Άδωνις Κύρου, «Στο σταυροδρόμι του Αργολικού». Με την ευκαιρία της έκδοσης του δεύτερου τόμου του βιβλίου του Άδωνη Κύρου για τη ΝΑ Αργολίδα και τα κοντινά νησιά, νησόπουλα και νησίδες -μία ακτινογραφία της μήτρας του ελληνικού πολιτισμού καμωμένη από έναν γεννημένο ερευνητή και εξερευνητή- θα τιμηθεί απόψε ο συγγραφέας και το αρχαιολογικό και ιστορικό του έργο. Ομιλητές: Ελευθέριος Σκιαδάς, Ευάγγελος Χρυσός, Κυριακός Νικολάου-Πατραγάς, Τίτος Γιοχάλας, Μαριάννα Κορομηλά. Την Τετάρτη 5 Οκτ. 2022 στις 7:30 το απόγευμα στην αίθουσα εκδηλώσεων του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» (πλατεία Γ. Καρύτση)
Εκδοτικοί φορείς: Εργαστήριον Ισλαμικού Δικαίου και Αραβοϊσλαμικών Σπουδών Πανεπιστημίου Αθηνών, σειρά Διατριβές και Μελετήματα αριθμός 10, και Εκδόσεις Λειμών

Η πρώτη μεγάλη ανακάλυψη του Άδωνη Κύρου ήταν το σπήλαιο Φράγχθι στον μικρό κόλπο της Κοιλάδας στην Ερμιονίδα, ένα ανυπολόγιστης σημασίας αρχαιολογικό εύρημα, με το οποίο αρχίζει (το 1959) η συναρπαστική περιπέτεια του νεαρού τότε εξερευνητή. Δεν ξέρω πώς μπορεί να νιώθει κάποιος, ο οποίος (στα 21 του χρόνια) συνέδεσε την ύπαρξή του με την ελληνική Πρωτοϊστορία και τους πρώτους πλόες στο Αιγαίο πριν από δέκα χιλιάδες χρόνια. Εγώ τρέμω από ιερή συγκίνηση όταν το σκέφτομαι.
Το 1990, κυκλοφόρησε ο πρώτος τόμος του έργου «Στο σταυροδρόμι του Αργολικού» που καλύπτει το πελώριο χρονικό διάστημα από την Παλαιολιθική εποχή και το Φράγχθι μέχρι και την Πρώιμη Ρωμαϊκή-Αυτοκρατορική Αρχαιότητα.
Τριάντα ένα χρόνια αργότερα, μόλις πέρσι, κυκλοφόρησε (επιτέλους) ο δεύτερος τόμος που καλύπτει το διάστημα από την Ύστερη Ρωμαϊκή Αρχαιότητα και τη διαίρεση της Αυτοκρατορίας σε ανατολικό και δυτικό τμήμα (το 395, επί Θεοδόσιου του Μεγάλου) μέχρι τα Ορλωφικά. Καλύπτει δηλαδή 14-15 αιώνες με έμφαση στα παντελώς άγνωστα πρωτοβυζαντινά και μεσοβυζαντινά και «αποσπασματικά τις μετέπειτα περιόδους» όπως εξηγεί ο ίδιος. Πάντα στο σταυροδρόμι του Αργολικού, δηλαδή σε αυτόν τον ρόμβο που σχηματίζεται ανάμεσα στο ΝΑ άκρο της Αργολίδας, τον κοντινό νησιωτικό κόσμο και την προέκταση του Αργολικού Κόλπου στο Μυρτώο Πέλαγος μέχρι το Γεράκι και τη Μονεμβασιά – ίσως ακόμα και τα Κύθηρα, που βρίσκονται στο όρο μεταξύ Ιονίου και Αιγαίου.
«Στο σταυροδρόμι του Αργολικού», λοιπόν. Στις 260 πυκνογραμμένες σελίδες του πρώτου τόμου (που μόλις επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις «Λειμών») και στις 300 του δεύτερου τόμου (που παρουσιάζεται στην αποψινή εκδήλωση), ο Άδωνις Κύρου κάνει τον άγνωστο τόπο να μιλήσει. Και με το πλουσιότατο εικονογραφικό υλικό –μεγάλο μέρος του οποίου ανέκδοτο– επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές. Ταυτόχρονα, με τις φωτογραφίες διασώζει τα αρχαιολογικά κατάλοιπα, τα ίχνη και τα σπαράγματα, που είχαν αντισταθεί στον χρόνο και στις καιρικές συνθήκες μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες του περασμένου αιώνα, αλλά δεν υπάρχουν πια: τα εξαφάνισε η παραθεριστική και τουριστική βιομηχανία, η βουλιμία μας, η αδιαφορία των κρατικών και δημοτικών αρχών, η βιασύνη των εργολάβων.
Εκατοντάδες, χιλιάδες αρχαιολογικές μαρτυρίες ήταν παρούσες και κανείς δεν τις έβλεπε. Οι είκοσι πέτρες που περιέβαλαν ένα μαντρί μιλούσαν στον Άδωνη και του φώναζαν τη μυκηναϊκή καταγωγή τους! Μόνον αυτός τις πρόσεξε. Μόνον αυτός τις άκουσε. Μόνον αυτός είδε μέσα στο χώμα ένα τόσο δα βυζαντινό νόμισμα ευτελούς αξίας (στην εποχή του) αλλά τεράστιας σημασίας για εμάς που πιστεύαμε στη ερήμωση της περιοχής και στα μεγάλα κενά της Ιστορίας.
Και οι δύο τόμοι διηγούνται τη συναρπαστική ζωή ενός πολύ ξεχωριστού ανθρώπου. Αποκαλύπτουν τον τρόπο της σκέψης, τον ζήλο, το πάθος, την αντοχή, την ακόρεστη εφηβική περιέργεια, τον ακατάβλητο νεανικό ενθουσιασμό, το ανήσυχο πνεύμα, τις ικανότητες και τις αρετές, το ήθος, τη διορατικότητα, το ένστικτο και την όσφρηση ενός εξερευνητή που μαγεύεται από το βιωμένο περιβάλλον, συνομιλεί με τη μικρογεωγραφία, αντιλαμβάνεται χρήσεις και λειτουργίες που έχουν αχρηστευτεί πριν από αιώνες, επικοινωνεί με τις κατά καιρούς γεωπολιτικές συντεταγμένες και προσπαθεί να μειώσει κατά το δυνατόν τις μικρές και τις μεγάλες ασυνέχειες, να συμπληρώσει τα κενά, να αποκαταστήσει τη συνέχεια και την ιστορική πραγματικότητα, χρησιμοποιώντας ακόμα και τη δύσκολη μέθοδο διά της εις άτοπον απαγωγής.
Πλέουμε εδώ και χιλιετίες σε βιωμένα νερά. Κολυμπάμε στη μήτρα του ελληνικού πολιτισμού, μας λέει ο Άδωνις, δίνοντας νόημα στην κάθε πέτρα, στο κάθε θαλάσσιο πέρασμα, στο κάθε αεράκι που μόνον οι ψαράδες έμαθαν να το φοβούνται. [ΜΚ, 5 Οκτ. 22]