλληλος (1836) ο Ευγενής (1838) και ο Χαρτοπαίκτης (1839). Το 1842 εξέδωσε τα απομνημονεύματά του από τον κρητικό αγώνα, με τίτλο Κρητικά και το 1869 τη μονογραφία Η νήσος Αντιγόνη. Το τελευταίο του έργο ήταν το κριτικό δοκίμιο της λαϊκής μυθιστορηματικής σύγχρονής του παραγωγής Παροδική μικρογραφία μυθιστορημάτων και εκδόθηκε το 1882. Εξέδωσε επίσης μια παράφραση του Πλούτου του Αριστοφάνη, και μια μελέτη με τίτλο Συνοπτικός παραλληλισμός ηθών και εθίμων ως και τινών περιέργων των επί Ομήρου Αχαιών προς τινά των νεωτέρων Ελλήνων, ενώ σώζεται επίσης ο τίτλος από μια χαμένη κωμωδία του με τίτλο Ο Οψίπλουτος. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Μιλτιάδη Χουρμούζη βλ. Ευαγγελίδης Τρ.Ε. – Μοάτσος Ερ., «Χουρμούζης Μιχαήλ Βυζάντιος», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια24. Αθήνα, Πυρσός, 1934 και Χρονολόγιο του Μ.Χουρμούζη, στον τόμο Μ.Χουρμούζη, Διάλογοι επτά• Καταχωρηθέντες εις την εφημερίδα Η Εποχή (τω 1834 έτει). Αθήνα, Ιθάκη, 1980.
 
Ενδεικτική Βιβλιογραφία• Γεωργουσόπουλος Κώστας, «Ο Τυχοδιώκτης», «Ο Χουρμούζης», «Ο τζόγος ως ιδεολογία» Κλειδιά και κώδικες θεάτρουΙΙ• Ελληνικό θέατρο, σ.138-143, 217-222, 281-283. Αθήνα, Εστία, 1984.
• Ευαγγελίδης Τρ.Ε. – Μοάτσος Ερ., «Χουρμούζης Μιχαήλ Βυζάντιος», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια24. Αθήνα, Πυρσός, 1934.
• Κοτανίδης Γιώργος, «Ο έλληνας Μιχαήλ Χουρμούζης», Μ.Χουρμούζη, Ο Τυχοδιώκτης• Κωμωδία, σ.7-14. Αθήνα, Να υπηρετούμε το λαό, 1979.
• «Ο Χουρμούζης & ο Υπάλληλος στην εποχή τους», Μ.Χουρμούζη, Ο Υπάλληλος• Κωμωδία, σ.7-13. Αθήνα, Να υπηρετούμε το λαό, 1979.
• Παπαϊωάννου Μ.Μ., «Μιχαήλ Χουρμούζης», Επιθεώρηση ΤέχνηςΙΓ΄, ετ.Ζ΄, 3/1961, αρ.75, σ.165-187.
• Χρονολόγιο του Μ.Χουρμούζη, στον τόμο Μ.Χουρμούζη, Διάλογοι επτά• Καταχωρηθέντες εις την εφημερίδα Η Εποχή (τω 1834 έτει). Αθήνα, Ιθάκη, 1980.
 
Εργογραφία
(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)Ι.Θέατρο
• Ο Λεπρέντης. Αθήνα, 1835.
• Ο Τυχοδιώκτης• Κωμωδία δευτέρα. Αθήνα, τυπ. Ανδρέου Κορομηλά, 1835.
• Ο Υπάλληλος. Αθήνα, 1836.
• [Ο ευγενής. 1838].
• Διάλογοι επτά• Συνταχθέντες υπό Μ.Χουρμούζη και καταχωρηθέντες εις την εφημερίδα Η Εποχή (τω 1834 έτει). Ναύπλιο, τυπ.Κωνσταντίνου Τόμπρα Κυδωνιέως, 1838.
• Ο χαρτοπαίκτης. Αθήνα, 1839.
• Ο Πλούτος του Αριστοφάνους• Ελευθέρως παραφρασθείς εις την καθομιλουμένην υπό ***. Αθήνα, τυπ. Μερίμνης, 1860.
ΙΙ.Πεζά
• Κρητικά. Αθήνα, 1842.
• Μαλακώφ. 1865.
• Η νήσος Αντιγόνη. 1869.
• Συνοπτικός παραλληλισμός ηθών και εθίμων ως και τινών περιέργων των επί Ομήρου Αχαιών προς τινά των νεωτέρων Ελλήνων. 1873.
• Ο Οψίπλουτος. 1879.
• Παροδική μικρογραφία μυθιστορημάτων. 1882.

http://www.culturenow.gr/20644/grosia-thelei-toy-m-xoyrmoyzh

Γρόσια θέλει, του Μ. Χουρμούζη

Παρασκευή, 29 Μαρτίου 2013 10:57
 

Το Θέατρο της Ημέρας παρουσιάζει μια παράσταση-πολιτικό καφενείο του Μ. Χουρμούζη με τίτλο «Γρόσια θέλει…».

Το έργο του μεγάλου Έλληνα δραματουργού που έχει το γενικό τίτλο «Διάλογοι» εκδίδεται το 1837 και συγκεντρώνει κείμενα που είχε δημοσιεύσει ήδη από το 1834 στην εφημερίδα Εποχή. Η Επανάσταση νωπή ακόμη. Πιο οδυνηρές οι ηχηρές επιπτώσεις της διχόνοιας στη δημόσια και πολιτική ζωή. Είναι γεγονός ότι οι επαναστατικές και πρώτες ανεξάρτητες  φωνές  των Ελλήνων έχουν ποτιστεί βαθιά με ιδέες  γύρω από το όραμα της νέας πατρίδας, καθαρής και ελεύθερης από διάφορες μορφές υποταγής. Ανάμεσά τους ο Μ. Χουρμούζης  με το συγγραφικό έργο του φαίνεται να αναλαμβάνει σοβαρά το ρόλο του κριτή των όσων ευτράπελων και τραγικών,  κυρίως, ακολούθησαν τα πρώτα χρόνια της νέας Ελλάδας. Με ισχυρό όργανο κριτικής πρωτίστως την κωμωδία του έχει καθορίσει το νεοελληνικό θέατρο. Κάνοντας μια παράσταση πάνω στους «Διαλόγους»- οι οποίοι θίγουν με πιο άμεσο τρόπο θέματα του ενδιαφέροντός του και έχουν μια γλώσσα που συγγενεύει με το θέατρό του, αλλά είναι εξίσου ισχυρή με την αμεσότητα του πολιτικού λόγου/διαλόγου- επιδιώκουμε να αναδείξουμε μια επίκαιρη , ηθικά και ιστορικά, ρητορική.

H ίδια ρητορική άλλωστε μας διεγείρει το ενδιαφέρον όταν ακούγεται ως αμιγής «πολιτικός λόγος» από τον βουλευτή Φθιώτιδος και αντιπρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων, Μ. Χουρμούζη, ο οποίος αναφέρεται στην υπουργική ελίτ ως εξής: «Ζητώ συγγνώμην παρά του επί της Δικαιοσύνης Υπουργού διότι έφερε αυτόν εις θέσιν να παρουσιασθεί σήμερον εις την Βουλήν, όπερ είναι οχληρόν εις τους Υπουργούς οίτινες μας επισκέπτονται μόνον όταν έχωσιν απαίτησίν τινα και μάλιστα χρηματικήν.  Διότι οσάκις βλέπομεν εν τη Βουλή Υπουργόν , ενθυμούμεθα την εποχήν των ραγιάδων, οίτινες άμα έβλεπον Οθωμανόν εις το χωρίον των, έλεγον «Τούρκον είδες; Γρόσια θέλει» και ακόμη « Παράδοξον τι συμβαίνει δυστυχώς εις τον τόπον τούτον. Πολλοί συνήθως πριν περιέλθουν εις την εξουσίαν, είναι φιλόνομοι, δημοτικοί, χριστιανοί τέλος πάντων. Αλλ’ άμα προσεκλήθησαν υπουργοί, παραδίδουσι εις τους προκατόχους των όλας τας αρετάς ταύτας, δια να τας λάβωσι και αυτοί παρά των προσεχών διαδόχων των. Πολύ το επιθυμώ να ήμουν κάτοχος της χημείας, δια να ίδω εκ ποίων σύγκειται μερών το μεταβάλλον ούτω τους χαρακτήρας χαρτοφυλάκιον» Για το ύφος των λόγων του κατά τη θητεία του στη Βουλή, οι συνάδελφοί του σχολιάζουν «αλλά και εις τον τρόπον της αγορεύσεως του παραφερόμενος, μετεχειρίσθη είδος τι παιγνιώδους κα προσβλητικής γλώσσης, λησμονών ότι επιτρέπηται αύτη παρά τινών, έκαστος όμως είναι ελεύθερος να αποδώσι αυτώ ή αριστοφάνειον χάριν». Το 1856 ο Χουρμούζης εγκαταλείπει για πάντα την Ελλάδα και γυρίζει στην Κωνσταντινούπολη. Γι’ αυτήν τη φυγή έχουν επιχειρηθεί πολλές εξηγήσεις ακόμη και από συγγενείς του, όμως δεν διακρίνεται καθαρά κάποια αφορμή.

Ο Δ. Σπάθης θεωρεί αιτία της φυγής του μια γενική απογοήτευση που ήταν διάχυτη την εποχή εκείνη. Από τους «Διαλόγους» ήδη το συναντάμε ως πρακτική των απελπισμένων: « Κ: Αύριον δεν μ’ ευρίσκεις. διότι αναχωρώ απόψε.- Ν: Δια πού; Κ: Δι’ όπου εύρω πόρον ζωής, πιθανόν διά την Τουρκίαν» Ο Σπάθης σημειώνει πως θεωρεί αιτία της φυγής του Χουρμούζη «την οριστική διάψευση των ελπίδων για κείνους που πίστεψαν πως αυτή τη φορά η διεθνής συγκυρία θα ευνοούσε την πραγματοποίηση των εθνικών πόθων». Στην εποχή μας, με μια ιστορία που έχει περάσει από τα δάνεια της «Ανεξαρτησίας» στα δάνεια της εξάρτησης, θεωρούμε απαραίτητο να ξαναδούμε πόσο σημαντική γίνεται η πολιτική σκέψη και κατανόηση της ιστορίας και φυσικά ο πολιτικός λόγος που αρθρώνεται ζωντανά σε δημοκρατικό περιβάλλον ισότιμης ανταλλαγής και όχι υπό το φως «προβολέων», που καθορίζουν έναν άλλο τρόπο, φιλικό προς το θέαμα αλλά εχθρικό προς την αληθινή ζωή. Η παράσταση παίζεται με τη μορφή του πολιτικού καφενείου, όπου το κοινό συνυπάρχει στο ίδιο περιβάλλον με τους ήρωες, πίνει καφέ (ή κάτι άλλο) και ίσως να σχολιάζει- κάτι που του είναι πολύ οικείο- υπογραμμίζοντας έτσι την παράδοση του κατεξοχήν ελληνικού δημόσιου χώρου πολιτικής σκέψης και λόγου, του καφενείου.

Δραματουργική επεξεργασία-Σκηνοθεσία: Μαρία Φραγκή

Μουσική: Βασιλική Αντωνάκη                                                                                                                                         Σκηνογραφική, Ενδυματολογική επιμέλεια: Άννα Μαχαιριανάκη

Παίζουν: Τάσος Μπλάτζιος, Γιώργος Ρουστέμης                      

Oργάνωση Παραγωγής, Φωτογραφίες : Αλεξάνδρα Ξύδα

http://www.theorisi.gr/main/theo_xourmouzis.htm

Θεωρητικά κείμενα

Χουρμούζης

Τα Ελληνικά χρόνια του Μ. ΧουρμούζηΕκατόν είκοσι τρία χρόνια έχουν συμπληρωθεί από τότε που πέθανε στην Κωνσταντινούπολη ο Μ. Χουρμούζης. Αυτό συνέβηκε στις 8 Οκτωβρίου του 1882 και ο Χουρμούζης ήταν τότε 78 χρονών είχε δηλαδή διανύσει μια διαδρομή που περνούσε απ’ τα σημαντικότερα γεγονότα του νεώτερου Ελληνισμού. Και σ’ αυτά δεν είχε σταθεί καθόλου ένας αμέτοχος παρατηρητής. Αντίθετα είχε αναμιχθεί  και πρωτοστατήσει σε πολλές απ’ τις μεγάλες στιγμές  των εθνικών αγώνων, επαναστατικών και μετεπαναστατικών. Και είναι αξιοπερίεργο πως ένας τόσο πολυεπίπεδος άνθρωπος, πολεμιστής και ιδεολόγος, στρατιωτικός, πολιτικός, δημοσιογράφος και πρωτοπόρος θεατρικός συγγραφέας, έμεινε στο σκοτάδι για πολλά χρόνια.Οι πληροφορίες που μας έδωσαν οι διάφορες έρευνες, αν και πολλές φορές υποθετικές, μας επιτρέπουν σήμερα να σχηματίσουμε το σκιαγράφημα του, αλλού με γραμμές σταθερές και σίγουρες και αλλού με αμφίβολες. Τα κείμενα και οι συγγραφείς που τον αναφέρουν ανακαλύπτονται σιγά- σιγά και πιστοποιείται η συμμετοχή του σε πολλά σημαντικά γεγονότα στο εθνογονικό πρώτο μισό του  19ου αιώνα.Για τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια οι πληροφορίες μας λείπουν ολότελα και καταφεύγουμε σε υποθέσεις για να εξηγήσουμε όσα ανεξήγητα συναντάμε καθώς μελετάμε τον βίο του. Χαρακτηριστικό είναι ότι ενώ από κείμενα δικά του και άλλων που αναφέρονται σ’ αυτόν ξέρουμε σήμερα ένα μεγάλο μέρος απ’ το έργο του και την δράση του στον ξεσηκωμό του 21 και στα χρόνια που ακολούθησα, δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμα το πρόβλημα γύρω απ’ τ’ όνομά του. Αφού ο πατέρας του λεγόταν Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου, όπως μας πληροφορεί ο ίδιος ο Χουρμούζης, κι η μάνα του Φωτεινή Τριανταφύλλου, όπως βρέθηκε το όνομά της στα αρχεία της εκκλησίας στη Λαμία όταν την κηδέψανε, γιατί αυτός είχε άλλο όνομα; Και κείνο το σκέτο Μ. , που βάζει μπροστά απ’ το επώνυμό του, τι είναι τελικά; Μιλτιάδης όπως τον αναφέρουν τα στρατιωτικά έγγραφα και ο Κασομούλης στα «Απομνημονεύματά» του, ή  Μιχαήλ όπως τον γράφουν κάποτε τα πρακτικά της Βουλής κι όπως κατηγορηματικά μας τον αναφέρουν όσοι καταπιάστηκαν με τον βίο του. Ακόμα και τα δισέγγονά του που ζουν σήμερα στην Αθήνα δεν είναι σε θέση να δώσουν καμιά εξήγηση πάνω σ’ αυτό. Δεν θα είχε ωστόσο και τόση σημασία να ξεδιαλύνει η ασάφεια γύρω απ’ το όνομά του αν η επιμονή του ίδιου να την διατηρεί δεν μας προκαλούσε.Ένα άλλο πρόβλημα της ζωής του μας παρουσιάζεται  όταν αποφασίσουμε να ασχοληθούμε λίγο με τα θεατρικά του έργα, αυτά που στάθηκαν η αφορμή να έρθει στην επιφάνεια και να φωτιστεί σιγά- σιγά η πολυκύμαντη ζωή του. Όταν στα 1834 ο Χουρμούζης γυρίζει στο Ναύπλιο από την Κρήτη όπου είχε ακολουθήσει τον στρατηγό Ράϊνεκ στην εκστρατεία που επιχείρησε στα 1828 γράφει, την ίδια εκείνη χρονιά της επιστροφής του, σαν είδος κύριο άρθρο, που δημοσιεύονται στην εφημερίδα «Εποχή». Για να φανεί ξεκάθαρα το πρόβλημα πρέπει να ρίξουμε μια ματιά στο παρελθόν του θεατρικού συγγραφέα Χουρμούζη.Γεννήθηκε στα 1804 στο νησί Αντιγόνη, ένα από τα Πριγκιποννήσια, έξω από την Κωνσταντινούπολη. Στην Ελλάδα φτάνει τον Μάιο του 1821, δεκαοκτώ χρονών δηλαδή και από τότε πολεμάει ασταμάτητα. ʼλλοτε στην Πελοπόννησο κι άλλοτε στη Ρούμελη, στα νερά της Σάμου ή στα βουνά της Κρήτης, πεζός, ιππέας και ναύτης. Αναμφισβήτητες πηγές μας καταθέτουν ότι ο Χουρμούζης δεν άφησε ούτε ώρα το γιαταγάνι. Πως λοιπόν ξαφνικά του ‘ρχεται να γράψει; Είναι ολότελα ασυμβίβαστο ο πολεμιστής να γίνει εν μια νυκτί διανοούμενος.Για τους επτά διαλόγους υπάρχει ίσως μια εξήγηση. Τα κείμενα αυτά του Χουρμούζη είναι σατιρικές συνομιλίες ανάμεσα σε δυο πρόσωπα που στοχεύουν να στιγματίσουν την εγκατάλειψη των Ελλήνων αγωνιστών και την παροχή προνομίων στους Βαυαρούς.Στα 1827 τυπώνονται στο Ναύπλιο οι «Επτά πληγές της Ελλάδος» του Σπυρίδωνα Βαλέττα. Είναι ένα κείμενο σχεδόν θεατρικό που αποτελείται από επτά διαλόγους με δυο ή περισσότερους συνομιλητές. Πρόκειται για έργο ιδιαίτερα σημαντικό αλλά πολύ λίγο γνωστό και στους μελετητές του Χουρμούζη μάλλον άγνωστο. Ο Βαλέττας σημαδεύει με την ίδια ιδεολογία τους ίδιους στόχους με τον Χουρμούζη. Είναι φυσικό λοιπόν να υποθέσουμε ότι το έργο αυτό εισήγαγε τον Χουρμούζη στην σατιρογραφία και του υπέδειξε τη φόρμα. Ένα τέτοιο μπόλιασμα μπορεί να γίνει με μια απλή ανάγνωση. Για τα θεατρικά του έργα όμως, που τυπώνονται απανωτά τα δυο επόμενα χρόνια, το αίνιγμα είναι αξεδιάλυτο.Ακολουθώντας τη διοίκηση του Κράτους ο Χουρμούζης μεταφέρεται τον Δεκέμβριο του 1834 απ’ το Ναύπλιο στην Αθήνα. Στην νέα Πρωτεύουσα το 1835 και 1836 τυπώνει τρεις κωμωδίες, τον «Λεπρέντη», τον «Τυχοδιώκτη», και τον «Υπάλληλο». Οι σατιρικοί διάλογοι που έχουν προηγηθεί, έχουν πλατύνει, έχουν αποκτήσει υπόθεση και πλοκή, τα πρόσωπα έχουν αποκτήσει θεατρικές διαστάσεις, στο όλο έχει δοθεί ένας σκηνικός ρυθμός. Αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν μια φυσική εξέλιξη αλλά οι μελετητές έχουν δίκιο που επιφυλάσσονται να την δεχθούν ως εξήγηση. Η σκηνική αρτιότητα των έργων του προδίδει σκηνική συνείδηση, επίγνωση των προϋποθέσεων της θεατρικής λειτουργίας. Φανερώνεται στα έργα του αναλογία, ρυθμός, εξέλιξη της πλοκής, χαρακτήρες, χαρακτηριστικά που δεν γίνεται να τα κατέχει κάποιος αν δεν τα έμαθε, αν δεν τα είδε. Θέατρο στην Ελλάδα δεν υπάρχει μέχρι το 1836, θεατρικά έργα έχουν μεταφραστεί λίγα και έχουν γραφτεί ακόμα λιγότερα, πρωτότυπα. Ειδικά κωμωδίες, μεταφρασμένες και πρωτότυπες δεν ξεπερνάνε τις δέκα. Αλλά, κι αν ακόμα τις βρήκε όλες ο Χουρμούζης και τις διάβασε σε μια νύχτα, γίνεται να ξυπνήσει την άλλη μέρα θεατρικός συγγραφέας;Πάνω σ΄ αυτό το πρόβλημα έχει διατυπωθεί παλαιότερα σαν πιθανή εξήγηση μια υπόθεση που παραμένει ανεπιβεβαίωτη από κάτι πιο στέρεο αλλά και ακατάρριπτη. Σε μια επιστολή δημοσιευμένη στον «Λόγιο Ερμή», που στέλνει ο Γεώργιος Λασσάνης απ’ την Οδησσό στον Γεώργιο Τακιατζή στην Πέστη, αναφέρεται  το όνομα ενός «νεανία» που παίζει τον ρόλο του δούλου Αγάθωνα στο έργο του Νικόλαου Πίκολου «ο Θάνατος του Δημοσθένους» που ανέβηκε στην Οδησσό απ’ το θέατρο που δημιούργησε εκεί η «Φιλική Εταιρία». Το όνομα που γεννάει την υπόθεσή μας είναι Μιχαήλ Τριανταφύλλου. Ο δεκαπεντάχρονος γιος του εμπόρου Κωνσταντίνου Τριανταφύλλου από την Αντιγόνη του Βοσπόρου φαίνεται φυσικό να βρίσκεται στα 1818 στην Οδησσό, όπως τόσα και τόσα άλλα Ελληνόπουλα από διάφορα μέρη που σπουδάζουν στην φημισμένη εμπορική σχολή της πόλης. Εκεί αναμιγνύεται με τα θέατρο και με το πατριωτικό κίνημα και συμμετέχει στο γενικό πυρετό του ξεσηκωμού. Αν ακολουθήσουμε αυτή την υπόνοια συναντιόμαστε και με την πιθανή λύση του αινίγματος για το όνομα του συγγραφέα μας. Το Μ. Χουρμούζης είναι το όνομα που παίρνει όταν μπαίνει στη δράση σαν αγωνιστής με την σημαία της «Φιλικής Εταιρίας». Όλα αυτά παραμένουν μια αληθοφανής υπόθεση που αναζητά στηρίγματα για να αποτελέσει την σταθερότητα μιας απόδειξης. Και μέχρι να βρεθεί κάτι πιο στέρεο που να επιβεβαιώσει αυτή την υπόθεση ή να προτείνει μια άλλη εξήγηση για την θεατρική κατάρτιση του Χουρμούζη του πρόβλημα αυτό θα παραμένει με το ερωτηματικό του να αιωρείται.Στο μεταξύ ολοένα και περισσότεροι γίνονται οι ιχνευτές του Χουρμούζη κι ενώ τώρα πια όλο και πιο πολλά μάτια είναι στραμμένα στο πέρασμα του, για την πρώτη δεκαπεντάμηνη παραμονή του στην Αθήνα, μόνο συμπερασματικά μπορούμε να καταλήξουμε σχετικά με τη φύση των ασχολιών του σ’ αυτή την περίοδο. Το τύπωμα των τριών κωμωδιών του μας επιτρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι ένα μεγάλο μέρος του αθηναϊκού του χρόνου ξοδεύεται στο γράψιμο, στο τύπωμα και στην διάθεση των βιβλίων του. Ο διορισμός του δε , με τον βαθμό του λοχαγού στην Οροφυλακή της Λαμίας, που σύμφωνα με τα « Απομνημονεύματα» του Κασομούλη γίνεται τον Μάρτιο του ’36, αποκαλύπτει ότι τον υπόλοιπο χρόνο ενεργεί για την πρόσληψή του στο Στρατό, πράγμα που τελικά το κατορθώνει.Στο ίδιο διάστημα, δηλαδή απ’ τον Απρίλιο του ’36, στην Αθήνα συγκροτείται και λειτουργεί το πρώτο θέατρο. Κάποιος Αθανάσιος Σκοντζόπουλος, περιστοιχισμένος από πεντέξη ονειροπαρμένους νεαρούς φιλοδοξούν να αναστήσουν το αρχαίο ελληνικό θέατρο. Καμιά μαρτυρία, απ’ όσες σώζονται σήμερα δεν μας λέει πως ο Χουρμούζης ανακατεύθηκε μαζί τους. Μπορεί  ότι έκανε να το έκανε διακριτικά, δοθείσης της ισχυρής προκατάληψης κατά του θεάτρου. Είχε βλέπετε ισχυρούς προστάτες- Ο Δημήτριο Σούτσος πετυχαίνει τον διορισμό του στο Στρατό- που πιθανόν να έκριναν με αυστηρότητα την συναναστροφή του με τους θεατρίνους που σέρνονταν τότε στην έσχατη ανυποληψία. Μπορεί λοιπόν στην πραγματικότητα ούτε καν να  πλησίασε την θεατρική κομπανία του Σκοντζόπουλου.

Όμως μια πρόσφατη ανακάλυψη δεν αφήνει καμιά αμφιβολία για την κάποια σχέση του Χουρμούζη με το ξύλινο παράπηγμα του Σκοντζόπουλου. Σ’ ένα άρθρο του  Θεόδωρου Βελιανίτη που με τίτλο «Το Θέατρον επί Όθωνος» δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Εστία» το 1893, ανάμεσα στα άλλα έργα που παραθέτει ο συντάκτης αναφέρεται και ο «Λεπρέντης» του Χουρμούζη. Αν συνδυάσουμε πως τον Νοέμβριο του 1836, λοχαγός πια στην ακριτική Λαμία ο Χουρμούζης, παίρνει δεκαπενθήμερη άδεια, όπως έχει καταγράψει ο Κασομούλης, τότε εύλογα μπορούμε να υποθέσουμε πως κατέβηκε στην Πρωτεύουσα για την πρεμιέρα του έργου του. Αν η πληροφορία του Βελιανίτη είναι ακριβής τότε αυτή είναι η μοναδική γνωστή φορά που έργο του Χουρμούζη ανέβηκε στα παλιά εκείνα χρόνια.

Η στρατιωτική ζωή δεν απομακρύνει τον Χουρμούζη από το θέατρο. Τα βαριά καθήκοντα της καταδίωξης των ληστών που έχει επωμισθεί του αφήνουν καιρό να δημιουργήσει οικογένεια στη Λαμία και να συνεχίσει το γράψιμο κωμωδιών.

Τον Δεκέμβριο του 1837 παντρεύεται την Ρουσσώ Χατζίσκου, αδελφή του αγωνιστή,  βουλευτή, γερουσιαστή και ανθρώπου του Όθωνα, Δημητρίου Χατζίσκου. Οι κινήσεις του Χουρμούζη στα χρόνια αυτά είναι μια συνεχής τεθλασμένη. Πριν απ’ τον γάμο του κατοικεί στη Στυλίδα κι ένα χρόνο μετά τον εντοπίζουμε στο Ναύπλιο. Τον Αύγουστο του ’36 ανακάλυψε μεταλλεύματα στη στην επαρχία Φθιώτιδας και τον ορυκτολόγο που έστειλε η κυβέρνηση για να εξετάσει την ανακάλυψή του τον φιλοξενεί στο σπίτι του στην Στυλίδα. Μεσολαβεί ο γάμος του στη Λαμία και το 1838 βρίσκεται στο Ναύπλιο που τυπώνονται σε βιβλίο οι «Διάλογοι» αυτοί που είχαν δημοσιευθεί στην εφημερίδα «Εποχή». Στον πρόλογο σημειώνει: Ναύπλιο , 20 Σεπτεμβρίου 1838. Βρίσκεται άραγε στο Ναύπλιο για στρατιωτική υπηρεσία; Πάντως είναι αποθαρρυμένος από την στρατιωτική ζωή. Το γράψιμο τον τραβάει περισσότερο. Σ΄ αυτή την σκέψη μας σπρώχνει ο πρόλογος των «Διαλόγων». «Εντός ολίγου παραιτούμενος όλως διόλου από το στρατιωτικόν, θέλω δημοσιεύσει και τας πέντε κωμωδίας μου, τον «Φαναριώτην», τον «Προκρούστην», τον «Χαρτοπαίκτην», το «Δικαστήριον του Περού» και τον «Εφημεριδογράφον», εκτός πλέον αν απροσδόκηται περιστάσεις, ανεξάρτηται όλως διόλου από την δύναμιν μου με εμποδίσουν».

Οι τέσσερις απ’ τις κωμωδίες αυτές δε γράφτηκαν, ή γράφτηκαν και δεν τυπώθηκαν ή τυπώθηκαν αλλά χάθηκε κάθε ίχνος τους. Η πέμπτη, «Ο Χαρτοπαίκτης» μας είναι πολύ γνωστή κι έχει ανέβει πολλές φορές τα τελευταία χρόνια.  Πρωτοτυπώθηκε δε στην Αθήνα το 1839 και ο ίδιος ο συγγραφέας την έχει αριθμήσει ως «κωμωδία τέταρτη» που δείχνει πως ανάμεσα σ’ αυτήν και στον «Υπάλληλο» δεν μεσολάβησε άλλη.

Αν ο Χουρμούζης ανάμεσα στο ’36 και το ’39 μετακινιόταν συχνά η οικογένεια του παρέμενε σταθερά εγκαταστημένη στη Λαμία. Το 1838 είναι καταγραμμένη η γέννηση του πρώτου του παιδιού και το 1839 ο θάνατος της μητέρας του, που καθώς φαίνεται την είχε φέρει από την Πόλη.

Δεν έτυχε να βρεθεί κανένα σημάδι του Χουρμούζη ανάμεσα  στο ’39 και το ’43 που κυκλοφορεί ένα σημαντικότατο  βιβλίο, που μόνο του αποκαλύπτει πως είναι αποτέλεσμα πολύχρονης δουλειάς και συστηματικής καταγραφής και απομνημόνευσης. Στα χρόνια λοιπόν αυτά της απουσίας ιχνών του, φαίνεται πως μοιράζει τη ζωή του στο Στρατό και στο γράψιμο. Το σημαντικό βιβλίο που αναφερθήκαμε είναι τα «Κρητικά. Συνταχθέντα και εκδοθέντα υπό Μ. Χουρμούζη Βυζαντίου». Είναι η μοναδική φορά που επιχειρεί να προσθέσει στο όνομα με το οποίο εμφανίσθηκε από την άφιξή του στην Ελλάδα, το προσωνύμιο Βυζάντιος που προσδιόριζε τον τόπο καταγωγής του. Στα «Κρητικά» έχει συγκεντρώσει όλες τις αναμνήσεις, εντυπώσεις και καταγραφές που έκανε στο διάστημα των έξη χρόνων που παρέμεινε στην Κρήτη. Γεωγραφικές και τοπογραφικές σημειώσεις, γεωργικά προϊόντα, παροιμίες, ήθη και έθιμα, γλωσσολογικές παρατηρήσεις και χαρακτηριστικά ανέκδοτα. Μαζί μ’ αυτά κι ένας χάρτης του νησιού σχεδιασμένος απ’ τον ίδιο. Έργο πολύτιμο που αποτέλεσε βοήθημα σε πολλούς μεταγενέστερους συγγραφείς. Αλλά και έργο αγάπης.

Πρόσφατα βρέθηκε μια αγγελία που μας επιτρέπει να πιστεύουμε ότι στα 1832 κυκλοφόρησε ένα ακόμα θεατρικό του που δυστυχώς λανθάνει. Η έντυπη αυτή «Αγγελία» με την υπογραφή του συγγραφέα μας και με ημερομηνία 13 Απριλίου 1842 αναγγέλλει ότι τυπώνεται «συγκείμενον από 5-6 κόλλας τυπογραφικάς, το οποίον ευρίσκεται υπό των πιεστηρίων του κ. Ηλία Χριστοφίδου» ένα καινούργιο θεατρικό του έργο, κωμωδία κι αυτό, με τίτλο «ο Χορός».

Μεσολαβεί πάλι ένα κενό. Ενώ στην Αθήνα κυοφορούνται μεγάλες εθνικές αναμοχλεύσεις, κανένα ίχνος του Χουρμούζη δεν καταγράφεται σ’ αυτήν την εποχή. Που βρίσκεται τον Σεπτέμβριο του ’43 που γίνεται η Επανάσταση για το Σύνταγμα; Πιθανόν στη Λαμία, πιθανόν κάπου αλλού, αλλά και δυνατόν να στεκόταν μπροστά απ’ τ’ Ανάκτορα, ανάμεσα στο εξεγερμένο πλήθος να ζητάει κι αυτός μαζί με τον Μακρυγιάννη και τον Καλλέργη συνταγματική διακυβέρνηση. Την άνοιξη πάντως του 1844 είναι στρατιωτικός αστυνόμος στην Αθήνα. Μας το καταθέτει ο ίδιος σε μια διάλεξη του που δίνει τριάντα χρόνια αργότερα στην Κωνσταντινούπολη. «ο μακαρίτης στρατηγός Καλλέργης ήτο στρατιωτικός διοικητής της Πρωτευούσης, εγώ δε στρατιωτικός αστυνόμος…»

Όμως λίγα χρόνια αργότερα τον ξαναβρίσκουμε ταγματάρχη στη Λαμία. Εκεί σημειώνεται και η πρώτη ανάμειξή του στην πολιτική. Στα 1847 έγινε στη Βουλή μια καταγγελία ότι κατά τις πρόσφατες εκλογές ασκήθηκε τρομοκρατία στην Φθιώτιδα. Η Κυβέρνηση στέλνει τον Αινιάν για μια επιτόπια εξέταση του ζητήματος. Στην σχετική έκθεση που δημοσιεύεται στις εφημερίδες, συναντά και το όνομα του Χουρμούζη συνοδευόμενο απ’ την κατηγορία πως περιέβαλε με τους στρατιώτες του την κάλπη και ευνοούσε την εκλογή του Χατζίσκου.

Τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου ο Χουρμούζης πρωταγωνιστεί σ’ ένα δραματικό συνοριακό επεισόδιο. Μαθεύτηκε στην Αθήνα ότι απ’ τα σύνορα περνάνε Τούρκοι και Αλβανοί και ενισχύουν τους αντάρτες Βελέντζα και Παπακώστα που ξεσηκώθηκαν ενάντια στον Όθωνα. Ο ταγματάρχης Χουρμούζης, απεσταλμένος του συνταγματάρχη Μαμούρη συναντάει τον διοικητή της Λάρισας Χουσεϊν Πασά στα σύνορα και διαπιστώνει ότι δεν έγινε καμιά παραβίαση. Αυτό δεν εξυπηρετεί τους οθωνικούς και με αφορμή μια επιστολή του Χουσεϊν Πασά, ότι τάχα ο Χουρμούζης του ανέθεσε να φυλάει τους άδειους ελληνικούς στρατώνες ζυγίζουνε πάνω απ’ το κεφάλι του την κατηγορία της προδοσίας.

Δυο περιστατικά της οικογενειακής του ζωής είναι σημειωμένα μέσα στα 1848. Τον Απρίλιο γεννιέται ένα παιδί του και τον Νοέμβριο πεθαίνει ένα άλλο.

Για τα τρία επόμενα χρόνια δεν έτυχε να βρεθεί τίποτα απ’ την ζωή και την δράση του και πολύ περισσότερο δεν υπάρχει κανένα σημάδι για κάποιο νέο θεατρικό του έργο. Το 1851 εκλέγεται βουλευτής Φθιώτιδας. Θα μπορούσε να σκεφθεί κανείς ότι η θεατρική του ενέργεια εκτονώνεται τώρα στο βήμα του Κοινοβουλίου. Πολύ περισσότερο που οι συχνότατες αγορεύσεις του έχουν πολλά απ’ τα στοιχεία των κωμωδιών του. Είναι γλαφυρές, με χιουμοριστική διάθεση, ευθύβολες, μαχητικές διανθισμένες με παροιμίες, ανέκδοτα της ζωής του, περικοπές από αρχαίους συγγραφείς. Τα κείμενα των ομιλιών του στη Βουλή είναι ένα ιδιαίτερο μέρος του συγγραφικού του έργου. Ίδού μια μικρή παράγραφος από μια αγόρευσή του (1 Δεκεμβρίου 1852) που είναι χαρακτηριστική για την σάτιρα και τον σαρκασμό του.

« Παράδοξον τι συμβαίνει δυστυχώς εις τον τόπον τούτον. Πολλοί συνήθως πριν περιέλθουν εις την εξουσίαν, είναι φιλόνομοι, δημοτικοί, χριστιανοί τέλος πάντων. Αλλ’ άμα προσεκλήθησαν υπουργοί, παραδίδουσι εις τους προκατόχους των όλας τας αρετάς ταύτας, δια να τας λάβωσι και αυτοί παρά των προσεχών διαδόχων των. Πολύ το επιθυμώ να ήμουν κάτοχος της χημείας, δια να ίδω εκ ποίων σύγκειται μερών το μεταβάλλον ούτω τους χαρακτήρας χαρτοφυλάκιον» Δεν συγχωρούν το καυστικό του πνεύμα οι συνάδελφοί του, ούτε και κατανοούν τον νεωτερισμό της σάτιρας στις αγορεύσεις. Αισθάνονται την ιδιαίτερη δύναμη που έχουν οι ομιλίες του αλλά , ίσως ακριβώς γι αυτό, δεν αποδέχονται το ύφος του. «…αλλά και εις τον τρόπον της αγορεύσεως του παραφερόμενος, μετεχειρίσθη είδος τι παιγνιώδους κα προσβλητικής γλώσσης, λησμονών ότι επιτρέπηται αύτη παρά τινών, έκαστος όμως είναι ελεύθερος να αποδώσι αυτώ ή αριστοφάνειον χάριν.» θα του πει στη Συνεδρίαση της 28 Σεπτεμβρίου 1851 που συζητείται το θέμα της ληστείας ένας βουλευτής κι ένας άλλος θα παρατηρήσει. «εξησθένησε το ζήτημα ο ευτράπελος τρόπος, μεθ’ ού ο βουλευτής Φθιώτιδος επραγματεύθη αυτό και αναγνωρίζω μεν την προς τούτο εξιδιασμένην ικανότητά του, αλλά νομίζω ότι επί του βήματος της Βουλής δεν παίζονται κωμωδίαι. »

Σ’ όλο το διάστημα που παραμένει στο Κοινοβούλιο ο Χουρμούζης δεν μεταβάλει το ύφος των αγορεύσεων του κι αυτό κάνει οξύτερες τις επιθέσεις του εναντίον των αυθαιρεσιών των οθωνικών κυβερνήσεων που αποτελούν τον μόνιμο στόχο του. Δε θα εκδώσει όμως καμιά κωμωδία σ’ αυτά τα χρόνια. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει πως δεν γράφει. Το δηλώνει ο ίδιος και μάλιστα  μέσα στη Βουλή  και συγκεκριμένα στη συνεδρίαση της 8 Δεκεμβρίου 1855 που συζητιόταν η επιχορήγηση ενός ιταλικού μελοδράματος από το ελληνικό δημόσιο. Ο Χουρμούζης αντιτίθεται. « Αλλ’ ίσως μ’ ερωτήσει τις αν είμαι ενάντιος του θεάτρου. Εντελώς όχι, αποκρίνομαι. Αφού όλα τάχ’ η Ζαφειρίτσα, μον’ ο φερετζές της λείπει, και αφού εγώ ο ίδιος συνέταξα άλλοτε κωμωδίας και εξακολουθώ συντάττων» Ποιες είναι οι κωμωδίες που συνέτασσε τότε, όπως ο ίδιος ομολογεί; Θα μας απαντήσουν, ίσως, τα επόμενα χρόνια.

Το 1854 θα εγκαταλείψει για ένα διάστημα τα βουλευτικά έδρανα και θα πάρει μέρος στην Επανάσταση της Καλαμπάκας επικεφαλής ενός σώματος 300 ιππέων. Θα διακριθεί σε πολλές μάχες. Μετά την άτυχη έκβαση αυτών των επιχειρήσεων θα ξαναγυρίσει στη Βουλή. Τον Μάρτιο του 1856 ο Χουρμούζης κάνει κάτι ακατανόητο. Εγκαταλείπει για πάντα την Ελλάδα και γυρίζει στην Κωνσταντινούπολη. Καμιά φανερή αιτία δεν υπάρχει γιαυτήν την αποχώρηση. Πολλές εξηγήσεις επιχειρούνται και δοκιμάζονται. Για παράδειγμα ο δισέγγονός του Ανδρέας Σπαθάρης, σε μια συνέντευξη του πριν από χρόνια, αναφέρει πως θυμάται να συζητιέται στην οικογένεια πως ο Χουρμούζης έφυγε εσπευσμένα για να μην συλληφθεί γιατί δημοσιεύθηκε ένα οξύ αντιοθωνικό άρθρο του σε μια εφημερίδα. Ο Δημήτρης Σπάθης θεωρεί αιτία της φυγής του μια γενική απογοήτευση που ήταν διάχυτη την εποχή εκείνη. Ο ερευνητής σημειώνει πως θεωρεί αιτία της φυγής του Χουρμούζη «την οριστική διάψευση των ελπίδων για κείνους που πίστεψαν πως αυτή τη φορά η διεθνής συγκυρία θα ευνοούσε την πραγματοποίηση των εθνικών πόθων». Κανένα πραγματικό περιστατικό δεν στηρίζει ούτε τη μια ούτε την άλλη εκδοχή. Ούτε άρθρο αντιοθωνικό βρέθηκε, ούτε ψυχολογικά ταιριάζει στον Χουρμούζη να παρατάει το βουλευτικό αξίωμα- και μάλιστα αντιπρόεδρος της Βουλής τότε- την κατάστασή του στη Φθιώτιδα και να ξεσηκώνει την πολυμελή οικογένειά του για να γυρίσει στην Κωνσταντινούπολη. Πιθανότερο είναι πως δέχεται πολλές και σκληρές πιέσεις από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Κινδυνεύουν οι πολιτικοί του φίλοι, οι συγγενείς του, ίσως και ο ίδιος. Στη Βουλή, στη συνεδρίαση της 4 Φεβρουαρίου 1852 είχε καταγγείλει απάνθρωπους βασανισμούς. Να η περικοπή από κείνη την αγόρευση. «..και όμως πάντες οι οικείοι ημών στρεβλούνται, φυλακίζονται, τυραννούνται μέχρι θανάτου ανθ’ όσων από του βήματος ηθέλομεν τολμήσει να είπωμεν κατά της παρανομίας του υπουργού». Από αυτό βγαίνει πως ο Χουρμούζης υποχρεώθηκε να φύγει.

Τον Αύγουστο του ’56 ένας βουλευτής ζητάει να διαγραφεί από τους καταλόγους της Βουλής γιατί, κατά τις πληροφορίες του, πέρασε στην Κωνσταντινούπολη και μπήκε στην υπηρεσία του Σουλτάνου. Αυτή η κατηγορία επαναλαμβάνεται. Την αναφέρει και ο Μανουήλ Γεδεών σε μια σύντομη βιογραφία, την αναφέρουν και οι εφημερίδες στην νεκρολογία του. Οι ερευνητές, άλλοι την αποκρούουν σαν συκοφαντία των εχθρών του και άλλοι την αποσιωπούν. Το βέβαιο είναι πως κάτι τέτοιο δεν ταιριάζει. Όχι δεν ταιριάζει με τον ανένδοτο χαρακτήρα του, αλλά είναι αντίθετο με κάθε δεδομένο του βίου του.

Έτσι τελειώνουν οι ελληνικές ημέρες του Μ. Χουρμούζη και αρχίζει στην Κωνσταντινούπολη μια νέα αγωνιστική περίοδος γεμάτη με ανένδοτους αγώνες με τους ίδιους πάντα στόχους: τα ιδανικά της Επανάστασης.

 Γιώργος Χατζηδάκης

Αυτό που ψάχναμε επίμονα, τόσο ο υποσημειούμενος όσο και ο αξέχαστος Τάσος Λιγνάδης, το βρήκε τελικά η ερευνήτρια κ. Χαρίκλεια Γ. Δημακοπούλου. Βρέθηκε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και δημοσιεύθηκε στην «Επετηρίδα Ιστορικών Μελετών 90-91» μια επιστολή του Μ. Χουρμούζη στο Όθωνα, όπου ο συγγραφέας, αγωνιστής στην Επανάσταση και βουλευτής Φθιώτιδας εκθέτει στον βασιλιά για ποιούς λόγους εγκαταλείπει την Ελλάδα, το βουλευτικό αξίωμα και όσα άλλα (πολύ λίγα κατ’ αυτόν) είχε εδώ και πάει στην Κωνσταντινούπολη για να υπηρετήσει τι οθωμανικό κράτος.

ο  Χουρμούζης με  το  γιαταγάνι

Μόλις άρχισε να ξεσκεπάζεται το συγγραφικό του έργο κι ακούστηκαν τα πρώτα επιφωνήματα θαυμασμού, όσοι θελήσαμε να αποκαλύψουμε και τον αγωνιστικό βίο του Χουρμούζη, τον ψάξαμε πρώτα, πρώτα στους καταλόγους των αγωνιστών του ξεσηκωμού. Δεν τον βρήκαμε ούτε με το όνομα Χουρμούζης, ούτε και με το πατρικό του Τριανταφύλλου. Ωστόσο, καθώς άρχισε να φωτίζεται σιγά, σιγά η ζωή του απ’ τις επίμονες έρευνες και άρχισε να αξιολογείται το έργο του και να γνωρίζει αλλεπάλληλα ανεβάσματα στις σύγχρονες σκηνές, άρχισε κι ένα πιο συστηματικό ψάξιμο στα ίδια τα βιβλία του, στις εφημερίδες της εποχής του, στην δική του εφημερίδα «Αρμονία», που εξέδωσε στα 1864 στην Κωνσταντινούπολη καθώς και σ’ άλλα ιστορικά αφηγήματα συγχρόνων του. Επίσης στα πρακτικά της Βουλής που συγκράτησαν τις αγορεύσεις του μέσα στα χρόνια 1851 ίσαμε το 1856 που ο Μ. Χουρμούζης ήτανε βουλευτής Φθιώτιδας και σ’ άλλες πηγές. Αυτή η ιχνηλασία απέδωσε τους καρπούς της και φθάσαμε να γνωρίζουμε αρκετά για τη ζωή, το έργο και τους πολύστοχους αγώνες του. Το ερευνητικό πάθος και οι ανταγωνισμοί που προκάλεσε η περίπτωση Χουρμούζη δεν κορέστηκε με τα πρώτα ευρήματα. Αντίθετα πολλαπλασιάστηκαν οι ερευνητές και όλο και περισσότεροι ρίχνονταν στην αναζήτηση και η χουρμουζολογία εξαπλώθηκε σαν το πάθος της χρυσοθηρίας. Συστηματικοί ερευνητές αλλά και οιηματίες ερασιτέχνες επιδόθηκαν με επιμονή και μανία στην επισήμανση νέων στοιχείων. Νέες πληροφορίες ήρθαν σε φως και πολλές απ’ αυτές δίνουν εκπληκτικές διαστάσεις στον Χουρμούζη σαν θεατρικό συγγραφέα.

Διαπιστώθηκε ούτε λίγο ούτε πολύ πως ο Χουρμούζης και πιο συγκεκριμένα το πρώτο του έργο ο «Λεπρέντης»(1834) είναι η αφετηρία του βουλγαρικού θεάτρου. Μεταφράστηκε ο «Λεπρέντης»,- μας πληροφορεί ο Δημήτρης Σπάθης που έκανε την σχετική ανακοίνωση- από τον Βούλγαρο Ντομπροπλνότνι και παραστάθηκε στα 1856 στο Σουμέν, με τον τίτλο «Μιχάλ». Το καταπληκτικό είναι πως αυτή ήταν η πρώτη παράσταση του βουλγαρικού θεάτρου. Αλλά η απήχηση του «Λεπρέντη» είναι ευρύτερη στον βαλκανικό χώρο.

Το έργο στα 1848 μεταφράστηκε και τυπώθηκε και στην Ρουμανία από τον Ντιμίτρι Αφέντι με τον τίτλο του πρωτοτύπου και με το όνομα του Χουρμούζη. Βέβαια ο «Λεπρέντης» δεν έργο με την ελληνική ζωή περικλεισμένη σ’ αυτό, όπως στα επόμενα έργα του Χουρμούζη, ούτε προβάλει κάποιο κοινωνικό πρόβλημα με ιθαγενή χαρακτηριστικά. Αντίθετα έχει ένα μύθο που θυμίζει Γκολντόνι και Μολιέρο και γιατί όχι, κωμωδία του Μένανδρου.. Για το πώς εμπνεύσθηκε ο Χουρμούζης αυτό το πρώτο του έργο με την κάπως ξένη υπόθεση και ήρωες έξω απ’ τα ελληνικά ήθη είναι πολλές οι υποθέσεις που μπορούμε να κάνουμε. Ωστόσο η σημασία των μεταφράσεων του «Λεπρέντη» στον χώρο των Βαλκανίων, αξιώνει την λαϊκή φάρσα, την σάτιρα, το κορόιδεμα, τον εξευτελισμό και την γελοιοποίηση που είναι στοιχεία του λαϊκού θεάτρου των μεσογειακών λαών απ’ τον 4ο αιώνα κι αυτά είναι στοιχεία βασικά του θεάτρου του Χουρμούζη.

Οι έρευνες για τον Μ. Χουρμούζη φέρανε στην επιφάνεια και μια επιστολή του προς τον Δ.Καλλέργη που είναι μια έκρηξη χαράς και ενθουσιασμού για το Σύνταγμα. Είναι γραμμένη στους Αγίους Θεοδώρους της Φθιώτιδας την «1ην Συνταγματικού έτους 1843». Έτσι μια υπόθεση που είχαμε εμπιστευθεί στους αναγνώστες της «Ιστορίας εικονογραφημένης» (τεύχος 173, Νοέμβριος 1982) για το που άραγε βρίσκεται ο Χουρμούζης κατά την Επανάσταση για το Σύνταγμα («Που βρίσκεται ο συγγραφέας μας τον Σεπτέμβριο του 1843 που γίνεται η Επανάσταση για το Σύνταγμα; Πιθανόν στη Λαμία, ίσως κάπου άλλού, αλλά και πιθανό μπροστά στα ανάκτορα, ανάμεσα στο εξεγερμένο πλήθος που ζητάει συνταγματική διακυβέρνηση») δικαιώνεται κατά την πρώτη εκδοχή της.

Μια ακόμα παλαιότερη αναφορά μας στο ίδιο άρθρο, επιβεβαιώνεται από μια στερεότερη ανακάλυψη. Ένα δημοσίευμα που επισήμανε ο καθηγητής Δημήτρης Σπάθης κάνει πια βέβαιο το ανέβασμα του «Λεπρέντη» στα πρώτα χρόνια του ελληνικού θεάτρου, που είχαμε υποστηρίξει στο άρθρο μας με κάποια επιφύλαξη γιατί στηριζόταν σε μια μεταγενέστερη αναφορά.

Όλα αυτά τα καινούργια στοιχεία, μαζί με τα παλιά που ξεσκάλεψαν στις βιβλιοθήκες και στα μουσεία όσοι ασχολήθηκαν με την έρευνα για χάρη του Χουρμούζη, αποτέλεσαν το υλικό για μια εκπομπή στη τηλεόραση επετειακή για την 25η Μαρτίου που τίμησε και τους συντελεστές και την τηλεόραση.

Ας ξαναγυρίσουμε λοιπόν ώρα στον Χουρμούζη με το γιαταγάνι, πριν πιάσει στο χέρι του την πέννα. Που πήγε και που πολέμησε ο δεκαεπτάχρονος γιος του εμπόρου Κωνσταντίνου Τριανταφύλλου, καθώς τον Μάιο του 1821 φτάνει στην Ελλάδα.

Όταν στα 1864 γίνεται η ενσωμάτωση των Επτανήσων με την Ελλάδα ο Χουρμούζης είναι πια στην Κωνσταντινούπολη και βγάζει την εφημερίδα «Αρμονία». Σ’ ένα δημοσίευμα του γράφοντας για την Κέρκυρα αναφέρει πως τους Κερκυραίους τους γνώρισε από κοντά το ’21. Αυτό σημαίνει άραγε πως πρωτοπήγε στην Κέρκυρα πριν ανακατευτεί στον Αγώνα; Και με ποιο σκοπό; Μια άλλη πληροφορία που μας δίνει ο ίδιος τον φέρνει στις αρχές του 1822 στην Κόρινθο. Σε μια διάλεξη που κάνει στα 1873 στον Φιλολογικό Σύλλογο της Κωνσταντινούπολης, αναφερόμενος για την ικανότητα των πρακτικών γιατρών λέει. « Διέπρεπαν δε και ως άριστοι χειρουργοί οι εκ Σπάρτης αδελφοί Γιατρακαίοι, και ιδίως ο στρατηγός Παναγιωτάκης, του οποίου περί την ελαισίαν πρακτικότητα, ίδα και εγώ περί τον Ιανουάριον του 1822 εις Κόρινθον…»

Πάλι ο ίδιος από το βήμα της Βουλής δίνει απόκριση στα ερωτήματά μας. Στις 27 και 28 Νοεμβρίου 1854 γίνονται δυο θυελώδεις συνεδριάσεις του Σώματος πάνω σε μια επερώτηση που κάνει ο Χουρμούζης, βουλευτής Φθιώτιδας τότε, για την ανοχή που δείχνει η Κυβέρνηση απέναντι σε κάποιούς ληστές που λυμαίνονται την εκλογική του περιφέρεια. Στην πρώτη συνεδρίαση ρίχνεται με ασυγκράτητο πάθος κατά του υπουργού των Στρατιωτικών κατηγορώντας τον ανοιχτά ότι δείχνει ύποπτη εύνοια σε πολλούς ληστές και ιδιαίτερα σε κάποιον Σεγδίτσα. Η αγόρευση βέβαια του συγγραφέα μας έχει την κομψότητα, το χιούμορ και τον πλούτο των σχημάτων και των ιστορικών παραδειγμάτων που χαρακτηρίζουν πάντα τις ομιλίες του, είναι όμως καταπέλτης γιατί περιέχει στοιχεία αδιάσειστα και μια τεκμηρίωση των κατηγοριών αποστομωτική. Την επόμενη μέρα οι κυβερνητικοί έχουν οργανώσει την άμυνά τους όχι πάνω στην ουσία των κατηγοριών αλλά πάνω στην αμφισβήτηση και το κύρος του Χουρμούζη. Να ένα απόσπασμα από μια των επιθέσεων εναντίον του.

«Επιλαμβανόμενος δ’ ήδη της ομιλίας του αγορεύσαντος, παρατηρώ ότι εις δυο τινά μέρη διαιρείται. α) εις ομιλίαν ευτράπελον και φιλομειδή, ήν όμως μη δυναμένην ν’ απασχολήση την εμβριθή σκέψιν της Βουλής παραλείπω και β) εις ομιλίαν σπουδαίαν,ήν ως εξετόξευσεν ο αγορεύων εναγκαλίζομαι και εγώ, δια την αναστρέψω με την αυτήν βίαν. Δια του μέρους λοιπόν τούτου της ομιλίας του

τίποτε μη αφήνων απρόσβλητον ο επερωτήσας, εξήλθε όλως των κοινοβουλευτικών τύπων, και δια τούτο προσέβαλε το υπουργείον, θεωρών αυτό υπεύθυνον μυρίων κακών, προσέβαλε την Βουλήν ως υποστηρίζουσα τας εγκληματικάς πράξεις» Ένας άλλος βουλευτής, που παίρνει τον λόγο κατόπιν οξύνει την επίθεση κατηγορώντας τον Χουρμούζη. «όστις δεν έλαβε πολλήν πείραν νομοθετικών έργων. Ου μόνον δε τούτο  αλλά και εις τον τρόπον της αγορεύσεως του παραφερόμενος, μετεχειρήσθη είδος τι παιγνιώδους και προσβλητικής γλώσσης, λησμονών ότι αν επιτρέπεται αύτη παρα τινων, έκαστος όμως είναι ελεύθερος να αποδώση αυτώ παν άλλο ή αριστοφανειον χάριν…» Οι σοβαροφανείς πατέρες του έθνους βρήκαν σαν αδύνατο σημείο των καταγγελιών του Χουρμούζη ότι έγραψε κωμωδίες. Προχώρησαν ωστόσο και στην αμφισβήτηση της αγωνιστικής του δράσης κι αυτό είναι ένα σημείο που τραβάει το ειδικό ενδιαφέρον μας. « Που ήτο ο επερωτήσας το 1844΄ότε πολλοί εξ ημών επί του όπλου των εστηρίζοντο δια μιαν πεποίθησιν μόνην; Που ήτο το 1845-1848, καθ’ ά πας εξ ημών αριθμεί τοσαύτας αναμνήσειςπροσωπικών περιπετειών; Που ήτον τελευταίον εις το Παρκερικόν ζήτημα; Αυτή η φούκτα των ολίγων Ελλήνων, ήτις παραγνωρίζεται ήδη, αύτη και τότε σταθείσα, αντετάχθη γενναίως και επροκάλεσε τον θαυμασμόν όλης της Ευρώπης. Ο προτείνας λοιπόν την επερώτησιν βουλευτής, δεν εξισούται μετά των ανδρών τούτων, καθ’ όσον, αν και φέρει ανώτερον στρατιωτικόν βαθμόν, το όνομά του δεν απαντάται συνεχώς εις την ιστορίαν…»

Στη συνεδρίαση της 29 Νοεμβρίου 1851 ο Χουρμούζης δευτερολογεί και απαντάει στους τέσσερεις βουλευτές που ανάλαβαν να αντικρούσουν τις κατηγορίες κάνοντας προσωπική επίθεση εναντίον του. Η νέα του αγόρευση έχει την ίδια χάρη και την ίδια αιχμηρότητα. Είναι γεμάτη παραβολές και επιχειρηματολογίες που απωθούν και απογυμνώνουν την συνδυασμένη επίθεση εναντίον του. Μέσα σ’ αυτήν την αγόρευσή του βρίσκεται και η πιο σαφής αναφορά που διαθέτουμε σήμερα για τους αγώνες και τις μάχες που έλαβε μέρος. Να η σχετική περικοπή.

«Τέλος, καθ’ όσον αφορά τον βαθμόν μου, περί ου εποίησεν μνείαν ο βουλευτής Ηλείας, λέγει εν ολίγοις ότι αν δικαίως ή αδίκως τον φέρω, τούτο ανήκει εις τον βασιλέα μου να το εξετάση, όστις με ετίμησε με τον βαθμόν τούτον, ανήκει εις τους ναυάρχους Κριεζήν και Κανάρην, εις τους Μέξας, τους Αναργυραίους και λοιπούς, οίτινες με είδον ναυμαχούντα έξωθεν της Σάμου, ανήκει να το εξετάσωσι οι οπλαρχηγοί της Πελοποννήσου και της Στερεάς, πολλοί των οποίων την στιγμήν μας ακούουν, ανήκει εις τας εντίμους πληγάς τας οποίας φέρω, ανήκει εις τας λευκάς τρίχας μου, άς απέκτησα εις τα στρατόπεδα, ανήκει εις μόνον εμέ όστις από του 1834 κατεκεραύνωσα την ξενοκρατίαν, ανήκει τελευταίον εις το δημόσιον, όπερ θέλει καταβάλει και εμού τας προς κηδείαν δαπάνας»

Πολύ κοντύτερα απ’ τα δυσπρόσιτα ράφια των δημόσιων βιβλιοθηκών και τα διάφορα μητρώα και αρχεία που μέχρι σήμερα καταφύγαμε στην αναζήτηση μας για την πολεμική δράση του Χουρμούζη, βρισκόταν όλον αυτό τον καιρό μια σημαντική μαρτυρία. Στις εικονογραφήσεις των μαχών της Επανάστασης από τον Παναγιώτη Ζωγράφο, που τις φιλοτέχνησε με την καθοδήγηση και την προτροπή του Μακρυγιάννη, είναι ζωγραφισμένος και ο Χουρμούζης. Στην εικόνα με τον αριθμό 23, που έχει τον τίτλο «Μάχαι της Κρήτης και της Σάμου», ο Μακρυγιάννης με το χέρι του Ζωγράφου έχει παραστήσει την Κρήτη και τους Έλληνες που φτάνουν για να την ελευθερώσουν. Ανάμεσα στους εννιά αρχηγούς των Ελλήνων, δεύτερο απ’ τα δεξιά, εικονίζει και αναφέρει στη λεζάντα τον Χουρμούζη. Έχει, όπως κι οι άλλοι  οπλαρχηγοί, την κωδικοποιημένη χαρακτηριστική στάση που μεταχειρίζεται ο ζωγράφος για τους επί κεφαλής, σώματος ή ομάδας. Τα πόδια ανοιχτά, το τουφέκι στο ένα χέρι κα τα΄άλλο υψωμένο με το γιαταγάνι γυμνό. Στάση υπαγορευμένη ασφαλώς απ’ τον Μακρυγιάννη και με την πρόθεση να σημαίνει εποπτεία της πολεμικής επιχείρησης αλλά και μπροστάρης στην έφοδο. Πολλές πληροφορίες και διευκρινίσεις μας προσφέρει το πολύτιμο αυτό εύρημα που η καλή τύχη το ‘φερε απροσδόκητα στο δρόμο των αναζητήσεων μου. Με την υπόδειξη του Μακρυγιάννη ο Χουρμούζης ζωγραφίστηκε με φουστανέλα ενώ όλοι οι άλλοι καπεταναίοι της εικόνας είναι βρακοφορεμένοι. Είναι χαρακτηριστική αυτή η διαφοροποίηση της ενδυμασίας γιατί ξέρουμε από διάφορες αναφορές πως ο Χουρμούζης φορούσε φουστανέλα σ’ όλη του τη ζωή.

Για την εκστρατεία του Χουρμούζη στην Κρήτη ξέρουμε ότι στα 1828 ακολούθησε τον στρατηγό Ράινεκ κι έμεινε στο νησί τρία χρόνια. Οι ιστορικοί της Κρήτης τον αναφέρουν να έχει πολεμήσει ηρωικά στις μάχες της Πρόβαρμας και της Μαλάξας. Ο Καλλίνικος Κριτοβουλίδης τον αναφέρει στα «Κρητικά» του σαν πολύ ικανό καβαλάρη.

Σε στεριά και θάλασσα, πεζός, καβαλάρης και θαλασσομάχος ο Χουρμούζης πολέμησε στα εννιά χρόνια του Αγώνα ασταμάτητα στη Ρούμελη και στο Μωριά, στο Αιγαίο κα στο Κρητικό. Το αν οι αναφορές στο όνομά του είναι λιγοστές αυτό είναι εύκολο να εξηγηθεί. Δεκαεφτάχρονο παληκαράκι έφτασε στην Ελλάδα, παιδί καλομαθημένο στο σπίτι του καλοστεκούμενου εμπόρου πατέρα του, χρειάσθηκε κάποιος χρόνος για να ψηθεί στον πόλεμο, να πάρει αποφάσεις και πρωτοβουλίες και να ξεχωρίσει. Είναι φυσικό στην αρχή να πολέμησε μέσα στο μεγάλο ανώνυμο πλήθος των πατριωτών που αγωνίζονταν κάτω από κάποιο κάπετάνιο. Να σημειώσουμε πως όταν γίνεται οπλαρχηγός στις μάχες της Κρήτης, όπως τον βλέπουμε στην εικόνα, είναι μόλις εικοσιτεσσάρων χρόνων.

Μιας και μας λείπουν ακόμα ουσιαστικά στοιχεία για τον βίο του και το  ψηφιδωτό της ζωής του παρουσιάζει αρκετά κενά, μπορούμε να υποθέσουμε πως το Χουρμούζης αποτελεί ψευδώνυμο και συνόψιζε κατ’ αρχήν όνομα και επίθετο, αργότερα προστέθηκε το αρχικό Μ. χωρίς διευκρίνιση. Ο Μανουήλ Γεδεών στο έργο «Αποσημειώματα Χρονογράφου» τον αναφέρει ως Μιχαήλ συμπληρώνοντας ότι « ούτος εόρταζε κατά την τάδε του μηνός ως Μιχαήλ». Κατά την γνώμη μου το πραγματικό του επώνυμο ήταν Τριανταφύλλου, αφού σαφέστατα στο βιβλίο του «Νήσος Αντιγόνη» αναφέρει « ο πατήρ μου Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου, έμπορος, απέθανε εν Γαλατά απόπληκτος..» Πιθανότατα το βαφτιστικό του ήταν Μιχαήλ και αυτό γιόρταζε. Στα στρατιωτικά έγγραφα όμως αναφέρεται ως Μιλτιάδης καθώς και στα αρχεία διαφόρων δικαιοπραξιών. Στα πρακτικά της Βουλής αναφέρεται σχεδόν πάντα με μόνο το αρχικό, σε ελάχιστες περιπτώσεις αναγράφεται ολόκληρο το μικρό του όνομα και σ’ αυτές πότε είναι Μιχαήλ και πότε Μιλτιάδης. Φαίνεται σαν να δίσταζε και ο ίδιος να αποφασίσει και πως από μια χρονική περίοδο και πέρα κατέληξε στο όνομα του Αθηναίου στρατηγού.  Διερωτώμαι αν εδώ χωράει μια τολμηρή υπόνοια.  Αν τον ίδιο δισταγμό επέδειξε και στην επιλογή του βασικού ονόματος Χουρμούζης και το επέλεξε μετά παρέλευση κάποιου χρόνου, ίσως σε κάποια αρχεία να αναφέρεται με άλλο όνομα.

Το περίεργο είναι πώς και οι απόγονοι του που βρέθηκαν εδώ στην Αθήνα δεν ήταν σε θέση να βεβαιώσουν κανένα άλλο όνομα εκτός απ’ το Χουρμούζης.

Ας ελπίσουμε πως οι έρευνες ή κάποια τυχαία ανακάλυψη θα φέρουν στο φως κάποια καινούργια στοιχεία για τον ξεχωριστό αυτό Έλληνα που όσο περνάει ο καιρός η αξία του μεγαλώνει, είτε το γιαταγάνι κρατώντας είτε την πέννα.

Γιώργος Χατζηδάκης

Αυτός που πρωτομίλησε για εθνική ανεξαρτησία και κοινωνική δικαιοσύνη

Τώρα πια κάθε φορά που μιλάμε για τον Χουρμούζη, δεν είναι απαραίτητο να αναφέρουμε ποιος ήταν και τι έκανε. Μέσα στα τελευταία δέκα χρόνια, σιγά σιγά, με άρθρα, διαλέξεις και θεατρικές παραστάσεις η μορφή, η ζωή  και το έργο του αγωνιστή συγγραφέα και πολιτικού έχει εδραιωθεί στη λαϊκή συνείδηση. Οι φιλόλογοι μελετητές του έργου του είχαν πολλές φορές την ευκαιρία να επισημάνουν την εθνική αξία της περίπτωσης του όσο και το δραματολογικό απροσδόκητο της εμφάνισης του σαν κωμωδιογράφο. Ωστόσο πολύ λίγο εξετάσθηκε ο πολιτικός του προβληματισμός με μοναδική εξαίρεση τις νύξεις που γίνανε για την πρωιμότητα της σοσιαλιστικής του σκέψης.

Αν και ο Χουρμούζης έπαιξε έναν σοβαρό πολιτικό ρόλο και με τα γραφτά του και σαν μέλος των πρώτων οθωνικών Βουλών (βουλευτής Φθιώτιδας κατά το διάστημα 1851-1856 ), αν και πολέμησε, και με τον ένα και με τον άλλο τρόπο, για τα ιδανικά που πυροδότησαν την Επανάσταση, αν και σαν δημοσιογράφος αργότερα και εκδότης της εφημερίδας «Αρμονία» στα 1864 στην Κωνσταντινούπολη, αποκάλυψε μια πολιτική οξύνοια σχολιάζοντας τις διεθνείς πολιτικές εξελίξεις (ιδιαίτερα τον αμερικανικό εμφύλιο) δεν είναι ωστόσο αυτά που περιέχονται σ΄αυτό που είπαμε «βαθύτερο πολιτικό προβληματισμό». Το ερώτημα που μπαίνει σε μια πιο απαιτητική εξέταση της ζωής, του έργου και των ιδεών του Μ. Χουρμούζη, κάτω απ’ το πρίσμα των ταξικών τοποθετήσεων και διαρθρώσεων της αναπτυσσόμενης και διαμορφούμενης ελληνικής κοινωνία, ζητάει την απάντησή του.

Ο Χουρμούζης ήταν ένας θεατρικός συγγραφέας που τεκμηρίωσε στα πρώτα έργα του τα δεινά και τις αντιδράσεις που προκάλεσε η κυριρχία των Βαυαρών στα πρώτα μεταπελευθερωτικά χρόνια. Πολέμησε επίσης στο Κοινοβούλιο για αξίες που αναδείχθηκαν αργότερα σαν οι πρώτες στους κοινωνικούς αγώνες που ακολούθησαν, όπως η αποτίναξη της κυριαρχίας των ξένων, η κατάπνιξη της πολιτικής βίας, η ελευθεροτυπία, η εξυγίανση της φαυλότητας στον δημόσιο βίο και τα κυκλώματα των ποικίλων συμφερόντων που εμπόδιζαν την ομαλή λειτουργία και εξέλιξη της πολιτικής ζωής. Ποια ήταν όμως η ιδεολογική του θεώρηση; Ποια ήταν η πολιτική του συνείδηση και προοπτική;

Πρώτα πρώτα ο Χουρμούζης δεν είχε μόρφωση. Και πώς να έχει αφού στα δεκαεπτά του έπιασε το γιαταγάνι και το παράτησε στα 28. Όσα γνωρίζουμε κι όσα υποθέτουμε για την εκπαίδευσή του στα χρόνια που προηγήθηκαν δεν αφήνουν κανένα περιθώριο να του αναγνωρίσουμε κάποια ιδιαίτερη μόρφωση. Ξέρουμε, ωστόσο, πως παρατηρούσε προσεκτικά και στοχαζόταν κι αργότερα, όταν οι καπνοί του πολέμου διαλύθηκαν άρχισε να διαβάζει χωρίς να σταματήσει ως το θάνατό του.

Τις παρατηρήσεις, τις ιδέες του και τις κρίσεις του, την εποχή ακόμα που πολεμούσε, τις συναντάμε στα κείμενα του όταν άρχισε να γράφει. Μπορούμε δηλαδή να πούμε πως πριν απ’ τον αγωνιστή- συγγραφέα προϋπήρξε ο διανοητής ο εφοδιασμένος με κρίση και αντίληψη και με μια ωριμότητα και ταυτόχρονα συγκρότηση σκέψης. Δεν βρίσκουμε ωστόσο στα έργα του, ούτε και στις αγορεύσεις του κανενός είδους κοινωνικό προβληματισμό με την έννοια των ταξικών διαρθρώσεων και των άλλων παραγωγικών σχέσεων ή την κατανομή του πλούτου. Και η εξήγηση γι αυτό είναι απλή.

Η πηγή των προβληματισμών του Χουρμούζη είναι το οπτικό του πεδίο κι όσο ανοιχτά κι αν κρατάει τα μάτια του το περίγυρο δεν του προτείνει ερεθίσματα για να σκεφτεί παραπάνω. Τα επαναστατικά κοινωνικά ρεύματα που έχουν ξεσηκωθεί στην Ευρώπη σπάνε πάνω στις εθνογονικές αναμοχλεύσεις που επικρατούνε στην Ελλάδα σ’ ολόκληρη την δεύτερη εικοσαετία του 19ου αιώνα.

Αυτή την εποχή τάξεις ακόμα δεν έχουν σχηματιστεί στο ελληνικό ιστορικό περιβάλλον καθώς η φυσιογνωμία της ελληνικής κοινωνίας είναι ακόμα ασχημάτιστη. Το φαινόμενο που κυριαρχεί και κατακλύζει τις αγωνιστικές συνειδήσεις και τον χώρο του προβληματισμού όλων ξύπνιων πνευμάτων είναι το αγκαζάρισμα του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα από τους ξένους. Με τον Δούρειο Ίππο ενός πολύμορφου φιλελληνισμού που κυμάνθηκε από τον ρομαντικό βυρωνισμό ως τον απροκάλυπτο πρακτορισμό, η εξουσία λίγο πριν απ’ το τέλος του Αγώνα και πολύ μετά, πέρασε στα χέρια των ξένων. Οι Έλληνες αγωνιστές παραμερίστηκαν και επειδή ήταν ενοχλητικοί, άχρηστοι και επικίνδυνοι για την νέα τάξη επικηρύχθηκαν και προγράφτηκαν. Τα κέντρα εξουσίας της Δύσης, εκεί όπου λαμβάνονταν οι αποφάσεις για τις τύχες του ελληνικού έθνους, έκριναν ότι η λαϊκή επανάσταση και οι εκφραστές της έπρεπε να σβήσουν και την θέση τους να πάρει μια μορφή αστικής εξουσίας που όλα τα νήματα να τα κινεί μια κοινοπραξία δυτικών συμφερόντων. Μετά την εκλογή του Βαυαρού βασιλιά Όθωνα και την εγκαθίδρυση της βαυαρικής επίσης αντιβασιλείας, άρχισε το διπλό έργο της δημιουργίας και εκπαίδευσης μιας αστικής τάξης, απ’ τη μια και της εξάλειψης των λαϊκών αγωνιστών που εκφράζανε το λαϊκό αίσθημα, δηλαδή τον πόθο της ελευθερίας που περιείχε και τον πόθο για κοινωνική δικαιοσύνη, την αποτίναξη του ζυγού του υποκατακτητή ρωμιού γαιοκτήμονα.

Ο Χουρμούζης βρέθηκε στην δίνη αυτών των συγκρούσεων με το μέρος των αγωνιστών που η εξουσία ήθελε να τους εξαφανίσει κι αυτοί προσπαθούσαν ‘όχι να επιβληθούν παρά και μόνο να επιβιώσουν. Σ’ αυτή την πάλη απάνω, όταν πρωταρχίζει τη δράση του γράφει τους επτά διαλόγους του που δημοσιεύονται το 1834 στην εφημερίδα «Εποχή» του Ναυπλίου. Τα κείμενά του αυτά παρουσιάζουν παραστατικά – παραστατικότατα, χαρακτηριστικές περιπτώσεις απ’ τη φάση της ξενικής επέμβασης στα διαλαμβανόμενα μετά την δολοφονία του Κυβερνήτη και την άφιξη του Όθωνα. Σ’ αυτήν την διετία άρχισε να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται το πλάνο που επιφύλασσε την περιθωριοποίηση των αγωνιστών αυτών που δεν ήταν διατεθειμένοι να  αποδεχθούν και να συμπράξουν στην εγκατάσταση της νέας εξουσίας.

Τα κείμενα του Χουρμούζη είναι σε γλώσσα και μορφή καθημερινού διαλόγου που διατυπώνουν ξεκάθαρα την φωνή διαμαρτυρίας και αγανάκτησης ένάντια στην νέα εισβολή αλλοεθνών εξουσιαστών και στην κατάπνιξη του λαϊκού οράματος και τον εξανδραποδισμό αυτών που αγωνίστηκαν γιαυτό. Η κραυγή του Χουρμούζη που βγαίνει μέσα απ’ τις αράδες των επτά διαλόγων είναι κραυγή απελπισίας και στεναγμοί απογοήτευσης ενός λαού που βιώνει την καταδίκη του και βλέπει τις ελπίδες που είχε θρέψει να γκρεμίζονται. Ο Χουρμούζης είναι απ’ τους πρώτους που την στιγμή που αρχίζει η ξένη κυριαρχία, φωνάζει μέσα απ’ τους διαλόγους του, τη φράση που για πολλές κατοπινές γενιές θα γίνει εθνικός πόθος, η μοίρα του έθνους να διαφεντεύεται από Έλληνες.

Η επόμενη φάση είναι η κατασκευή της αστικής κοινωνίες. Για τα ξένα συμφέροντα ήταν απαραίτητο να δημιουργηθεί μια τάξη που θα είχε πολιτιστικές συγγένειες με τις δυτικές κοινωνίες και να μεταβληθεί σε τοποτηρητή και διεκπεραιωτή των επιδιώξεών τους. Για να πετύχει αυτό πρέπει πρώτα να γίνει προβολή των μοντέλων αλλά και ταυτόχρονα να αποκοπεί το ποσοστό του πληθυσμού που προσφέρεται για αστικοποίηση από εκείνο που ήταν πιστό στις παραδοσιακές αξίες και τις πολιτιστικές καταβολές. Τα πρώτα προϊόντα αυτής της διαδικασίας είναι κακέκτυπα αντίγραφα, χοντροκομμένα και γελοία. Κεντρικός ήρωας στην πιο αξιόλογη κωμωδία του Χουρμούζη είναι ένα τέτοιο κατασκεύασμα που περιστοιχίζεται από μια ομάδα παρόμοιων τύπων και που συγκρούονται με έναν θυμόσοφο υποστηρικτή των παραδοσιακών αξιών. Απ’ αυτήν την αντιπαράθεση βγαίνει και η κωμική αξία του έργου και η κοινωνική του καταγγελία. Μεγάλη η δραματική αξία του «Υπάλληλου» για την λαϊκότητα της γλώσσας και της φόρμας, μα ανυπολόγιστη η πολιτική αξία της κριτικής του και της καταγραφής μιας τόσο σημαντικής στιγμής του νεοελληνικού βίου. Κάτω απ’ την πλοκή αυτού του έργου και την κωμική του επιφάνεια διακρίνεται η μελαγχολική έκφραση του συγγραφέα που βλέπει ανδράποδα να διαδέχονται τους ήρωες συναγωνιστές του στον αγώνα.

Ο «Τυχοδιώκτης» που προηγείται απ’ τον υπάλληλο, και ο «Χαρτοπαίκτης» που τον ακολουθεί εντάσσονται στην ίδια προβληματική. Είναι παιδιά του ίδιου καημού.

Ο «Τυχοδιώκτης» κεντράρει έναν απ’ τους ξένους καιροσκόπους που κατέκλυσαν τον τόπο για ν’ αρπάξουν τις ευκαιρίες. Ανίδεοι και ανενδοίαστοι, με την ανοχή και την συνεργασία πολλές φορές των ντόπιων επιτήδειων παίρνουν εργολαβικά την υποδομή του νέου κράτους. Από κει αρχίζει η κακοδαιμονία της ανευθυνότητας και της επιπολαιότητας σ’ ότι αφορά τον σχεδιασμό του κρατικού μηχανισμού. Από κει ξεκινάει η προνομιακή παραχώρηση σε ξένους ιδιώτες και συγκροτήματα τόσων τομέων της οικονομικοτεχνικής δόμησης και λειτουργίας. Δημόσια έργα, ύδρευση, ηλεκτροδότηση, συγκοινωνιακό δίκτυο, επικοινωνίες, εκμετάλλευση ορυκτού πλούτου κλπ. Ο «Τυχοδιώκτης» ως σύμβολο καλύπτει όλη την διάρκεια της ελληνικής κοινωνίας, πολιτικής πρακτικής και εφαρμοσμένης ιδεολογίας και ιδιαίτερα στην τελευταία εικοσαετία του 20ου αιώνα και την πρώτη δεκαετία του 21ου, που ο διεθνής καπιταλισμός μετέρχεται ένα παραπλανητικό πλαγιοκόπημα δανειοδοτικής πολιτικής. Ο Τυχοδιώκτης του Χουρμούζη σε νέες μεταμορφώσεις.

Ο «Χαρτοπαίκτης» καυτηριάζει επιφανειακά το πάθος της χαρτοπαιξίας από κάτω όμως στιγματίζει την νόθευση της κοινωνικής συμπεριφοράς που αποπροσανατολίζουν τον Έλληνα απ’ τα λαϊκά ιδανικά της ελευθερίας και της δημοκρατίας, του δημιουργούν εξαρτήσεις και εθισμούς και τον ωθούν σε πλάγιες ανήθικες τακτικές αυτές που θεμελιώνουν το οικοδόμημα της διαπλοκής και εν τέλει της εξαχρείωσης του δημόσιου βίου.

Τεράστια, μοναδική και πολυσήμαντη η παρουσία του συγγραφέα Χουρμούζη μέσα στην νεοελληνική γραμματεία, δεν εκτιμήθηκε ως τα σήμερα ψύχραιμα ώστε να αναλυθεί η εθνική και ιστορική αξία του έργου του. Ο Χουρμούζης δε φτάνει να παίζεται και να ξαναπαίζεται στα θέατρα ή να γίνεται αντικείμενο μελέτης των φιλόλογων και θεατρολόγων, πρέπει να διδάσκεται και στα σχολεία γιατί η αξία του δεν είναι μόνο ψυχαγωγική ή θεατρολογική αλλά ουσιαστικά παιδευτική.

Ο ιδεολογικός κύκλος του συγγραφέα Χουρμούζη που διαδέχεται τον αγωνιστικό κύκλο του πολεμιστή, ανοίγει στα 1834 με τους επτά διαλόγους και κλείνει το 1839 με τον «Χαρτοπαίκτη». Αντικείμενο και στόχος του είναι η επέμβαση των ξένων και η νόθευση της ελληνικής ζωής με ξένα πολιτιστικά στοιχεία που διοχετεύουν την πορεία του έθνους σε μια άλλη κατευθυνόμενη τροχιά. Απ’ αυτόν τον κύκλο ο Χουρμούζης εμφανίζεται υπέρμαχος της εθνικής ανεξαρτησίας και χλευαστής των κοινωνικών μεταμορφώσεων.

Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ  ΚΥΚΛΟΣ

Στα 1851 ανοίγει ένας  νέος αγωνιστικός κύκλος με πεδίο το Κοινοβούλιο. Είναι η εποχή που εκλέγεται βουλευτής Φθιώτιδας. Η ελληνική ιστορία έχει προχωρήσει στο δρόμο που έχει προκαθοριστεί από τους ξένους και τους ντόπιους συνεργάτες τους. Το σχέδιο προβλέπει οι αποφάσεις να παίρνονται στην κορυφή και να επιβάλλονται στη βάση. Η εφαρμογή τους όμως δεν γίνεται εύκολα. Η βάση δεν είναι πειθήνια. Δεν υπάρχει ακόμα συνείδηση πολίτη και οι αντιδράσεις είναι βίαιες. Διατηρείται, εξ άλλου η νοοτροπία του ραγιά που απέκτησε την ελευθερία της αντίδρασης χωρίς να είναι σε θέση να χαλιναγωγήσει τα ξεσπάσματά του. Οι ηρωισμοί και η μαχητικότητα ενάντια στον Τούρκο κατακτητή είναι ακόμα νωπές. Τα ίδια ωστόσο χαρακτηρίζουν και την εξουσία. Σκληρότητα, βιαιότητα και συχνά αγριότητα είναι τα φαινόμενα που ξεσπούν στην κάθε απόπειρα εφαρμογής απόφασης, διάταξης και νόμου. Όλα αυτά κάνουν δύσκολη την επιβολή των όποιων αποφάσεων στο λαό και επειδή δεν έχουν ακόμα επινοηθεί πλάγιοι τρόποι και έντεχνες μεθοδεύσεις επηρεασμού της κοινής γνώμης η εξουσία ασκείται ωμά και βίαια. Είναι ασύλληπτες οι περιγραφές των βασανισμών από την χωροφυλακή και τα στρατό που καταγγέλλει ο Χουρμούζης στη Βουλή. Κάθε ενάντιος πρέπει να εξοντωθεί, αφού πρωτύτερα δοκιμάσει αβάστακτα μαρτύρια για να αποθαρρυνθεί και κάθε επίδοξος μιμητής του.

Το μεγαλύτερο μέρος της βουλευτικής δραστηριότητας του Χουρμούζη είναι η αποκάλυψη από το βήμα  των βιαιοτήτων στην εκλογική του περιφέρεια αλλά και γενικότερα η καταδίκη των μεθόδων της βίας σαν τρόπος άσκησης της εξουσίας. Στο ύφος των δριμύτατων αγορεύσεων του διακρίνουμε να ξεπροβάλλει το ευτράπελο πνεύμα του κωμωδοποιού που έχει την ικανότητα να το χρησιμοποιεί ώστε να δυναμώνει την εντύπωση της καταγγελίας.

«Υπάρχει μεταξύ των ιστορικών διαφωνία – αρχίζει την ομιλία του στις 4 Φεβρουάριου 1952 – αν ο παρά του Σουλτάνου καταργηθείς κλίβανος του Βοσταντζήμπαση ήταν έκτρωμα γενιτσαρικής θηριωδίας ή απομίμησις τηε φρικώδους Ιεράς Εξετάσεως. Και οι μεν διισχυρίζονται ότι των γενιτσάρων τα βασανιστήρια ήταν θηριωδέστερα, οι δε ότι της Ιεράς εξετάσεως οι βάσανοι υπερτερούν. Και όμως η διαφωνία αυτή ποτέ δεν ήθελεν υπάρξει, αν ηδύναντο να ιδώσι τότε τας εν Ελλάδι ενεργουμένας σήμερον βασάνους. Αλλ’ η μεν Ευρώπη την όλην ποτισθείσαν πικρίαν της ιεράς εξετάσεως, κατήργησεν προ χρόνων αυτήν, η δε Τουρκία τον δρόμον του πολιτισμού βαίνουσα, κατήργησεν συν τοις άλλοις και τον φρικαλέον αυτόν κλίβανον, δι ού συνήθως ενοχοποιείτο η αθωότης, ως σήμερον συμβαίνει παρ’ ημίν. Αλλά διατί εις την Ελλάδα, την συνταγματικήν , την Χριστεπώνυμον υπάρχουσι εις ενέργειαν τα διπλά ταύτα βασανιστήρια;» Παρακάτω στην ίδια αγόρευση κάνει την περιγραφή των βασανιστηρίων και των τραμπουκισμών. « Μένεα πνέων κατά του αγορεύοντος ο επί των στρατιωτικών υπουργός, διότι ως βουλευτής ετόλμησα να ελέγξω ελάχιστον μέρος των παρανομιών αυτού, διέταξε δε τους εν τη επαρχία μου υπαλλήλους να ενεργήσωσι τοσαύτα κατά της πολιτικής μου μερίδος όσα ούδ’ ο Φάλαρις άλλοτε της Ηπείρου… Αλλά παραλείπων τας απανθρώπους βασάνους, όσας υπέστησαν είκοσιν ολοκλήρους ημέρας 300 περίπου πολίται εις τον εν Υπάτη στρατώνα, αρκούμε να είπω ότι περί τα τέλη του λήξαντος Δεκεμβρίου εξέπνευσαν από τας βασάνους δύω αδελφοί εκ του χωρίου Καστανιά, Αθανάσιος και Σταμούλης, τους οποίους δεν ετόλμησαν να θάψωσιν ει μη γυναίκες, διότι δύω μόνον άνδρες αποπειραθέντες  να συνοδεύσωσι τους νεκρούς, συλληφθέντες ερρίφθησαν εις τον κλίβανον, δια να μάθωσιν ότι και το δακρύειν επί νεκρού είναι όγδοον αμάρτημα».

Επανειλημμένες είναι οι επεμβάσεις του βουλευτή Χουρμούζη πάνω στην τρομοκρατία που ασκεί η κυβέρνηση και τα όργανά της πάνω σ’ αυτούς που κρίνουν και αντιστέκονται στις αυθαιρεσίες της. Το Δεκέμβριο του 1852 η  Κυβέρνηση έχει συλλάβει δύο εκδότες εφημερίδων που τόλμησαν να να επικρίνουν τις κυβερνητικές ενέργειες. Ο Χουρμούζης φέρνει το θέμα στη Βουλή. Παρά την λόγια γλώσσα που υποχρεωτικά χρησιμοποιεί στις αγορεύσεις του, είναι καταφάνερη η λαϊκότητα της δομής του λόγου του και η συχνή χρήση παροιμιών. Η επερώτηση του είναι γενικά για τους κατακρατούμενους υπόδικους που βρίσκονται στις φυλακές.

«Ζητώ συγνώμην παρά του επί της Δικαιοσύνης Υπουργού διότι έφερα αυτόν εις θέσιν να παρουσιασθεί σημερον εις την Βουλήν όπερ είναι οχληρόν εις τους Υπουργούς οίτινες μας επισκέπτονται μόνον  όταν έχωσι απαίτησιν τινα και μάλιστα χρηματικήν. Διότι οσάκις βλέπομεν εν τη Βουλή Υπουργόν, ενθυμούμεθα την εποχήν των ραγιάδων, οίτινες άμα έβλεπον Οθωμανόν εις το χωρίον των έλεγον «Τούρκον είδες; Γρόσια θέλει».

Δεν πρέπει να περάσει ασχολίαστη η ταύτιση που κάνει ο Χουρμούζης του Τούρκου με τους Υπουργούς του Όθωνα και είναι βέβαιο πως με την παροιμία αυτή μεταφέρει μια δημόσια αίσθηση. Λίγο παρακάτω λέει.

«Ο τρώγων τον λινόσπορόν τρώγει το ένδυμά του, κατά την παροιμίαν. Προσβάλλεται δε του υπουργείου η αξιοπρέπεια όταν υπόσχονται μεν οι υπουργοί επισήμως, αλλά δεν φυλάττουν τας υποσχέσεις των». Στόχος του είναι η ασυνέπεια του υπουργού Δικαιοσύνης που υποσχέθηκε να φέρει στη Βουλή «τας ανηκούσας πληροφορίας δια τους πολυειδώς βασανισθέντας Μεγαρείς, δια τους φυλακισθέντας αντί άλλων πλέον του έτους πολίτας» και αντίθετα προς το σύνταγμα δεν εμφανίσθηκε. Για τους εκδότες των εφημερίδων που κρατούνται στις φυλακές του Μενδρεσέ λέει με την καυστική ειρωνεία του.

«Αλλ’ εάν δεν ενδιαιτάται σήμερον εν Μενδρεσέ ( ο εκδότης της εφημερίδας «Αιών») δεν είναι τούτον παράδοξον, διότι της μεν κυβερνητική λεωφόρου ξενοδοχείον είναι το δημόσιον ταμείον της δε αντικυβερνητικής τρίβου σταθμός οι φυλακές του Μενδρεσέ… Παρατηρώ όμως προς τιμήν του υπουργείου, ότι κατά του Σακελλαριάδου υπουργική μήνις μεταβάλλεται ήδη εις συμπάθειαν, και απόδειξις, ότι δια να γλυκάνει την πικρίαν της απομονώσεως του, τω έπεμψαν κατ’ αυτάς τον υπεύθυνον της «Ελπίδος», ίσως δε μετ’ ου πολύ και άλλον τινα…»

Ο Χουρμούζης στην πεντάχρονη θητεία του στο κοινοβούλιο αναδείχθηκε σ’ έναν απ’ τους αξιότερους ρήτορες, όπως φαί νεται κι απ’ τα αποσπάσματα που παραθέσαμε. Ξαναγυρίζουμε στη συνέχεια της ίδιας αγόρευσής του. Αναφέρεται τώρα στην επέμβαση της κυβέρνησης στη λειτουργία της Δικαιοσύνης. «…και ίσως μεν να ειπώσι το στερεότυπον εκείνο, ότι η δικαστική αρχή είναι ανεπηρέαστος, αλλά πώποτε δεν ηδύνατο να εννοήση, πως συμβιβάζεται το ανεπηρέαστον τούτο με τας αενάους μεταθέσεις και παύσεις δικαστών. Εκτός δε τούτου, μήπως και εισαγγελεύς είναι δικαστική εξουσία, η ο ανακριτής αφίνεται υπό του νόμου πότε μεν να συντέμνη, άλλοτε δε να επεκτείνη επ’ άπειρον τας προανακρίσεις; Μια εφημερίς δημοσιεύει εν επιλήψιμον άρθρον, ο δε υπεύθυνος συντάκτης ανακρινόμενος ομολογεί ότι το άρθρον ανήκει εις αυτόν. Και όμως κλείεται ευθύς εις τας φυλακάς όπου μένει επί πολύν χρόνον, διότι δήθεν εισί και άλλοι συνένοχοι και έως ότου ευρεθώσι, πρέπει να στενάζει εις τα δεσμά. Προς πλείονα δε χλευασμόν της ηθικής και του νόμου ενεργούσι και τας σκανδαλώδεις κατ’ οίκον έρευνας, ή παραπειστικώς ερωτώσι περί προσώπων επιφανών, μηδεμίαν σχέσιν εχόντων μετά του υπευθύνου».

Απ’ την ανάγνωση ακόμα και μικρών αποσπασμάτων των αγορεύσεων του, η ιδεολογία του σ’όλη την διάρκεια των κοινοβουλευτικών του αγώνων, φαίνεται ανάγλυφη. Μια ιδεολογία αντίστασης στην αντιλαϊκή εξουσία και συμπαράστασης στον λαό που στην παραμικρή του αντίδραση διώκεται, καταπιέζεται και βασανίζεται.

Πολλές εξηγήσεις με φιλολογικά επιχειρήματα έχουν δοθεί μέχρι σήμερα από συστηματικούς και περιστασιακούς ερευνητές για την μυστηριώδη και ανεξήγητη, όσο και απροσδόκητη εγκατάλειψη της Ελλάδας απ’ τον υπερασπιστή της ελευθερίας της και των προασπιστή των δικαίων του λαού της.  Εντελώς ξαφνικά και χωρίς κανέναν φανερό σοβαρό λόγο ο συγγραφέας, αγωνιστής, πρώην λοχαγός της Οροφυλακής και βουλευτής Φθιώτιδας Μ. Χουρμούζης, εγκαταλείπει τα ελληνικά χώματα, την οικογένειά του και την έδρα του στη Βουλή και εγκαθίσταται στην Κωνσταντινούπολη.

Καμιά εξήγηση δεν φαίνεται αρκετή για να δικαιολογήσει την ξαφνική του απόφαση πολύ περισσότερο που η πληροφορίες αναφέρουν πως μπήκε στην υπηρεσία του Σουλτάνου. Ποια είναι η αιτία που υποχρέωσε τον Χουρμούζη να περάσει τον Μάρτιο του 1853 στην άλλη πλευρά; Παραπέρα έρευνες ή η τύχη θα μας ελπίζουμε πως θα μας φέρουν μπροστά στην πραγματική αιτία της αδιανόητης και ακατανόητης συνάμα αυτής πράξης.

Μέχρι να γίνει αυτό μας ενδιαφέρει η δράση του στη γη της καταγωγής του και η διερεύνηση του πολιτικού προβληματισμού του στην νέα αυτή φάση της ζωής του. Δεν είναι δυνατόν, ωστόσο να μην σχετίζονται καθόλου οι λόγοι που τον υποχρέωσαν να καταφύγει στην Τουρκία με την πορεία και τη δράση που αναπτύσσει στην νέα του εγκατάσταση. Δεν μπορούμε προς το παρόν τους λόγους αυτούς να τους γνωρίζουμε, ίσως μόνο να τους υποθέσουμε.

Στα 1853 που ο Χουρμούζης εγκαταλείπει την Ελλάδα είναι πενήντα δύο χρονών. Η σκέψη του έχει ωριμάσει μέσα σε ποικίλους αγώνες αλλά είναι φυσικό παράλληλα να έχει καμφθεί. Είναι επίσης γεγονός πως τα ιδανικά της ελευθερίας και της λαϊκής δικαίωσης έχουν προδοθεί κατά τον χειρότερο τρόπο. Ο Χουρμούζης έχει παρακολουθήσει και έχει βιώσει κατά τρόπο άμεσο και οδυνηρό την εικοσιπενταετή  βάναυση προδοσία των προσδοκιών του λαού και τον βλέπει εκ νέου κατακτημένο να σφαδάζει κάτω από καινούργιο ζυγό. Το χειρότερο που βλέπει ο παρατηρητής είναι πως το πρόσωπο του νέου δυνάστη  δεν έχει τώρα τα χαρακτηριστικά του αλλόφυλου Τούρκου αλλά ένα μίγμα από κοτζαμπάσικα, φαναριώτικα, αυλοκολάκων, ξένων τοποτηρητών, επιτήδιων ξένων καιροσκόπων και πρακτόρων των αλλότριων συμφερόντων. Αυτός ο εξουσιαστικός συνεταιρισμός μετέβαλε την έννοιες  ελευθερία, δημοκρατία, δικαιοσύνη σε κούφιες λέξεις καθημερινής χρήσης, άνευ αντικρύσματος. Πίσω απ’ την προσχηματική χρήση αυτών των λέξεων ο λαός βασανίζεται, αιμορραγεί και δυστυχεί. Η νέα αστική τάξη, συνονθύλευμα από Φαναριώτες, στρατιωτικούς, εμπόρους, μεγαλοκτηματίες, κρατικούς υπαλλήλους, εφημεριδογράφους, απομυζά τον δημόσιο πλούτο σε βάρος κυρίως του αγροτικού πληθυσμού. Η προσπάθεια του Χουρμούζη να καταγγείλει όλες τις αντιλαϊκές συνωμοσίες που εξυφαίνονται απ’ τα ντόπια και ξένα συμφέροντα, συναντάει μια βίαιη αντίδραση απ’ το κατεστημένο σε βάρος του ίδιου  και των δικών του. Η φυγή του θα μπορούσε συνεπώς να είναι πράξη αυτοπροστασίας.

Σε μια ανύποπτη στιγμή στη Βουλή, στις 3 Μαΐου 1853, είχε πει μια φράση που μας βοηθάει σήμερα να κατανοήσουμε τη φυγή του. Μιλώντας για την ανασφάλεια που κατέχει τους αντιπολιτευόμενους απ’ την τρομοκρατία που κυριαρχεί, λέει: «… Πας πραγματικός αντιπολιτευόμενος, ήθελεν είπει ότι οι υπουργοί υπηρετούν τα συμφέροντα του Σουλτάνου ενασχολούμενοι εις το να εκβιάσωσι τους κατοίκους της Ελλάδος να ζητήσωσι παρ’ αυτώ την σωτηρίαν των…. Αφού ούτε η ζωή, ούτε η περιουσία του πολίτου βρίσκονται εις ασφάλειαν». Η προτίμηση λοιπόν της Τουρκίας σαν τόπος καταφυγής δεν είναι αποτέλεσμα ελεύθερης επιλογής.

Από άλλους, σύγχρονους του και σύγχρονους μας, έχουν γίνει αναφορές στην ανεξήγητη αποστασία του, από τον ίδιο δεν έχουμε συναντήσει καμία, που να φωτίζει, έστω αμυδρά το σκοτεινό αυτό σημείο της ζωής του. Μοναδική μια λιγόλογη και αινιγματική νύξη που κάνει σ’ έναν λόγο που βγάζει στα 1861 στην Εμπορική Σχολή της Χάλκης, στη μνήμη του ευεργέτη της Σχολής Ιωάννη Ψυχάρη. Κοντά στη αρχή του λόγου του λέει: « Έχω δυστυχώς προς τοίς άλλοις ελαττώμασί μου και το όλως απολίτευτον, αυτόχρημα αγροίκον των Μακεδόνων εκείνων, κατά των οποίων παρεπονείτο προς τον Φίλιππον ο Λασθένης, και δια το οποίον κατοικώ σήμερον εν τη νήσω ταύτη». Πρέπει να θυμηθούμε ότι ο Λασθένης ήταν ένας Ολύνθιος στρατηγός που αρνήθηκε την πατρίδα του και προσχώρησε στους Μακεδόνες.

ΤΑΞΙΚΟΙ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

Οι αγώνες του Χουρμούζη στην Κωνσταντινούπολη αρχίζουν ουσιαστικά στα 1864, όταν εκδίδει την εφημερίδα «Αρμονία». Το τι κάνει στα δέκα χρόνια που μεσολαβούν απ΄ την εγκατάλειψη των ελληνικών πραγμάτων δεν το ξέρουμε σχεδόν καθόλου. Εύκολα διαπιστώνουμε, ωστόσο πως σ’ αυτό το διάστημα προβληματίσθηκε βαθύτερα και απόχτησε την άνεση, χωρίς τις ελληνικές πολιτικές προστριβές, ν’ ανοίξει τον νου του απερίσπαστα στα ιδεολογικά ρεύματα της εποχής. Ο μαθηματικός Ανδρέας Σπαθάρης, που παντρεύεται την κόρη του Φωτεινή και μπαίνει στην οικογένεια, έχει έρθει απ’ την Γερμανία όπου σπούδασε και είναι φυσικό να φέρνει μαζί του ιδέες, πληροφορίες και κρίσεις, για τα κοινωνικά προβλήματα και τα κινήματα που απασχολούν τους διανοούμενους της Δύσης. Απ’ τον γαμπρό του ο Χουρμούζης μαθαίνει για τις ιδέες του Μαρξ και των άλλων που προτείνουν την ανακατάταξη των κοινωνικών δεδομένων. Δεν είναι βέβαιο αλλά είναι απολύτως πιθανό. Το αναμφισβήτητο είναι ότι την εποχή αυτή ο Χουρμούζης εκφράζει με εντυπωσιακή οξυδέρκεια τους πρώτους ταξικούς του προβληματισμούς. Παρατηρεί πως η εκβιομηχάνιση που αναπτύσσεται στην Ελλάδα, και αμυδρά και στην Τουρκία, δημιουργεί μια νέα τάξη ολότελα διαφορετική στις ανάγκες της, απ’ τους αστούς και τους αγρότες. Κι αφού δεν σταμάτησε να μάχεται, όσο βρισκόταν στην Ελλάδα, την εκμετάλλευση των αδύνατων απ’ τους ισχυρούς, προβληματίζεται τώρα, βλέποντας την νέα τάξη των μεροκαματιάρηδων να δημιουργείται, και εκφράζει τις σκέψεις του και τις προβλέψεις του.

Στην εφημερίδα «Αρμονία» τον Σεπτέμβριο του 1864 δημοσιεύει ένα άρθρο με τίτλο «ο εργάτης εν τη κοινωνία» που επέτρεψε σ’ έναν μελετητή του να τον χαρακτηρίσει «πρόδρομο της σοσιαλιστικής σκέψης στην Ελλάδα».

«Τον εργάτην η κοινωνία κατατάσσει εις την κατωτέρα αυτής βαθμίδα, και εν τούτοις ο εργάτης είναι εν των ευγενεστέρων αυτής τέκνων. Ο εργάτης δεν κερδοσκοπεί επί τη βλάβη της ανθρωπότητος, ως συμβαίνει εις πολλά άλλα επαγγέλματα, αλλ’ εν ιδρώτι του προσώπου του κερδίζει τα προς το ζήν. Ο μέλας του εργάτου άρτος είναι γλυκύτατος, καθό ηρτυμένος εν τη τιμιότητι και τη αρετή.

Ο εργάτης είναι ο μοχλός δια την κοινωνίαν, η κοινωνία δεν δύναται να υπάρξη άνευ αυτού. Και εν τούτοις τον έχει παρηγκωνισμένον, παρημελημένον και ερριμένον εις τινα γωνίαν, εν τω σκότει. Καταναλίσκει τα ευατού βίον εις την εργασίαν, μόλις τα απολύτως προς το ζήν ποριζόμενος. Όταν επέλθη δε το γήρας, όταν καταστή προς εργασίαν ανίκανος, υφίσταται φρικώδεις στερήσεις, αίτινες επισπεύδουσι τον θάνατόν του. Ιδού οι αληθείς μάρτυρες. Ιδού υπέρ τίνων ώφειλε προ παντός άλλου να φροντίσει η κοινωνία. Που τα γηροκομεία ημών; Ιδέτε τον γέροντα εκείνον. Κατηνάλωσεν εις την εργασίαν την παιδικήν, την νεανικήν, την ανδρικήν και την γεροντικήν ηλικίαν του, ήδη δε στερούμενος του επιουσίου άρτου και προς εργασίαν ανίκανος σύρεται εις τας οδούς επαιτών.

Ότι λοιπόν δεν πράττει η κοινωνία, ας πράξωσι αυτοί ούτοι οι εργάται, μιμούμενοι κατά τούτο την Ευρώπην. Διακόσιοι π.χ εργάται συνεταιριζόμενοι και αφαιρούντες πέντε μόνον γρόσια εκ του μηνιαίου αυτών, έχουσι εντός ενός έτους εν τω ταμείω της εαυτών εταιρίας ποσότητα 12000 γροσίων, ήτις δι ετέρων μέσων ών ποιούνται χρήσιν οι φιλόπτωχοι και λοιπαί φιλανθρωπικαί αδελφότητες, δύναται να διπλασιασθεί και τριπλασιασθεί. Ούτως έκαστον σωματείον εργατών αποτελεί σημαντικόν αποθεματικόν κεφάλαιον, εξ ου διατηρούνται οι απόμαχοι της εργασίας, οι πράγματι άξιοι βοηθείας. Η ένωσις αποτελεί την δύναμιν. Η ένωσις είναι αναπόφευκτος όπως διαπραχθεί αποτελεσματικώς φιλανθρωπικόν τι έργον. Ενωθείτε λοιπόν, συσφιχθείτε ευγενή τέκνα της κοινωνίας, εκ δε τοιούτου συνδέσμου υμών παραχθήσονται, εστέ περί τούτου πλέον η βέβαιοι, ανυπολόγιστα αγαθά.

Περιγράφει τον κοινωνικό ρόλο του εργάτη με οξυδέρκεια αξιοπρόσεκτη και επισημαίνει την κοινωνική του ιδιαιτερότητα. Η ανύπαρκτη κοινωνική ασφάλιση και περίθαλψη στο φεουδαρχικό οθωμανικό καθεστώς και η ανάγκη να εξασφαλιστεί μια τέτοια σιγουριά για τον εργαζόμενο ώστε να μην κινδυνεύει να βυθιστεί στην εξαθλίωση, είναι μια άλλη υπογράμμιση που κάνει ο Χουρμούζης μ’ αυτό το άρθρο. Αλλά αυτό που ξεπερνάει σε προοδευτικότητα κάθε άλλη θέση είναι το σύνθημα του συνδικαλισμού που σαλπίζει και της ένωσης των εργατών σε ασφαλιστικούς συνασπισμούς, όπως και στην Ευρώπη. Από τέτοιες συσφίξεις θα προκύψουν αγαθά ανυπολόγιστα και μ’ αυτή τη διατύπωση τους διαβεβαιώνει για την δύναμη που θ’ αποκτήσουν στην διεκδίκηση κι άλλων αιτημάτων. Φυσικά δεν διακινδυνεύει να πει τις σκέψεις του πιο άμεσα κάτω απ’ το καχύποπτο και εκδικητικό μάτι της σουλτανικής λογοκρισίας , γιαυτό και τις σκεπάζει κάτω από το ένδυμα  καλοπροαίρετου αλτρουισμού.  Το νόημα του κειμένου του όμως είναι ξεκάθαρα διεγερτικό, για μια τάξη που η ιστορική της μοίρα προβλέπεται σκοτεινή.

Η κωμωδία του «Μαλακώφ» δημοσιεύεται το 1864 σε επιφυλλίδες στην εφημερίδα του «Αρμονία» , μάλλον  όμως έχει σχεδιαστεί πρωτύτερα και μετά την δημοσίευση της τυπώνεται σε βιβλίο. Έχουν δίκιο αυτοί που την θεωρούν λιγότερο τεχνική απ’ τις προηγούμενες αλλά αυτό δεν αφαιρεί απ’ την συνολική της αξία και ιδιαίτερα για την πολιτική της σημασία. Με το «Μαλακώφ» ο Χουρμούζης μας αποκαλύπτει πως έχει αντιληφθεί την μέθοδο των καπιταλιστικών κρατών να ανοίγουν φαινομενικά αθώους δρόμους, για να περνάνε ευκολότερα μέσα απ’ αυτούς τις κυριαρχικές τους επιδιώξεις.

Τέτοιοι δρόμοι είναι η γλώσσα, η μόδα και η λογοτεχνία που και οι τρεις την εποχή εκείνη έχουν ανοιχτεί και τα αλλοτριωτικά ρεύματα διοχετεύονται καταιγιστικά προς την Ανατολή. Πάνω σ’ αυτούς τους δρόμους θα περάσουν αργότερα οι αλυσίδες της οικονομικής, στρατιωτικής και πολιτικής εξάρτησης. Η εκμαυλιστική μανία της δυτικής μόδας, απ’ την αστική τάξη των κοινωνιών της Ελλάδας και της Τουρκίας, η μανία της πολυγλωσσίας σαν δείγμα κοινωνικής ανωτερότητας και όχι σαν μορφωτική ανάγκη, είναι οι στόχοι της πέμπτης αυτής κωμωδίας του Χουρμούζη. Η πατριαρχικότητα που κυριαρχεί στις προηγούμενες τέσσερις, με εκφραστή των παραδοσιακών αξιών πάντα έναν άνδρα, πατέρα ή παππού, στο «Μαλακώφ» μοιράζεται, σ’ έναν πατέρα πάλι και σε μια γριά, την Φεταή, που αντιπαραβάλουν στους νεωτερισμούς τη σωφροσύνη των παραδοσιακών αξιών. Κάτω όμως απ’ όλα αυτά τα επιφανειακά γνωρίσματα της κωμωδίας υπάρχει ξεκάθαρη η καταγγελία για την σκόπιμη και πάντως επικίνδυνη νόθευση του εθνικού τρόπου ζωής. Στον ίδιο στόχο είναι στραμμένο και το τελευταίο έργο του, όχι θεατρικό αυτό. Με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Παρωδική μικρογραφία μυθιστορημάτων», που κυκλοφόρησε την χρονιά του θανάτου του, έγραψε μια σφοδρή σάτιρα κατά της μανίας των γαλλικών ερωτικών ρομάντσων που έχει καταλάβει την ελληνική νεολαία. Με τις τελευταίες του ανάσες ο Χουρμούζης προσπαθεί να αποτρέψει τους Έλληνες απ’ τη δυτική υποκουλτούρα και μεταχειριζόμενος τις παραινέσεις του Κοραή τους προτρέπει να διαβάσουν ελληνικά μυθιστορήματα, συναρπαστικότερα απ’ τις φραντσέζικες φυλλάδες, υποδεικνύοντας τους, τον «Ερωτόκριτο» και τα «Αιθιοπικά» του Ηλιόδωρου.

Αφήσαμε αναξέταστα πολλά έργα του Χουρμούζη, θεατρικά («Λεπρέντη», παράφραση του «Πλούτου» και «Οψίπλουτο») και άλλων ειδών( «Κρητικά», «Νήσος Αντιγόνη»), όπως ανεξέταστο έμεινε επίσης το άρθρο του «Περί πολυτελείας» που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα του, ο χώρος όμως δεν μας επέτρεψε βαθύτερη και πλατύτερη μελέτη για την ανάδειξη των ιδεολογικών του στοιχείων. Και μ’ αυτή τη  ρηχή έστω ανασκαφή των κι απ’ όσα έχουν γίνει γνωστά για τον βίο και την πολιτεία και το έργο του, είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πως η ιδεολογία που καθόρισε την πορεία και τους αγώνες του ήταν η εθνική ανεξαρτησία και η κοινωνική δικαιοσύνη.

 Γιώργος Χατζηδάκης

 
 

Το κομμα των Οικολογων Πρασινων στην Αυστραλια για το θεμα 

http://greensmps.org.au/content/motions/world-heritage-listing-dampier-cultural-precinct-burrup-motion-and-statement http://dampierrockart.net/media/2007-01-17%20More%20Burrup%20Heritage%20Destroyed-Koori%20Mail.pdf http://www.chemicals-technology.com/projects/burrup_fert/burrup_fert3.html Toπετροχημικο εργοστασιο αμμωνιας στο Μπουρουπ ξεκινησε το 2006 Παραγει το 6% της παγκοσμια εμπορευσιμης αμμωνιας (λιπασμα). burrup http://www.chemicals-technology.com/projects/burrup_fert/ In April 2006, Burrup Fertilisers’ 760,000tpa liquid ammonia fertiliser plant was officially opened by the Australian prime minister. Located on Australia’s Burrup Peninsula, the plant is said to be the world’s largest single train ammonia facility, producing about 6% of the total tradable ammonia output in the world.

http://www.sacred-sites.org/preservation/endangered_dampier.html Despite all the hopeful signs for the official preservation of the Dampier Rock Art, development of the region continues. In the summer of 2002, a twenty-five year contract was granted to Woodside, the principal operator of the Northwest Shelf gas deposits, to supply 3.3 million tons of liquified natural gas to China. This contract is valued between 18 and 25 billion dollars. It is the largest single export contract in Australia’s history involving the creation of 80,000 new jobs. It can only be hoped that international organizations like UNESCO and the WMF will move quickly to give the Dampier Rock Art the official status needed to protect this precious cultural heritage from further destruction.

http://www.hydrocarbons-technology.com/projects/northwestshelf/northwestshelf2.html

img2

http://www.hydrocarbons-technology.com/projects/plutolng/

gas

http://corletteoffice.com/western-australia/karratha-2013/

img_0555

img_0552

view-looking-to-karratha

dampier-port-at-dusk

http://www.petitiononline.com/dampier/petition.html Το ψηφισμα

To the Premier and government of Western Australia and the President and Members of the Legislative Council of the Parliament of Western Australia The Dampier Archipelago in the Pilbara region of north-western Australia features the largest concentration of petroglyphs (pre-historic rock engravings or carvings) in the world. It also possesses a major corpus of standing stones, similar to megalithic monuments in Europe, the largest such occurrence in Australia. This outstanding body of Aboriginal rock art is considered to be the greatest non-European cultural heritage property in Australia, and is thus one of the major heritage sites in the world. During the 1960s major industrial facilities were established at Dampier. Current plans by the Western Australian government of further extensions to this industrial complex designate 38\% of Murujuga (Burrup Peninsula), the archipelago’s major land area, to be occupied by petrochemical and other plants, increasing state emissions of air pollution by around 30\%. Between 20\% and 25\% of the rock art has been destroyed since the 1960s, and there has been marked and quantifiable deterioration of the rest since the late 1980s. It is attributable to increased acidity of the rainwater, which gradually dissolves the natural dark-brown coating of the rock surfaces into which the petroglyphs were hammered. At present levels of atmospheric pollution, most of the Burrup petroglyphs will disappear during the second half of the 21st century. However, if local emissions are trebled, as proposed by the W.A. government, this process will be accelerated greatly, and the scientific data predict that the rock art will begin to disappear by about 2030. The expansion of the industrial complex by adding a multi-billion dollar petrochemical industry is opposed by the owners of the rock art, Aboriginal people of the region, and by scientists, conservators, conservationists, the local Shire Council of Roebourne, the local population, the state opposition parties, and even by at least one of the companies involved. All of these parties request that the development be located at Maitland on the mainland, an industrial estate set aside for this very purpose. The government’s plan is even economically flawed. The Maitland Estate will have to be developed in any event, but by persisting with the Burrup plans the total cost of the required infrastructure will be $521 million, whereas it will be $300 million if only one area, Maitland, is developed. In addition to permitting the destruction of the magnificent and irreplaceable Dampier rock art galleries, the W.A. government is determined to waste $221 million of public money. This is definitely not a confrontation between those who are for or against development. None of these parties opposes the development as such, but all of them want it relocated at Maitland. In addition, the International Federation of Rock Art Organisations (IFRAO) demands that the State Government exercises its responsibility of protecting the rock art, and that it implements a management plan for the Dampier Archipelago after proper consultation of the stakeholders. The undersigned support these simple demands and request that the government of Western Australia reviews its policy concerning Australia’s greatest cultural assets, and that it implements a comprehensive management plan that will protect the Dampier rock art galleries in perpetuity.

http://home.vicnet.net.au/~auranet/dampier/web/barnett.html

INDUSTRIAL DEVELOPMENT As well as this rich natural history, the Pilbara also has a fabulous natural resource endowment. The region is the location of one of the two great iron-ore provinces of the world. The first development of this resource was the Mt Tom Price mine with associated port, rail and township facilities at Dampier. A causeway was constructed which converted Dampier Island into what is now known as the Burrup Peninsula. The first iron-ore exports by Hamersley Iron took place in 1966. The Dampier solar salt fields were also commenced in the late 1960s. Natural gas was discovered in offshore waters in 1971. The development of the subsequent North West Shelf Project saw domestic gas supplies to Perth and the south-west from 1984 with the first LNG exports in 1989. The construction of these huge projects inevitably resulted in the loss of a significant number of rock art sites. It is estimated that around 20-25% of all petroglyphs were destroyed. From the site of the gas facilities, some 2000 engraved boulders were removed and placed in ‘temporary storage’, where they remain today. What is done is done. The point is that with today’s understanding of the importance of this heritage there is a clear responsibility to make the right decisions for the future

 

Το αρθρο ειναι του κ Βαρουφακη.Οι φωτογραφιες απο ΕΔΩ. Απο την Ελλαδα συμμετεχουν τεσσερες  ανθρωποι εναντια στην καταστροφη.Θα μας βρειτε στην σελιδα 157. Ειμαστε απ Κρητη,Κερκυρα Αθηνα και φυσικα τωρα Κρανιδι.Οποιος -α ενδιαφερεται ας επικοινωνησει στο μαιλ μου για περισσοτερες πληροφοριες.Μπορουμε να κανουμε μια κινηση και εδω που ζουμε και να την δημοσιοποιησουμε σε ολο τον κοσμο.Προτεινονται δρασεις απο τους διοργανωτες.

ΕΔΩ  υπογραφετε την διαμαρτυρια.

https://www.facebook.com/StandUpForTheBurrup

http://www.fara.com.au/

http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=361765

Του ΓΙΑΝΝΗ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗ καθηγητή Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, επισκέπτη καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, στις ΗΠΑ

Χθες το βράδυ έμαθα δύο πράγματα που δεν γνώριζα – κι ένιωσα ντροπή που δεν τα γνώριζα. Και γι’ αυτό θέλω, ιδίως αυτές τις μέρες που κοπάζει η κακοφωνία των «αγορών» και επικρατεί μια κάποια κατάνυξη, να μοιραστώ αυτά που έμαθα και τις τύψεις μου -για την έως τώρα άγνοιά μου- μαζί σας.

Το πρώτο αφορά την πιο αρχαία προσωπογραφία. Την αρχαιότερη απεικόνιση ανθρώπινου προσώπου, που διασώζεται ακέραια, πολύχρωμη, πανέμορφη, ζωγραφισμένη σε βράχο, με εμβαδόν πάνω από ένα τετραγωνικό μέτρο. Η ηλικία της ξεπερνά τα τριάντα χιλιάδες χρόνια. Και να ήταν μόνο αυτό! Δεν είναι μόνο μία. Πρόκειται για χιλιάδες (!) τέτοιες προσωπογραφίες, άλλες μικρότερες σε μέγεθος, άλλες μεγαλύτερες, όλες τους μεγάλου κάλλους, η καθεμιά τους αποτύπωση της ιστορίας της ανθρώπινης μορφής και του ανθρώπινου φαντασιακού, όσον αφορά τη μορφή των προγόνων, του «άλλου», του «εαυτού» μας.

Rock%20Art%20-%20AF3

Τα αριστουργήματα αυτά, όπως έμαθα μόλις χθες, βρίσκονται στο Ακρωτήρι Burrup, στο βορειοανατολικό μέρος της Αυστραλίας, το οποίο κατοικείται εδώ και σαράντα με πενήντα χιλιάδες χρόνια από τους ίδιους ανθρώπους – οι οποίοι πριν από χιλιετίες έφτασαν στην Αυστραλία έχοντας διαβεί τα ρηχά νερά του πελάγους μεταξύ Ινδονησίας και Αυστραλίας, πριν λιώσουν οι πάγοι και τα νερά βαθύνουν. Ετσι, αφού τα νερά βάθυναν και η μετανάστευση προς την Αυστραλία σταμάτησε, μέχρι που κατέφθασαν οι Ευρωπαίοι το 18ο αιώνα, οι άνθρωποι αυτοί είχαν χιλιάδες χρόνια καιρό για να μάθουν να ζουν αρμονικά με την πανέμορφη εκείνη γωνιά της Αυστραλίας και να αναπτύξουν την τέχνη της προσωπογραφίας. Οι δεκάδες χιλιάδες ζωγραφιές (μεγάλων μάλιστα διαστάσεων) που άφησαν πίσω τους αποτελούν μοναδικό, συνεχές αρχείο απεικόνισης ανθρώπων και φύσης παγκοσμίως. Απεικονίζουν όχι μόνο την ανθρώπινη μορφή, αλλά και ζώα που σήμερα έχουν εξαφανιστεί, όνειρα και μύθους, ακόμα και τα ιστιοφόρα των Ευρωπαίων, τα οποία οι ιθαγενείς έβλεπαν να περνούν από τις θάλασσές τους. Αποτελούν, υπό μία έννοια, κάτι αντίστοιχο με μια εικαστική σύμπτυξη του Λούβρου και της Παλαιάς Διαθήκης, σε ένα τεράστιο εικαστικό, ιστορικό, αρχαιολογικό πάρκο.

Rock%20Art%20-%20AF2

Το δεύτερο που έμαθα, για το οποίο ντρέπομαι ακόμα πιο πολύ, είναι ότι αυτές οι πολύτιμες προσωπογραφίες, αυτό το πλούσιο αρχείο της ανθρωπότητας, καταστρέφονται καθημερινά από μπουλντόζες εταιρείας φυσικού αερίου που τις συνθλίβουν στο διάβα τους προς τα σημεία εξόρυξης, μετατρέποντάς τες σε άμορφα μπάζα με τα οποία φτιάχνουν… χωματόδρομους, για να περνούν οι νταλίκες και τα εξορυκτικά μηχανήματα της εταιρείας. Μάλιστα, αναγνώστη. Στο βωμό της «ανάπτυξης», οι αδυσώπητες μηχανές μιας πάμπλουτης εταιρείας, με γιγάντια δύναμη και μυαλό κατσαρίδας, λιώνουν, καταστρέφουν, ποδοπατούν, μετατρέπουν σε μπάζα αυτόν το θησαυρό. Κι εμείς δεν γνωρίζουμε τίποτα. Φαντάζεστε μια αντίστοιχη εταιρεία να πολτοποιεί τα μοναστήρια του Αγίου Ορους, τον αρχαιολογικό χώρο στις Μυκήνες, το Stonehenge της Αγγλίας και το Λούβρο; Να τα μετατρέπει σε μπάζα, πάνω από τα οποία να περνούν οι νταλίκες της; Θα είχε ξεσηκωθεί η υφήλιος.

Αναρωτήθηκα γιατί δεν τα γνώριζα όλα αυτά. Η απάντηση δεν με ξάφνιασε, καθώς μου θύμισε «δικές μας» καταστάσεις. Η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση της Αυστραλίας είναι αλυσοδεμένη με τα συμφέροντα αυτών των εταιρειών εξόρυξης, καθώς τα έσοδα από τα ορυχεία, το αέριο και τις πετρελαιοπηγές είναι ο μόνος λόγος που η Αυστραλία δεν έχει υποστεί τις συνέπειες της Κρίσης. Παράλληλα, οι διευθυντές της εν λόγω εταιρείας είναι μέλη των διοικητικών συμβουλίων των (λίγων) μεγάλων εφημερίδων και καναλιών της Δ. Αυστραλίας, αλλά και της χώρας συνολικά. Οι ίδιοι άνθρωποι που αφήνουν τους δημοσιογράφους τους να καταδικάζουν τους Ταλιμπάν για την καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς του Αφγανιστάν, συγκαλύπτουν ενεργά το πολιτιστικό ολοκαύτωμα της εταιρείας τους στην ίδια τους τη χώρα.

Ας διαδώσουμε τα νέα αυτής της μεγίστης ύβρεως. Καλό Πάσχα.

http://www.standupfortheburrup.com/

Presentation

Western Australia´s Burrup Peninsula is the world’s largest outdoor rock engraving site, containing rock art of world importance possibly dating back to 30,000 years ago, including possibly the first ever representation of the human face in history. The Western Australian Government is still planning to turn part of this site into a natural gas production and processing facility against the wishes of some of the site`s Aboriginal custodians and the scientific community.

Rock%20Art%20-%20AF6

Ανταρτης κλεφτης παληκαρι παντα ειναι ο ιδιος ο λαος

ἀπεφάσισε νὰ διεγείρη αὐθημερὸν τοὺς συμπολίτας τοῦ εἷς ἐπανάστασιν καὶ ἅμα ἐνύκτωσεν,ἤχησεν ὁ κώδων τῆς πόλεως κατὰ διαταγὴν αὐτοῦ,καὶ κήρυκες περιέτρεχαν τὰς ὁδοὺς φωνάζοντες:
 
«στὰ ἅρματα ὅλοι,στὰ ἅρματα»
 
 καὶ οἱ μὲν πρόκριτοι ἐφοβήθησαν ἐπὶ τῷ ἤχω τοῦ κώδωνος καὶ ἐπὶ τὴ κραυγὴ τῶν κηρύκων καὶ δὲν ἐξῆλθαν τῶν οἰκιῶν δὶ’ὅλης της νυκτὸς’ ὁ δὲ λαὸς συνήχθη ὅπου ἐκλήθη,καὶ ἀκούσας εἷς τί ἡ κλῆσις,ὤρμησεν ἐπὶ τὴ προτάσει τοῦ Οἰκονόμου καὶ ἐπάτησε τὰ ἐν τῷ λιμένι πλοῖα

https://sikam.wordpress.com/2012/05/20

ΑΝΤΩΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

Ελληνας Υδραιος επαναστατης

2011-02-06 05.59.22

Δολοφονηθηκε στο Αργος απο 70 ελληνες ταγματαλητες προς χαριν του εφοπλιστη Λαζαρου Κουντουριωτη στις 16 Δεκεμβριου 1821

Προδοτες υπηρχαν πολλοι στην επανασταση.Δεν αγωνιστηκαν ολοι ενωμενοι .

Νενεκος1   Νενεκος2

To  εχει ηδη σηκωσει εδω και μερες ο γειτονας Σταματης Δαμαλιτης και θα το εχετε διαβασει  οι αναγνωστες της γειτονιας αλλα το εστειλαν και σε μενα οποτε σας ξαναστελνω στην πρωτη αναρτηση.Αξιζει και σε γενικες γραμμες συμφωνω φυσικα.

http://stamdamd.blogspot.gr/2013/03/blog-post_16.html

dd

Οι λαϊκές επαναστάσεις μπορούν να νικήσουν!

tyu

Ενα πολυτιμο και εξαντλημενο εδω και χρονια βιβλιο που θα μπορουσαν απο κοινου οι δημοι της περιοχης να επανεκδωσουν σαν φορο τιμης στον παντα ενεργο ερευνητη συγγραφεα του.

Δειτε τον συγγραφεα κ Αδωνη Κυρου, εισηγητη σε διαλεξη στο Μουσειο Μπενακη στις 3 του περασμενου Δεκεμβρη.

http://www.blod.gr/lectures/Pages/viewlecture.aspx?LectureID=646

Ειναι πραγματικα το αγαπημενο μου βιβλιο για την περιοχη.Οι Δημοι Πορου Υδρας Σπετσων και Ερμιονιδας εχουν καθε λογο να ενδιαφερθουν για να υπαρχει αυτο το βιβλιο σε καθε σπιτι.Φιλοι γειτονες θα μπορουσαμε  ολα τα ιστολογια της περιοχης να κανουμε μια καμπανια για να κανουν πραξη οι Δημοι μας αυτη την προταση.

http://hydraspoliteia.blogspot.gr/2012/03/blog-post_1983.html

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=309682

http://www.orizontesbooks.gr/catalog/product_info.php?products_id=5412

http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=220625

Αφορμη για ολα αυτα αποτελεσε η συζητηση σημερα με καλη φιλη για την υπαρξη ενος πηγαδιου στο νησι της Κορακιας.Η φωτογραφια ειναι παλια.Τωρα οι παραλιες  ειναι της Πυξιδας του Νου και εφοπλιστων απροσπελαστες για εμας

nhsi korakias

Της υποσχεθηκα να βρω φωτογραφιες του πηγαδιου.

Πραγματι στις σελιδες 236 του βιβλιου και 239 (καποιος εχει σηκωσει λιγες σελιδες ) γραφει ο κ Κυρου αναμεσα στα αλλα πως στο Κορακονησι υπαρχει σημερα φυσικο πηγαδι με υφαλμυρο νερο καταλοιπο παλιας πηγης οταν το νησι ηταν ενωμενο με την ξηρα.Μαλιστα στο Κορακονησι βρηκε υπολείματα κατεργασιας πυριτολιθου και αλλων λιθινων εργαλειων της νεωτερης παλαιολιθικης εποχης περιπου 20 χιλιαδες πΧ καθως επισης στη περιοχη και ιχνη πρωτοελλαδικης διελευσης με λιγοστα θραυσματα αγγειων και προχειρης κατασκευης προς το ανατολικο μερος του νησιου και στην βορειοδυτικη κατωφερεια του.

Αρχες της δεκαετιας του 1990 επισκεφθηκαμε το νησι με φιλους της επιστημονικης ομαδας που μας βοηθησε με την μελετη για την διασωση του φαραγγιου στο Καταφυκι

Φτασαμε με βαρκα στο νησι επισκεφθηκαμε το εντυπωσιακο πραγματι πηγαδι και βγαλαμε φωτογραφιες.

KORAKONHSI1

korakonhsi2

Δυστυχως εχω στα χερια μου μονο αυτες τις δυο.Στην πρωτη φωτογραφια κοντα στο νερο μολις διακρινεται η Deirdre Kennedy μελος της Οικολογικης Κινησης Ερμιονιδας και μελος της γραμματειας της Ομοσπονδιας Οικολογικων και Εναλλακτικων Οργανωσεων. Στην δευτερη καθιστος ο Μαρτινος  Γκαιτλιχ,ορθιος ο Γιωργος Τσεκουρας  και φωτογραφιες παιρνει η Τινα Τσουτσου.Ειμαι σιγουρος πως οι καλοι φιλοι θα εχουν στο αρχειο τους περισσοτερο και καλυτερο φωτογραφικο υλικο.

το μελετητικο γραφειο του κ Τσεκουρα enviplan θα το βρειτε στο τηλεφωνο 210 6525356.

Ενα μικρο διαλειμμα 40 λεπτων σε ενα ντοκυμαντερ του 1947.

Η εποχη αυτη ειναι τοσο  μακρινη και τοσο κοντα ταυτοχρονα. Ειναι εκει που θελουν να μας γυρισουν οι επικυριαρχοι.Στο καρο και στην βοηθεια απο τις προστατιδες δυναμεις. Μονο που η δικια μου γενια δεν μεγαλωσε ετσι τα παιδια μας πρεπει να γυρισουν στον τριτο κοσμο ενω διπλα τους ο πλουτος θα περισευει και οι λεφταδες θα ψωνιζουν ντελιβερυ απο τις ψησταριες τα εκλεκτα κρεατα με ελικοπτερο.Δειτε λοιπον το πολυ καλο ντοκυμαντερ.

My beautiful picture

Στη ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ  εξωτερικη πλευρα της εκκλησιας πισω απο το ιερο εχει ενα πεζουλι φτιαγμενο με πετρες φερμενες απο αλλου.

2011-03-18 02.15.28

Μαρμαρα σκαλισμενα

aG iOANNIS

Κοιταχτε προσεχτικα και θα δειτε χαραγμενες ημερομηνιες και ονοματα σκεπασμενα σχεδον απο τη λασπη.

jngj

Σκεφτομαι αυτα τα νεα παιδια να χαραζουν με υπομονη στο μαρμαρο τα ονειρα ,τους ερωτες, το παρον.Οι περισσοτεροι σιγουρα θα εχουν φυγει απο αυτο το κοσμο πια.

Μνημες ανθρωπων και καιρων χαραγμενες στην αιωνιοτητα. Και αναμεσα τους βαθια χαραγμενο στη πετρα ΕΛΑΣ. Για παντα.

ELAS

1945

2011-03-18 02.16.14

Εννια χρονια χωριζουν το 1936 απο το 1945. Μονο εννια χρονια.Και ενας πολεμος.Η χουντα του Μεταξα και το ξεκινημα του εμφυλιου.Ενας κοσμος που εφυγε και ενας που ερχοταν .Η γειτονια ιδια.

Μονο που το Κρανιδι ειχε δει στην πλατεια να κρεμανε οι Γερμανοι τους Ελληνες. Ειχε δει παληκαρια στο αποσπασμα.Ειχε δει συγχωριανους να πολεμανε τον κατακτητη και αλλους να ντυνονται την στολη του.

Ενια χρονια που ο λαος αυτος ωριμασε και ασπρισαν τα μαλλια του.

Μαλλια σγουρα κορακου χρωμα σημαδευτηκαν απο τον χρονο.Γιναν σαν τα μαρμαρα ετουτα τα παλια που πανω τους κακια σκουρια δεν πιανει.

2011-03-18 02.14.55

2011-03-18 02.13.08

2011-03-18 02.14.04

2011-03-18 02.16.30

ladasvasilis.wordpress.com

 

Απαντηση σε εναν ανωνυμο και ανιστορητο

Απαντωντας στην επιστολη ανωνυμου (που αναρτηθηκε στο ιστολογιο του Σταματη Δαμαλιτη) αρνουμενος τους αγωνες του Ελληνικου λαου κατα των κατακτητων τον παραπεμπω στο βιβλιο μου Ανταρτες της θαλασσας με ιστορικα αδιαψευστα στοιχεια και απο το πρακτορειο Ρωυτερς του Λονδινου.

Οπως ο Τσωρτσιλ καταφεροταν κατα των ταγματων ασφαλειας και τους απειλουσε οποιος Ελληνας παρει οπλο απο του Γερμανους θεωρειται προδοτης και θα το πληρωσει στην απελευθερωση.Παραλληλα υποδεικνυε στον λαο να ακολουθησει τις γραμμες του ΕΑΜ ΕΛΑΣ με το συνθημα ΠΑΣ ΜΗ ΕΑΜιτης ΠΡΟΔΟΤΗΣ

Δειτε το μαγνητοσκοπημενο υλικο .Η Ελλαδα του πολιτισμου αντιστεκεται.

http://nafpliakiepanastasi.com/2013/01/30/symposium/

Ναυπλιακή Επανάσταση | Επιστημονικό Συμπόσιο  

Εναρκτήρια Συνεδρία
Ναύπλιο, Βουλευτικό 12-14 Οκτωβρίου 2012.

Ο Καποδίστριας ως κυβερνήτης πούλησε όλα τα υπάρχοντα του για να χρηματοδοτήσει το νεοσύστατο κράτος, αρνήθηκε το μισθό του και υποχρέωσε και όλους τους πολιτικούς να κάνουν το ίδιο. Παράλληλα όμως, δημιούργησε ένα συγκεντρωτικό και προσωποπαγές σύστημα διακυβέρνησης. Ανέστειλε το σύνταγμα, κατήργησε την ελευθεροτυπία και διόρισε σε υψηλές θέσεις τα δύο αδέρφια του. Οι πολιτικοί του ανίπαλοι απάντησαν με μια φράση που έμεινε παροιμειώδης: Γιάννης κερνάνει, Γιάννης πίνει. 
 
Ανατρεχοντας στην γεννεση του Ελληνικου κρατους μολις τεσσερες γενιες πριν θα βρουμε ολες τις κακοδαιμονιες που μας βασανιζουν σημερα. Ετσι ενω τα παρακατω γεγονοτα ειναι ιστορια ειναι την ιδια στιγμη και το σημερα. Μια κοινωνια που ακομα συγκροτειται κατω απο την πιεση και τον ελεγχο ξενων δυναμεων μια κοινωνια που στο εσωτερικο της υπαρχει χωρισμος και αντιπαραθεση οχι μονο με βαση την ταξικη συγκρουση αλλα και αναμεσα σε ενα μεγαλο κομματι της παραγωγικης κοινωνιας και σε ενα αλλο μειοψηφικο ξενοδουλο, εξαρτωμενο (αμορφωτο η μορφωμενο)  υποταγμενο, στα ξενα συμφεροντα.

Mια παρενθεση. Αναρωτιεμαι αν οταν εφτασε ο 25 χρονος Καποδιστριας στην Κεφαλονια στις    27Απριλίου/9 Μαίου  1801   να διαπραγματευτει με τους εξεγερμενους κατοικους  απο το Ληξουρι το νεο συνταγμα ηταν αναμεσα στους αστους εκπροσωπους της πολης  και ο προπρο παπους μου ο γιατρος Νικολαος Κατσαΐτης. Μαλλον θα ηταν αν παρουμε υπ οψι μας πως λιγα χρονια αργοτερα ο γιος του (προπαπους μου) Λεωνιδης Κατσαΐτης γιατρος κι αυτος σπουδαγμενος στην Ιταλια ειχε παρει ενεργο μερος στο κομμα των ριζοσπαστων που ζητουσε την ενωση με το Ελληνικο κρατος .

Διαβαζουμε αναμεσα στις γραμμες.Τα παρακατω αποσπασματα εχουν στοχο να εξαψουν την περιεργεια και να ωθησουν στην αναζητηση αλλων πηγων περα απο τις καθιερωμενες για να βγουν συμπερασματα.

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%89%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%AF%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%B1%CF%82

…Σχετικά με την προσωπικότητα του Καποδίστρια έχουν εκφραστεί από τους ιστορικούς αντικρουόμενες απόψεις. Ο κόμης Γκομπινό τον συγκαταλέγει στους τρεις μεγαλύτερους διπλωμάτες της εποχής μαζί με τον Μέττερνιχ και τον Ταλλεϋράνδο, ο Χέρτσμπεργκ αναφέρει ότι ήταν διπλωμάτης δεξιώτατος.[60] Ο Γιάννης Κορδάτος τον χαρακτηρίζει τυφλό όργανο των Ρώσων, ενώ ο Κάρλ Μάρξ τον χαρακτηρίζει πολιτικά ανυπόληπτο.[34] Αντίθετα, ο Τάσος Βουρνάς εκφράζεται θετικά ως προς το έργο του, όπως και οι Καρολίδης και Διονύσιος Κόκκινος, ένας εκ των φανατικότερων υποστηρικτών του.[34][60] Με την άποψη ότι ο Καποδίστριας ήταν εκτελεστικό όργανο των Ρώσων διαφωνεί και ο Douglas Dakin.[39] Ο Σπυρίδων Μαρκεζίνης χαρακτηρίζει το έργο του αξιόλογο αλλά όχι αξιέπαινο, ο Σπυρίδων Τρικούπης, στενός συνεργάτης του Καποδίστρια, εκφράζεται μεν θετικά, δεν παραλείπει όμως να τον κατηγορήσει για την κατάλυση του συντάγματος.[60] Σε γενικές γραμμές οι περισσότεροι ιστορικοί θεωρούν σημαντικό το έργο του Καποδίστρια, χωρίς να παραλείπουν να αναφέρουν όμως την αυταρχικότητα με την οποία άσκησε την εξουσία…..

 …Ουσιαστικά βρισκόταν υπό τις διαταγές του Ρώσου στρατηγού, ανήκε δηλαδή στη ρωσική υπηρεσία. Μαζί με τον Καποδίστρια έφτασαν 300 Ρώσοι στρατιώτες, καθώς και ο μητροπολίτης Άρτας Ιγνάτιος….

Η πρόταση που περίμενε από τη Ρωσία ήρθε τον Μάιο του 1808, όταν ο Κόμης Νικόλαος Πέτροβιτς Ρουμιάντσεφ, επικεφαλής του υπουργείου εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, του έστειλε επιστολή με την οποία, αφού του ανακοίνωνε ότι τιμήθηκε με τον τίτλο του ιππότη Β’ Τάξεως του τάγματος της Αγίας Άννας, τον προσκαλούσε στην Αγία Πετρούπολη, όπου έφτασε τον Ιανουάριο του επόμενου έτους. Αρχικά ο Ρουμιάντσεφ τον διόρισε επιτετραμμένο στην αυλή του αντιβασιλιά της Ιταλίας, διορισμός όμως που ακυρώθηκε. Τελικώς διορίστηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών ως κρατικός σύμβουλος. Αφού παρέμεινε για δύο χρόνια στην Αγία Πετρούπολη, διορίστηκε στις 20 Αυγούστου 1811 ακόλουθος στην πρεσβεία της Βιέννης, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι τον Μάιο του 1812. Επόμενος σταθμός στην πορεία του ήταν το Βουκουρέστι, όπου διορίστηκε ως αξιωματούχος με πολιτικά καθήκοντα στη στρατιά του Δούναβη.[2] Εκεί συνδέθηκε με τον ναύαρχο Τσιτσαγκώφ, του οποίου έγινε σύμβουλος και διευθυντής του διπλωματικού του γραφείου.[7] Για τις υπηρεσίες του αυτές τιμήθηκε με τον βαθμό του κρατικού συμβούλου εν ενεργεία…….

………Η άνοδος του Καποδίστρια στη ρωσική αυτοκρατορική αυλή επιβεβαιώθηκε με τον διορισμό του πρώτου από τον Τσάρο Αλέξανδρο ως μυστικού απεσταλμένου στην Ελβετία με σκοπό να προσεταιριστεί την φιλικά προσκείμενη προς την Γαλλία κυβέρνηση………

….Η παρουσία του Καποδίστρια στη Βιέννη πρέπει να θεωρείται καταλυτική, καθώς με τις συμβουλές του επηρέαζε αποφασιστικά τον Τσάρο. Κατά τον ιππότη φον Γκεντς, σύμβουλο του Μέττερνιχ, η τελική πράξη του συνεδρίου που υπογράφηκε τον Μάιο του 1815 ήταν δημιούργημα του Καποδίστρια και του ιδίου.[7]….

…Το 1815 ίδρυσε τη Φιλόμουσο εταιρεία μαζί με τον Μητροπολίτη Ιγνάτιο, τον Άνθιμο Γαζή, τον Στούρτζα κ.α. και σκοπός της ήταν να βοηθήσει νεαρούς Έλληνες να σπουδάσουν. Τα μέλη αυτής ήταν με το πλευρό των Ρώσων γι΄ αυτό και η αυστριακή αστυνομία παρακολουθούσε τις δραστηριότητές της.[…..

….Το 1820 και 1821 συμμετείχε στα συνέδριο του Τροππάου και του Λάιμπαχ. Στα δύο αυτά συνέδρια ο Τσάρος Αλέξανδρος επηρεασμένος από το Μέττερνιχ ακολούθησε την πολιτική της Αυστρίας παραμερίζοντας σε μεγάλο βαθμό τον Καποδίστρια. Στο συνέδριο του Λάιμπαχ ήρθε η είδηση για την εξέγερση του Αλέξανδρου Υψηλάντη και την επανάσταση στη Μολδοβλαχία[v]. Ο Υψηλάντης μάλιστα απέστειλε επιστολή στον Τσάρο ζητώντας του τη βοήθειά του. Η απάντηση του Τσάρου ήταν η επίσημη καταδίκη της Επανάστασης, η απόταξη του Αλ.Υψηλάντη[15] και η άδεια εισόδου του Τουρκικού στρατού στις Ηγεμονίες,[16] μέτρα που στον Υψηλάντη ειδικά ανακοινώθηκαν με επιστολή γραμμένη και υπογεγραμμένη από τον Καποδίστρια.[17…..

..Παρά ταύτα η εκλογή του θεωρήθηκε ως ήττα της Αγγλικής εξωτερικής πολιτικής και νίκη της Ρωσίας.[30] Και είναι γεγονός ότι μεταξύ Καποδίστρια και Αγγλίας υπήρχε αμοιβαία δυσπιστία. Πριν δεχθεί την πρόταση που του έγινε, επισκέφθηκε την Πετρούπολη προκειμένου να αποδεσμευθεί επισήμως από την υπηρεσία του Τσάρου..

.. Μια από τις βασικές προϋποθέσεις που έθεσε για να αναλάβει την ηγεσία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους ήταν η αναστολή του συντάγματος και η διάλυση της βουλής, όροι που τελικώς έγιναν αποδεκτοί. Στη θέση της βουλής δημιούργησε το «Πανελλήνιον», ένα γνωμοδοτικό όργανο αποτελούμενο από 27 μέλη με καθαρά διακοσμητικό χαρακτήρα, ενώ τη διακυβέρνηση ανέλαβε η κεντρική γραμματεία, ένα είδος υπουργικού συμβουλίου, διοικούμενο από τον ίδιο….

…. Να σημειωθεί ότι αρχικά είχε δεσμευθεί για τη διενέργεια εκλογών τον Απρίλιο του 1828, στη συνέχεια όμως προχώρησε στην αναβολή αυτών λόγω της χαώδους κατάστασης που επικρατούσε στο εσωτερικό. Όταν αυτές διεξήχθησαν, διατυπώθηκαν βάσιμες κατηγορίες για νοθεία…..

…Δεν ίδρυσε όμως πανεπιστήμιο, καθώς θεωρούσε ότι έπρεπε να υπάρξουν πρώτα απόφοιτοι μέσης εκπαίδευσης. Στο πρόβλημα της διανομής της εθνικής γης ο Καποδίστριας δεν κατάφερε να βρει λύση κι έτσι εκατομμύρια στρέμματα παρέμειναν στους μεγαλοϊδιοκτήτες (κοτζαμπάσηδες και Εκκλησία)….

..Προκειμένου να διαχειρισθεί αποτελεσματικά την τραγική οικονομική και κοινωνική κατάσταση του νέου κράτους, ο Καποδίστριας προέκρινε ένα συγκεντρωτικό μοντέλο εξουσίας, ώστε να διατηρήσει άμεσα τον πολιτικό έλεγχο. Την αντιπολίτευση κατά του Καποδίστρια απάρτιζαν οι παραμερισμένοι από την εξουσία κοτζαμπάσηδες και πλοιοκτήτες. Ο συγκεντρωτισμός που επέδειξε ο Καποδίστριας παραμερίζοντας τις τοπικές αρχές και διορίζοντας σε θέσεις κλειδιά τα δύο αδέρφια του, Αυγουστίνο και Βιάρο Καποδίστρια, τον οδήγησαν σε σύγκρουση με τις προαναφερθείσες ομάδες συμφερόντων….

…..Την 14η Ιουλίου 1831, οι Μιαούλης και Κριεζής με 200 Υδραίους στρατιώτες κατέλαβαν τον ναύσταθμο στον Πόρο επειδή έμαθαν ότι ο στόλος ήταν έτοιμος να κινηθεί κατά της Ύδρας.[43] Αμέσως έσπευσαν οι αντιπρέσβεις των τριών μεγάλων δυνάμεων προκειμένου να διαπραγματευθούν. Οι Άγγλοι και οι Γάλλοι αιφνιδιάζοντας τους εξεγερμένους τάχθηκαν υπέρ της νόμιμης κυβέρνησης και απαίτησαν την παράδοση των επαναστατών. Έτσι, ο αγγλικός, ο γαλλικός και ο ρωσικός στόλος είχαν αποκλείσει τα λιμάνια του Πόρου και της Ύδρας ώστε να μην επιτραπεί η ένωση των στόλων των επαναστατών. Ο ελλιμενισμένος εθνικός στόλος στον Πόρο ήταν υπό την αρχηγία πλέον του Μιαούλη ενώ μια μικρή μοίρα ήταν υπο την αρχηγία του Κανάρη, που δεν δεχόταν να υπακούσει στους επαναστάτες. Και ενώ ο Άγγλος και ο Γάλλος ναύαρχος κωλυσιεργώντας, έπλευσαν προς το Ναύπλιο για να συσκεφθούν με τους αντιπρέσβεις,[44] ο Ρώσος ναύαρχος Ρίκορντ ανέλαβε να εφαρμόσει, μόνος αυτός, τις οδηγίες του Καποδίστρια. Απέκλεισε τους αντάρτες, ήρθε σε προστριβές μαζί τους, τίναξε στον αέρα τη «Νήσο των Σπετσών», αιχμαλώτισε ένα ακόμη πλοίο[45] και τελικά εξώθησε τον Μιαούλη στο «Μεγαλουργόν έγκλημα».[46] Το πρωί της 1ης Αυγούστου 1831 ο Μιαούλης, όπως είχε προειδοποιήσει τον Ρίκορντ, ανατίναξε δύο από τα πιο σύγχρονα τότε πλοία του ελληνικού ναυτικού, την φρεγάτα «Ελλάς» και την κορβέτα «Ύδρα». Ο Δ. Χοϊδάς, σε επιστολή του προς τον Αυγουστίνο Καποδίστρια, από την Τρίπολη, στις 10 Αυγούστου 1831, ανάμεσα σε πολλές άλλες σημαντικές πληροφορίες για την τραγική κατάσταση που επικρατούσε σε όλη τη χώρα, του έγραφε ότι οι Υδραίοι έλεγαν ότι «την φρεγάδαν (Ελλάς) την έκαυσαν δι ‘ αδείας του πρέσβεως της Αγγλίας, όστις τους υπεσχέθη ότι τους δίδει άλλην» και η αστυνομία του Ναυπλίου είχε πλη­ροφορίες «ότι οι δύο πρέσβεις (Αγγλίας και Γαλλίας) έλαβαν μέρος με τους Υδραίους και ότι έγραψαν εις τον Ρίκορδ[29] να παύσει από τας κατ’ αυτών εχθροπραξίας του έως ότου να έλθει ο παρά των τριών δυνάμεων απεστελλόμενος πληρεξούσιος, όστις είναι ο ναύαρχος Άγγλος, της μοί­ρας τον Αιγαίον πελάγους…». Και πρόσθετε ότι στην ‘Υδρα είχαν κα­ταφθάσει «δύο πλοία γαλλικόν και αγγλικόν… και οι δύο ναύαρχοι (ο Άγγλος και ο Γάλλος) με τρόπον προσφέρουσι βοηθήματα εις την Ύδραν και τους λέγουσι να επιμένουν εις τον σκοπόν των και να μη φοβώνται διόλου, διότι επιτυγχάνουσι το ποθούμενον…».[47]……

..Ο τραγικός θάνατος του Καποδίστρια βύθισε σε θλίψη τον γεωργικό πληθυσμό, ενώ αντίθετα στην Ύδρα δέχτηκαν την είδηση με πανηγυρισμούς…

http://siderisilias.pblogs.gr/2011/06/h-dikh-twn-dolofonwn-toy-iwannh-kapodistria.html

Ο ποιητής Αλέξανδρος Σούτσος, αν και είχε υποδεχτεί με ενθουσιασμό τον Καποδίστρια, τελικά απογοητεύτηκε από τη διακυβέρνησή του και μάλιστα εξορίστηκε όταν του έκανε κριτική. Έτσι χαιρέτισε τη δολοφονία του μέσα από τους στίχους του:

«Είν’ ελεύθερος ο Τύπος, φθάνει μόνον να μην βλάψεις
της Αρχής τους Υπαλλήλους,
τους Κριτάς, τους Υπουργούς μας και των Υπουργών τους φίλους·

είν’ ελεύθερος ο Τύπος, φθάνει μόνον να μη γράψεις»

http://www.greekopinions.gr/archives/134504

Ως προς τις τιμές βασικών αγαθών και τις αμοιβές, έχουμε πληροφορίες για το 1840 περίπου και μπορούμε βάσιμα υποθέσουμε ότι τα ίδια πάνω κάτω ίσχυσαν και κατά την περίοδο των 3,5 ετών που κυβέρνησε ο μπάρμπα- Γιάννης. Οι ετήσιες απολαβές του προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου ήταν το 1840 7.200 δρχ., του επιτρόπου και του αντιπροέδρου 5.400, του γραμματέα 2.000, του λογιστή α’ ταξ. 2.400 και β’ ταξ. 2.000. Ένας απλός γραφέας έπρεπε να ζήσει με 800 δρχ και ένας κλητήρας του δημοσίου με 600. Υπήρχαν βεβαίως και υψηλόμισθοι, όπως ο Γερμανός ιερέας της Αμαλίας που αμείφθηκε το 1839 με 4.240 δρχ και τα πλήθη των κατά βάση αργόσχολων Βαυαρών που κουβάλησε αργότερα ο Όθωνας και η αντιβασιλεία.

image44

Ο Μπαρτόλντι γράφει για νομισματικά πειράματα και θεωρεί ότι εσφαλμένως έγινε η αντιστοιχία με το ισπανικό τάλιρο:

Τα νομισματικά πειράματά του επίσης έδειξαν τη μεγάλη του αμάθεια και δεν ανταποκρίθηκαν στις ανάγκες του τόπου. Αντί να ορίσει σαν νομισματική μονάδα το φράγκο, δημιούργησε το φοίνικα, επηρεασμένος από τις παλιές σχέσεις εμπορίου με την Ανατολή και όρισε τιμή του το 1/6 του ισπανικού ταλίρου. Δεν υπολόγισε όμως, ότι τα ισπανικά τάλιρα κυκλοφορούσαν στην Ανατολή υπερτιμημένα κι έτσι το νέο νόμισμα είχε ασταθή βάση.

Αναφέρει δε ότι λησμονήθηκε να αφαιρεθεί η δαπάνη του κόστους και οι κερδοσκόποι έλιωναν και πουλούσαν το ασήμι, το οποίο προφανώς ως μέταλλο στην αγορά έπιανε περισσότερο από την ονομαστική αξία του νομίσματος:

Κατά την κοπή λησμονήθηκε ν’ αφαιρεθεί από την αξία κάθε αργυρού φοίνικος η δαπάνη του κόστους κι έτσι η έκδοση του νομίσματος αντί να πλουτίζει το κράτος, το ζημίωσε. Οι κερδοσκόποι εκμεταλλεύτηκαν την ασυγχώρητη αυτή αμέλεια και ή τα έλιωναν και τα πουλούσαν σαν ασήμι ή τα εξήγαν στο εξωτερικό. Η κυβέρνηση μπροστά σ’ αυτή την κατάσταση σταμάτησε την περαιτέρω έκδοση και κυκλοφορούσε μόνο χάλκινα σε αξία λεπτών. Το ποσό των χάλκινων ήταν τέτοιο, ώστε σε δύο χρόνια ξεπέρασαν το ένα εκατομμύριο φοίνικες. ……

Νικολαος Γαλατης

Τα γεγονότα είναι αρκετά συγκεχυμένα ως προς τη σειρά τους, επειδή κανένας από τους ιστορικούς της εποχής δεν ήταν φαίνεται διατεθειμένος να δείξει πόσο ενεργός και σημαντικός ήταν ο ρόλος του Γαλάτη. Με επιμονή δική του ή και με τη σύμφωνη γνώμη των άλλων Φιλικών, έστειλε επιστολή στον Καποδίστρια ζητώντας συνάντηση μαζί του.[6] Σύμφωνα με τον ίδιο τον Καποδίστρια, που δεν μιλά πουθενά για την επιστολή προς τον ίδιο τον Τσάρο, η επιστολή του Γαλάτη προς τον ίδιο τον ξένισε. Συμβουλεύθηκε -όπως γράφει- αμέσως τον τσάρο. Είπε στον μονάρχη ότι θα πρόκειται μάλλον για ανοησίες και καλό θα ήταν να μη συναντηθεί με το Γαλάτη, αλλά ο τσάρος (πάντα σύμφωνα με τον Καποδίστρια) του συνέστησε απεναντίας όχι μόνον να συναντηθεί, αλλά και να μάθει από τον νεαρό Έλληνα όσα περισσότερα μπορούσε. Όταν ο Γαλάτης έφθασε στη Μόσχα «εμπνέει σέβας ενταυτώ και έκπληξιν είς όλους»,[7] καθώς μάλιστα έδειχνε την πρόσκληση του Καποδίστρα. Ο Καποδίστριας στα Απομνημονεύματά του απαξιώνει τον Γαλάτη και λέει ότι μετά τη συνάντησή του ενημέρωσε τον Τσάρο για τις ανοησίες που άκουσε από τα χείλη του νεαρού. Ο Τσάρος όμως του είπε να ξανασυναντηθεί για να μάθει ακόμα περισσότερα. Αυτόν τον σύγχυσε πολύ, αλλά έτυχε ο ίδιος να ασθενήσει και επίσης έτυχε τότε (;) ο Γαλάτης να συληφθεί εν τω μεταξύ από την αστυνομία (αρχηγός της οποίας ήταν τότε ο ελληνικής καταγωγής Ιωάννης Γοργόλης ή Γοργόλιν). Οπως το θέτει δηλαδή στα Απομνημονεύματά του, η αστυνομία συνέλαβε τον Έλληνα Φιλικό ανάμεσα στα δύο ραντεβού του με τον ίδιο.

Όπως εκτιμούν οι περισσότεροι ιστορικοί πάντως αυτό που ονομάζεται από πολλους Αυτοβιογραφία ή Απομνημονεύματα του Καποδίστρια είναι ουσιαστικά υπόμνημα που επιδιώκει να ξεκαθαρίσει τη στάση του ίδιου έναντι του νέου τσάρου της Ρωσίας (είχε πλέον πεθάνει ο Αλέξανδρος). Κατά συνέπεια όσα αναφέρονται σε αυτό (περιλαμβανομένης της αναφοράς στο Γαλάτη και τα της Φιλικής) πρέπει να τα διαβάζει κανείς στο πλαίσιο ενός ουσιαστικά απολογητικού σημειώματος και όχι ως ακριβή ιστορική αναφορά. Ο Καποδίστριας αναφέρει σε αυτό το υπόμνημα ή Απομνημονεύματα ότι στη συνέχεια συνέστησε στον Τσάρο Αλέξανδρο να απελαθεί ο Γαλάτης το συντομότερο δυνατόν ώστε να μη γίνει ντόρος επειδή θα πληροφορούνταν τα πάντα[8] οι Οθωμανοί μέσω των πρεσβειών τους και θα έβρισκαν το μπελά τους πολλοί και αθώοι Έλληνες. Όντως ο Γαλάτης διώχθηκε από τη χώρα και στάλθηκε στη Μολδαβία, όμως ο Καποδίστριας (ή ίσως ο ίδιος ο τσάρος Αλέξανδρος) φέρεται να του έδωσε ένα σημαντικό ποσό. Αυτό αν ευσταθεί (και οι περισσότεροι δέχονται ότι ευσταθεί) δείχνει ότι ο μελλοντικός κυβερνήτης της Ελλάδας χρηματοδοτούσε τον Γαλάτη και τη Φιλική όχι εν αγνοία του τότε τσάρου.

Με τα πολλά τέλος τον πείθουν να φύγει με σπετσιώτικο καράβι το Σεπτέβρη του 1818, μαζί με τον Τσακάλωφ και τον Παναγιώτης Δημητρόπουλος (Μανιάτης). Τον πήγαιναν στην Μάνη για ν΄ασφαλιστούν παραδίδοντάς τον είτε στον Μαυρομιχάλη είτε στον Μούρτζινο να τον κρατήσοτν σε φύλαξη μ΄έξοδα της Εταιρείας ως το ξέσπασμα της επανάστασης.[14]«Εις εναντίαν όμως επίφοβον περίστασιν να θανατωθεί αφεύτως».[15] . Στα παράλια της Ερμιόνης ο Δημητρόπουλος πυροβόλησε δύο φορές τον Γαλάτη, ο οποίος μάλιστα στον πρώτο πυροβολισμό προσπάθησε να μαχαιρώσει τον Δημητρόπουλο με το σπαθί του δεχόμενος αμέσως και δεύτερη σφαίρα. Καθώς πέθαινε απευθυνόμενος στο δολοφόνο του είπε: «Αχ. Μ’ εφάγατε. Τι σας έκαμα;».

Σύμφωνα με πολλές πηγές, οι οποίες όμως μπορεί να αναπαράγουν όλες την ίδια, πιθανόν τον Τσακάλωφ, ο Γαλάτης έζησε άλλα 10-15 λεπτά και ο Δημητρόπουλος άρχισε να κλαίει και να του λέει «δεν ήθελα να το κάνω αυτό, αλλά δεν υπήρχεν άλλος τρόπος δια να γλιτώσομεν από την ανοικονόμητόν σου κακίαν».

……Ο φόνος έγινε πιθανόν στις 9 Ιανουαρίου του 1819 αν και ο Τρικούπης τοποθετεί τα γεγονότα καλοκαίρι του ίδιου έτους και άλλοι τα μεταθέτουν στο Νοέμβριο….

Συνεχίζοντας ο Τρικούπης αναφέρεται γενικά στους ανταγωνισμούς και τις εσωτερικές συγκρούσεις στην Φιλική Εταρεία: «Τόσον δε ο ζήλος της Εταιρίας κατέτρωγε τους μύστας αυτής, ώστε επλήγωσέ τις αυτών καιρίως εν Κωνσταντινουπόλει τον Αναγνώστην Δηληγιάννην ως αποδοκιμάζοντα τα της Εταιρείας.»

  • Χαρακτηριστικό είναι πως και τα δυό μοναδικά θύματα της Εταιρείας, ο Γαλάτης και ο Καμαρηνός, είχαν έρθει σ΄επαφή με τον Καποδίστρια
  • Τα «Υδραϊκά Χρονικά» ανέφεραν τότε [18] ότι στο πλοίο είχαν επιβιβαστεί αρχικά τέσσερεις Φράγκοι αλλά επέστρεψαν δύο (που σημαίνει ότι δολοφονήθηκε και ο υπηρέτης του Γαλάτη).
  • Δοκιμιον Ιστορικον περι της Ελληνικης Επαναστασεως

Follow me on Twitter

Φεβρουαρίου 2015
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Ιαν    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
232425262728  

Αλεξης Γρηγοροπουλος

Τασος Αναστασιου

κοκα κολα

Mεταναστες

ΟΧΙ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΙΚΑ

  • 836,227

Αρχείο

RSS arcadia portal

  • Ζωντανή μετάδοση του αγώνα Ερμής Λαγκαδά - Αρκαδικός Φεβρουαρίου 28, 2015
    Ο Αρκαδικός σήμερα Σάββατο 28 Φεβρουαρίου αντιμετωπίζει τον Ερμή Λαγκαδά, ένα παιχνίδι που θα έχετε την δυνατότητα να δείτε ζωντανά. Το ArcadiaPortal.gr ακολουθεί τον Αρκαδικό σε κάθε παιχνίδι που δίνει η ομάδα και μέσω live streaming προσφέρει στους φίλους του συλλόγου να παρακολουθούν όλους τους εκτός έδρας αγώνες. Έτσι και το Σάββατο σε αυτό το παιχνίδι τ […]
  • Ο Κώστας Βλάσης σε Τυρό και Λεωνίδιο (photos+video) Φεβρουαρίου 28, 2015
    Οι εκλογές πέρασαν, τα προβλήματα του τόπου παραμένουν. Και οι αγωνίες των πολιτών… Ο Κώστας Βλάσης, συνεπής στις δεσμεύσεις του, δεν λείπει ούτε στιγμή από την Αρκαδία. Την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου βρέθηκε στη Ν. Κυνουρία, με επίκεντρο το Τυρό και το Λεωνίδιο. Συνάντησε εκατοντάδες φίλους του, που τον συνεχάρησαν για την εκλογή του και του ευχήθηκαν επιτυχί […]
  • Παπασταματάκης: Το Παναρκαδικό δεν έχει αντιμετωπίσει περιστατικό από τα απορρίμματα Φεβρουαρίου 28, 2015
    Ο xειρουργός Γεώργιος Παπασταματάκης στη συνέντευξη που παραχώρησε την Τρίτη 24 Φεβρουαρίου μεταξύ άλλων μίλησε και για τα βουνά των απορριμμάτων που βρίσκονται στοιβαγμένα δίπλα από το κτίριο του Παναρκαδικού Νοσοκομείου Τρίπολης. Απαράδεκτη χαρακτήρισε την εικόνα που έχει το Γενικό Νοσοκομείο Τρίπολης η οποία προσβάλλει την υγεία γενικότερα και κατ’ επέκτα […]
  • Τι ανακοίνωσε επίσημα η αστυνομία για τις συλλήψεις στο Λεβίδι Φεβρουαρίου 28, 2015
    Την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου συνελήφθησαν τρία άτομα οδηγήθηκαν στο αυτόφωρο, στο Λεβίδι (δείτε ΕΔΩ) καθώς είχαν σταθμεύσει τα οχήματά τους στον δρόμο, εμποδίζοντας τα απορριμματοφόρα να προχωρήσουν στην χωματερή. Το Δελτίο Τύπου της αστυνομίας αναφέρει: Συνελήφθησαν, χθες (27.2.2015) το πρωί, στην περιοχή «Μαγούλα» της τοπικής κοινότητας Λεβιδίου του Δήμου […]
  • Λακκούβες χωρίς τέλος στην Τρίπολη Φεβρουαρίου 28, 2015
    Έχει πάψει να μας εκπλήσσει το θέαμα  των κατεστραμμένων δρόμων στην περιοχή της Τρίπολης. Οι δρόμοι με λακκούβες αυξάνονται και πληθύνονται κάνοντας την καθημερινότητες των οδηγών αλλά και των οχημάτων τους ακόμα πιο δύσκολη. Οι φωτογραφίες είναι από τον δρόμο στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου στην Τρίπολη, λίγα μόλις μέτρα από την πλατεία Κολοκοτρώνη. Οι λακκο […]

Kατηγορίες

Κατηγοριες Tag

Aman resorts RDF SRF RDF Αδεσποτα Αθικια Αλαβανος Αλεκος Αλλη Προταση Αναβαλος Ανεμογεννητριες Βασιλης Λαδας Βουδουρης Βουλευτικες Εκλογες 2015 Γιορτες ελιας Δασος Κορακιας Δεματοποιητης Δημητρης Κοδελας Δημητρης Σιδερης Δημοσια διαβουλευση Δημοτικες εκλογες 2014 Δημοτικη Επιτροπη Διαβουλευσης Δημοτικο σχολειου Πορτο Χελιου Ελος Κοιλαδας Ευπλοια Ιστορικα κτηρια Ερμιονιδας Καραβασιλη Καταφυκι Κοκα Κολα απεργια Λεσχη Αναγνωσης Λιμεναρχειο Λυματολασπη Μετοχι Μονη Αυγου Μπαρου Μπουκλης Ξενοδοχεια ΠΑΜΕ Πανω Πλατεια Κρανιδι Πεζοδρομια στις πολεις Πολιτιστικο μονοπατι Πολυτεχνειο 2014 Πορτοχελιωτικο Kαρναβαλι Πρασινο Σημειο Πυρηνικα Ρεπουλης ΣΥΡΙΖΑ Ερμιονιδας Σκανδαλο αποχετευτικου Κρανιδιου Σουκος Στην Ερμιονη αλλοτε και τωρα Σωματειο ξενοδοχουπαλληλων ΤΑΙΠΕΔ Τατουλης Υδρα Υποψηφιοι βουλευτες Ερμιονιδας Χριστουγεννα Ωρα της γης αποαναπτυξη-τοπικοποιηση αποκατασταση ΧΑΔΑ αφαλατωση βαρεα μεταλλα στο νερο δισκουρια επιδομα ανεργιας επισιτισμος εφοπλιστικο κεφαλαιο κατοχη καυση απορριμματων κοκκιναρι κομποστοποιηση παλαια κτηρια στο Κρανιδι σφαγεια Κρανιδιου φωτια 9 Φλεβαρη φωτιες στις χωματερες φωτοβολταικα χαβουζα Κρανιδιου χελωνες χουντα

Twitter Updates

Flickr Photos

Εικόνα 1329

More Photos
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.