You are currently browsing the daily archive for 11 Ιανουαρίου, 2021.

Το θεμα λοιπον δεν ειναι αν μεγαλωνοντας αποκτας την δυνατοτητα να βλεπεις κι αλλα χρωματα εκτος απο το μαυρο και το ασπρο το φως και την σκια.Αυτο γινεται ανεξαρτητα απο την θεληση σου.Και πληρωνεται ακριβα.

Μαλιστα οσοι απο εμας αναζηταμε την αληθεια το καθαρο φως καταλαβαινουμε πως καθε φορα που το πλησιαζουμε χανεται στο βαθος του οριζοντα σε μια εκτυφλωτικη αστραπη.

Μεγαλωσα σε μια πολυ μακρυνη εποχη.Οταν οι πληροφοριες ηταν καλα κρυμενες σε βιβλια και τα βιβλια καλα κρυμενα σε βιβλιοθηκες. Σε καποιες βιβλιοθηκες.Γεννηθηκα στα χρονια του ψυχρου πολεμου και εζησα την εφηβεια μου σε μια Ελλαδα που ακομα ο εμφυλιος στοιχειωνε την καθημερινοτητα. Ενηλικιωθηκα στη Χουντα. Οταν η ιστορια ηταν μια. Αυτη η εκδοχη που επετρεπαν οι κρατουντες. Που και που ανοιγε μια χαραμαδα ενα βιβλιο του Κορδατου η μια διηγηση απο την οικογενεια μου που κρατουσαν ανοιχτο ενα μικρο παραθυρο να μπει το φως. Σημερα τα πραγματα ειναι αλλιως. Οι πληροφοριες ειναι εκει. Οποιος θελει τις βρισκει. Αρκει να θελει. Και εκτιμω πως η προσπαθεια της κυβερνησης να εκσυγχρονησει την ιστορια με επικεφαλη μια πλουσια κυρια που ευθυνεται για τα σκανδαλα των Ολυμπιακων αγωνων θα γυρισει μπουμεραγκ εναντιον της.

Τι ειναι ομως η ιστορια; Ειναι γεγονοτα; Ημερομηνιες ; Προσωπα ; Τοποι; Η ιστορια ειναι αφηγηση .Καθε εποχη καθε εξουσια αλλα και καθε λαος συνθετει ξανα και ξανα την ιστορια του επιλεγει καποια στοιχεια απο τα παραπανω και φτιαχνει την δικια του ιστορια. Και μεσα στην συνθεση μπαινει και ο μυθος. Η μαγικη διασταση που γιγαντωνει τα επιμερους στοιχεια η απο την αλλη μικραινει η και εξαφανιζει καποια αλλα που δεν κολανε δεν εξυπηρετουν τον στοχο της αφηγησης. Γιατι η αφηγηση εχει παντα στοχο. Το μυαλο μας και την συνειδηση της κοινωνιας.

Ο Κολοκοτρωνης φορα περικεφαλαια και ειναι ομορφαντρας. Ο Ιμπραημ ειναι κακος και αγριος Τουρκος. Οι κλεφτες ηταν και αρματωλοι και παντα πολεμουσαν τους κακους Τουρκους. Και πιο πισω η Ανατολικη Ρωμαικη Αυτοκρατορια ηταν συνεχεια του αρχαιου Ελληνικου πολιτισμου μιας αρχαιας Ελλαδας που ολοι οι πολιτες  ολων των πολεων ηταν ενα εθνος που θελαν να συντριψουν οι βαρβαροι απο την Ανατολη.Κατα την διαρκεια του Μεσαιωνα αλλα και μεχρι το 1821 μας ειχαν κατακτησει οι Τουρκοι και γι αυτο εχουμε ανατολιτικη νοοτροπια. Οι μεγαλες δυναμεις βοηθησαν την Ελλαδα να γινει ανεξαρτητο κρατος επειδη αγαπουσαν την ελευθερια. Ολοι οσοι εξεγερθηκαν τοτε ηταν Ελληνες και μονο στην Ελλαδα εγινε τετοια εξεγερση  Το σημερινο  Ελληνικο κρατος με τα συνορα του  φτιαχτηκε το 1821 ειναι η παλιγγενεσια ενος παλαιοτερου Ελληνικου κρατους και κατοικειται απο απογονους της αρχαιας Ελλαδας που μιλανε και μιλουσαν 2.5 χιλιαδες χρονια την ιδια γλωσσα με τους αρχαιους που κι αυτοι μιλουσαν ολοι την ιδια γλωσσα και ειχαν κοινη συνειδηση.

Καθε κοινωνικη ταξη σε καθε εποχη δεν μπορει παρα να ερμηνευσει το παρελθον μεσα απο τα ματια του σημερα. Ομως ετσι επεμβαινει στα γεγονοτα, τα κανει σχετικα . Μιας λοιπον και το 1821 εχει μια διαφορα (μολις) 200 χρονων απο το 2021 θα ξανακοιταξουμε τι εγινε τοτε που ειμαστε σημερα και που παμε στο μελλον.

Ομως εξεταζοντας την ιστορια με τα ματια και την γνωση του σημερα προκυπτουν ερωτηματα.Τι σημαινει γλωσσα; Τι ειναι η πατριδα ,το εθνος ,η εθνοτητα, τι παει να πει λαος, τι ειναι τα κρατικα συνορα πως ποτε και απο ποιους φτιαχτηκαν και φυσικα τι σημαινει εκπαιδευση  τι αστικη δημοκρατια κοινοβουλιο συνταγμα πολιτικα κομματα . Τι σημαινει Ελληνας πολιτης του συγχρονου Ελληνικου κρατους και τι σημαινει Ελληνας  της διασπορας ( μεταναστης η και πολιτης αλλων κρατων). Ανεξαρτητα πως το πως δημιουργηθηκαν ολα αυτα υπαρχουν σημερα; Και αν ναι τι στοχους εξυπηρετουν ποιο ειναι το μελλον τους  σε εναν κοσμο που αλλαζει τοσο γρηγορα σε πλανητικο επιπεδο.Και αλλαζει περιβαλλοντικα οικονομικα πολιτικα διοικητικα θεσμικα αλλα και λογω μιας νεας μεγαλης μεταναστευσης λαων για οικονομικους περιβαλλοντικους και πολιτιστικους λογους.

Τι σημαινουν αληθεια ολα αυτα; Αμφισβητηση των αγωνων οσων παλεψαν δυο αιωνες για να φτασουμε ως εδω; Οχι βεβαια. Αντιθετα .Οταν ο παπους μου πολεμησε για να μεγαλωσουν τα συνορα του Ελληνικου κρατους δεν εκανε κανενα λαθος ουτε οταν στην συνεχεια οργανωθηκε στον ΕΛΑΣ και πολεμισε τους Γερμανους κατακτητες . Οταν ο πατερας μου πολεμισε τον Ναζισμο και το Φασισμο για την ελευθερια της συγχρονης Ελλαδας δεν εκανε κανενα λαθος. Ουτε ο Μακρυγιαννης εκανε λαθος οταν ζητησε Συνταγμα μπροστα στα ανακτορα του Οθωνα. Ουτε οι αγωνιστες της Δημοκρατιας εκαναν λαθος οταν εδιναν την ζωη τους στα μπουντρουμια της ΕΣΑ. Ουτε η αριστερα οταν αγωνιζοταν για πολυκομματισμο λαικη δημοκρατια δημοτικη γλωσσα ελευθερα εργατικα συνδικατα. Η σημερινη μας ταυτοτητα ειναι προιον ολων αυτων και αλλων πολλων αγωνων. Και να θελαμε δεν μπορουμε να την αρνηθουμε. Αυτο ειμαστε.

Το ερωτημα ειναι ομως που παμε. Και το ερωτημα δεν ειναι φιλολογικο κουλτουριαρικο. Υπαρχει γιατι για αλλη μια φορα αυτη η χωρα, αυτο το κρατος , οι σημερινοι πολιτες του και τα παιδια τους στεναζουν κατω απο μια οικονομικη κατοχη που φαινεται πως δεν εχει τελος. Και πλαι σε αυτη τη κατοχη σαν συνεπεια αλλα και προυποθεση της διατηρησης της υπαρχει ενα μπερδεμα πολιτιστικο αξιων πολιτισμου κοινωνικης συνοχης. Κακα τα ψεματα η συγχρονη Ελληνικη κοινωνια διχαζεται για αλλη μια φορα πολωνεται με τους μισους να κοιταζουν δεξια και τους αλλους μισους αριστερα . Ο διχασμος δεν ειναι καλος η κακος .Ειναι συμπτωμα. Και υπηρχε και το 1821 (δεν ξεσηκωθηκαν ολοι κατα της Οθωμανικης αυτοκρατοριας)και  1823-1825 (λάφυρο, η εξουσία και ο «λουφές», όπως έλεγε ο Φωτάκος.) και στον πρωτο εμφυλιο 1915-1917 του 20ου αιωνα (Γερμανοι και Αγγλο Γαλλοι στην Ελλαδα) και στην Γερμανικη κατοχη και μετα την απελευθερωση στην συνεχεια του εμφυλιου υπο την επικυριαρχια των Αγγλο Αμερικανων. Δεν υπαρχουν καλοι και κακοι Ελληνες. Υπαρχει διαχρονικα πρωτα απο ολα διαφορα-αντιθεση συμφεροντων και μετα αντιθεση ιδεολογιας πολιτιστικου πολιτισμικου παρελθοντος εκπαιδευσης .

Διαφορα κοινωνικου οραματος .Παμε λοιπον να δουμε σαν παραδειγμα εναν Ελληνα της διασπορας στα χρονια πριν και μετα την επανασταση του 1821 την πορεια της ζωης και το τελος του.Τον Ιωαννη Λεοντη η Ιβάν Αντρέγεβιτς Βαρβάτσι. Εναν «αγνωστο» Ελληνα μεταναστη-Ρωσσο πολιτη με καταγωγη απο τα Ψαρα που οι περισσοτεροι τον ξερουμε σαν «Γερακι» (ονομα και πραγμα μεταναστη).

Ιωαννης Βαρβακης

https://www.lifo.gr/uploads/image/678777/01_1.jpg

Ο Ιωάννης Βαρβάκης (24 Ιουνίου 174510 Ιανουαρίου 1825) ήταν εθνικός ευεργέτης από τα Ψαρά. Ο Βαρβάκης γεννήθηκε στα Ψαρά στις 24 Ιουνίου 1745[1] και ήταν γιος του Ανδρέα Λεοντή (Λεοντίδη) και της Μαρώς Μόρου.

Στα Ψαρά ενδημεί είδος γερακιού, Ιέραξ ο οξύπτερος, Μαυροπετριτης  Falco eleonorae.Η Ελλάδα έχει την τιμή να φιλοξενεί στις ακτές της το 85% του παγκόσμιου πληθυσμού

Ενήλικος μαυροπετρίτης (ανοικτόχρωμη φάση)

Τα πουλιά αυτά οι Ψαριανοί τα ονόμαζαν και τα ονομάζουν Βαρβάκια. Οι συνομήλικοί του, βλέποντας τα μεγάλα και πολύ αυστηρά του μάτια, καθώς και την ορμητικότητα που τον χαρακτήριζε τον φώναζαν Βαρβάκι. Φαίνεται ότι η προσωνυμία του άρεσε και την διατήρησε ως επώνυμο. Έτσι πέρασε στην ιστορία με το όνομα Βαρβάκης και το επώνυμο του έγινε τίτλος ευγενείας στην τσαρική Ρωσία.[2]Ο πατέρας του ήταν ιδιοκτήτης πλοίου το οποίο πραγματοποιούσε μεταφορές στα διάφορα νησιά του Αιγαίου. Ο Ιωάννης Βαρβάκης αρχικά εργάστηκε ως μούτσος στο καράβι του πατέρα του ενώ στα 15 τον έβαλε ο πατέρας του παρτσινέβελο δηλαδή μεριδιούχο στο πλοίο του και στα 18 του ναυπήγησε την πρώτη γαλιότα.[3] Αρχικά ασχολήθηκε με το εμπόριο[4] και στη συνέχεια στράφηκε στην πειρατεία, όπως το σύνολο των Ψαριανών, λόγω των γενικότερων συνθηκών άσκησης της ναυτιλίας εκείνη την περίοδο: επιθέσεις από άλλους πειρατές και διαρπαγή του πληρώματος και των εμπορευμάτων, επιθυμία των ναυτικών δυνάμεων της Αγγλίας και της Ολλανδίας να αναχαιτίσοουν με κάθε μέσο την άνοδο της Γαλλίας ως ναυτικής δύναμης στην ανατολική Μεσόγειο, οπότε επιστρατεύουν και τους Έλληνες νησιώτες για τον σκοπό αυτό.[5] Τα ρωσικά αρχεία χαρακτηρίζουν από τη δράση του εκείνης της περιόδου τον Βαρβάκη, αεικίνητο κουρσάρο.[6] Τέλη του 1768 αρχές του 1769 παντρεύεται στα Ψαρά.[7

Κατά το ρωσοτουρκικό πόλεμο πήρε μέρος σαν κυβερνήτης πυρπολικού, ενώ ήταν ήδη πλοίαρχος εμπορικού πλοίου. Κατά τα Ορλωφικά (1770), ήταν ένας από τους Έλληνες ορθοδόξους που συντάχθηκε με τα στρατεύματα της Αικατερίνης Β’ ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο Ψαριανός πλοιοκτήτης εκποίησε ολόκληρη την περιουσία του για να εξοπλίσει με κανόνια και να επανδρώσει με στρατιώτες ένα από τα πλοία του, με σκοπό τη ναυτική σύγκρουση με τους Τούρκους. Το πλοίο του ήταν ένα σεμπέκ.[8]Αναζητώντας τον ρωσικό στόλο στο Αιγαίο, ταξίδεψε αρχικά στη Μύκονο κι από εκεί στα νότια παράλια της Πελοποννήσου, όπου έφτασε αρχές Μαρτίου 1770 στο Οίτυλο. Από εκεί μετέβη στην Κορώνη. Εκεί βρήκε τους Αλέξιο Ορλώφ και Σπυριδώφ, οι οποίοι του ζήτησαν να συνδράμει τους πολιορκητές του Ναβαρίνου.[9] Ο Βαρβάκης στη συνέχεια κινήθηκε με κατεύθυνση τα Ψαρά για να αναζητήσει τον τουρκικό στόλο και να ενημερώσει για τη θέση όπου βρισκόταν τους Ρώσους. Τον εντοπίζει απέναντι από τη Χίο και στη συνέχεια αφού ενημερώνει τους Ρώσους, πλοία των τελευταίων παραπλέοουν τις Οινούσες και αγκυροβολούν στην περιοχή.[10] Το βράδυ της 26ης Ιουνίου 1770 ο Βαρβάκης με το πλοίο του, μια σεμπέκα, συμμετέχει σε επιχείρηση πυρπόλησης του τουρκικού στόλου στον όρμο του Τσεσμέ. Μετά το πέρας τής επιχείρησης ο Ορλώφ τον συνεχάρη και στις 21 Οκτωβρίου 1772 με επίσημο έγγραφο η Αικατερίνη της Ρωσίας τον ενέταξε στις στρατιωτικές δυνάμεις της Αυτοκρατορικής Ρωσίας με το βαθμό του υπολοχαγού Επέδειξε ιδιαίτερες οργανωτικές και πολεμικές ικανότητες κατά τη Ναυμαχία του Τσεσμέ (5 – 7 Ιουλίου 1770), με αποτέλεσμα οι συναγωνιστές του να του κολλήσουν το παρατσούκλι Βαρβάκης (από το αρπακτικό πουλί βαρβάκι). Του άρεσε και το χρησιμοποίησε ως επίθετο για το υπόλοιπο της ζωής του.

Μετά την υπογραφή της ταπεινωτικής για τους Οθωμανούς, Συνθήκης του Κιουτσούκ Καϊναρτζή (21 Ιουλίου 1774),  ο Βαρβάκης επέστρεψε στα Ψαρά, αφού είχε αγοράσει με δικά του χρήματα ένα βρίκιον και συνέχισε την εμπορική και πειρατική του δραστηριότητα.[12] Όντας επικηρυγμένος από τους Οθωμανούς ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη, χωρίς να υπολογίζει το πόσο εχθρικό ήταν το περιβάλλον εκεί για αυτόν. Καθώς διαπραγματευόταν στην Κωνσταντινούπολη την πώληση ενός τρικάταρτου πλοίου, οι τουρκικές αρχές το κατέλαβαν και το δήμευσαν.

Σκέφθηκε να μεταβεί στη Ρωσία και να ζητήσει ακρόαση από την Αικατερίνη τη Μεγάλη, όπου θα της διεκτραγωδούσε την κατάστασή του, αλλά και θα τις τόνιζε τις υπηρεσίες που προσέφερε στη χώρα της. Η συνάντηση κλείστηκε στην Αγία Πετρούπολη με τη μεσολάβηση του στρατάρχη Ποτέμκιν, εραστή της τσαρίνας. Η Αικατερίνη προς μεγάλη του έκπληξη φάνηκε γενναιόδωρη μαζί του. Για τις υπηρεσίες του προς τη Ρωσία, τον ονόμασε ανθυποπλοίαρχο του ρωσικού πολεμικού ναυτικού, του έδωσε προνομιακή άδεια αλιείας στην Κασπία Θάλασσα και 1.000 χρυσά ρούβλια. Ο Ιβάν Αντρέγεβιτς Βαρβάτσι ήταν τώρα ρώσος πολίτης.Με τα χρήματα της τσαρίνας και την άδεια αλιείας ανά χείρας και αφού διήνυσε απόσταση 5.000 χιλιομέτρων από την Αγία Πετρούπολη εγκαταστάθηκε στο Αστραχάν. Μέσα σε λίγα χρόνια έγινε πάμπλουτος από την αλιεία οξύρρυγχου και το εμπόριο του χαβιαριού. Το 1788 είχε στη δούλεψή του 3.000 άτομα. Μεγάλο μέρος της περιουσίας του το διέθεσε για κοινωφελή έργα στην περιοχή (γέφυρες, νοσοκομείο, διώρυγα κλπ).Για τις υπηρεσίες αυτές παρασημοφορήθηκε από τον τσάρο Αλέξανδρο Α’ και το 1810 απέκτησε τίτλους ευγενείας αυτός και η οικογένειά τουΑπό το 1812 βρέθηκε στο Ταγκανρόγκ και από το 1815 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στο Ταϊγάνι, όπου μετέφερε όλη σχεδόν την κινητή περιουσία του, για να βρίσκεται κοντά στην Οδησσό κέντρο της Φιλικής Εταιρίας της οποίας υπήρξε ηγετικό μέλος και χρηματοδότης. Είναι ο μόνος που στα έγγραφά της αποκαλείται με το όνομά του. Είχε δώσει εν τω μεταξύ μέρος από την τεράστια περιουσία του για κοινωφελή έργα στη Ρωσία (νοσοκομεία, γέφυρες, διώρυγες) επίσης χρηματοδότησε την ανέγερση διδακτηρίου στη Σινασό, την παλιά Ναζιανζό, πατρίδα του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και γι’ αυτό παρασημοφορήθηκε από τον Τσάρο και του δόθηκε και τίτλος ευγένειας με το επίθετο Κομνηνός Βαρβάκης.  . Το 1812 μετακόμισε πιο δυτικά και συγκεκριμένα στην πόλη Ταγκαρόγκ (Ταϊγάνι), όπου ανθούσε μια μεγάλη ελληνική κοινότητα. Διέθεσε 600.000 ρούβλια για την ανέγερση ενός επιβλητικού μοναστηριού, όπου εψάλη η νεκρώσιμος ακολουθία για τον τσάρο Αλέξανδρο Α’.Πηγή: https://www.sansimera.gr/biographies/324

Μετά τη λήξη του Τρίτου Ρωσοτουρκικού πολέμου (1768-1774)Ο Ιωάννης Βαρβάκης προσέφερε πάρα πολλά στον Αγώνα πριν και κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης. Αρχικά βοήθησε με πάρα πολλούς τρόπους τις ελληνικές κοινότητες στη Ρωσία και ιδιαίτερα την κοινότητα της πόλης που έμενε. Από την τσαρική κυβέρνηση μαζί με το παράσημο είχε ανακηρυχτεί αρχηγός των ευγενών του Άστραχαν. Αυτός ο τίτλος, εκτός από την περιουσία του, συντέλεσε, ώστε να έχει μεγάλη επιρροή στους κύκλους των Ρώσων ευγενών.Ο Βαρβάκης με έξοδα δικά του εξόπλισε τους ομογενείς που πολεμούσαν με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Επίσης μέσω του Πατριαρχείου κατάφερε να εξαγοράσει πάρα πολλούς Έλληνες αιχμαλώτους. Ο Βαρβάκης πάνω απ’ όλα βοήθησε τον αγώνα των Ψαριανών, των συμπατριωτών του. Έστειλε τρόφιμα και διάφορα άλλα εφόδια. Μετά την καταστροφή των Ψαρών, το 1824, ήρθε στην Ελλάδα, για να βοηθήσει με κάθε μέσο τους πρόσφυγες. Κατά την παραμονή του στην Ελλάδα ονομάστηκε με ψήφισμα του Βουλευτικού μέγας ευεργέτης του Έθνους.[

Λόγω ασθένειας επέστρεψε από το Ναύπλιο στη Ζάκυνθο για θεραπεία. Οι Άγγλοι δεν του επέτρεψαν να βγει στην πόλη της Ζακύνθου λόγω της λοιμώδους νόσου από την οποία έπασχε. Στο λοιμοκαθαρτήριο έφτασε στις 21 Δεκεμβρίου 1824. [16]Πέθανε τα ξημερώματα της 12ης Ιανουαρίου 1825.Υπαρχει ομως και αυτη η εκδοχη. Όταν ξεσπά η επανάσταση του 1821 και ειδικά μετά την καταστροφή της πατρίδας του, των Ψαρών, κατεβαίνει στην Ελλάδα. Βρίσκει τους Έλληνες σε εμφύλιο, να διαπραγματεύονται τα δάνεια από την Αγγλία. Πρότεινε στην ελληνική κυβέρνηση να δώσει αυτός τα χρήματα στην πατρίδα του!Η ελληνική κυβέρνηση τον χαρακτήριζει » ύποπτο», οι Άγγλοι τον συλλαμβάνουν στη Ζάκυνθο, τον κλείνουν στο Λαζαρέτο όπου και πεθαίνει από τις κακουχίες. Η Ελλάδα παίρνει τα δάνεια από την Αγγλία και γίνεται προτεκτοράτο. Από τότε…Ήταν 10 Γενάρη του 1825 όταν πέθανε ο Ιωάννης Βαρβακης!

Το Εκτελεστικό και το Βουλευτικό στη συνεδρίαση της 26ης Φεβρουαρίου 1825 εξέδωσαν ψηφίσματα και διαταγές για την τήρηση πανελλήνιου πένθους

Στη διαθήκη του άφησε 1.000.000 ρούβλια κληροδότημα για την ίδρυση του Βαρβακείου Λυκείου, και το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στο ελληνικό Δημόσιο για κοινωφελείς σκοπούς. Κατέθεσε τα χρήματα που χρειάστηκαν για την ανέγερσή του σε ρωσική τράπεζα και το 1857 άρχισε το κτίριο της Βαρβακείου Σχολής, με σχέδια και επίβλεψη του Παναγιώτη Κάλκου. Άρχισε να κτίζεται, για να ολοκληρωθεί το 1859. Με δική του δωρεά κατασκευάστηκε η κλειστή αγορά της Αθήνας (Βαρβάκειος Αγορά)[18], ενώ επίσης χρηματοδότησε την ανέγερση διδακτηρίου στη Σινασό Καππαδοκίας, την παλιά Ναζιανζό, πατρίδα του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου.

Το αποφασιστικό στυλ του Ιωάννη Βαρβάκη (1745-1825)

Το Βαρβάκειο Λύκειο κτίστηκε κοντά στη σημερινή οδό Αθηνάς.

Το κτήριο της Βαρβακείου Σχολής στην οδό Αθηνάς φωτογραφημένο το 1936. (Φωτογραφικό αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ)

Ο εσωτερικός χώρος του Βαρβακείου στην οδό Αθηνάς. (Φωτογραφικό αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ)

Ο εσωτερικός χώρος του Βαρβακείου στην οδό Αθηνάς Πηγή: www.lifo.gr
Ιδρύθηκε το 1857 και από το 1886 και μετά λειτούργησε σαν Πρακτικό Λύκειο, αφιερωμένο σχεδόν αποκλειστικά στη σπουδή των θετικών επιστημών. Το 1843 ενεργοποιείται μετά από πολλαπλές διαπραγματεύσεις με την δημόσια γραφειοκρατική διοίκηση της οθωνικής περιόδου το κληροδότημα του Βαρβάκη για ανέγερση λυκείου στην πρωτεύουσα της χώρας. Μετά από 13 χρόνια αναζητήσεων, το 1857 θεμελιώνεται στην οδό Αθηνάς το σχολείο. Πρωτολειτουργεί το 1859-60 και συμπίπτει με τα «Σκιαδικά», που ξεκίνησαν σαν ανώδυνες σχολικές εκδηλώσεις όταν οι μαθητές αποφάσισαν να φορούν ευτελή ψάθινα σκιάδια ώστε να δώσουν το καλό παράδειγμα της αποστροφής προς την πολυτέλεια. Τα «ανώδυνα» γεγονότα οδηγούν τον Όθωνα στην έξωση το 1862. Το 1880 στην Ελλάδα βασιλεύει ο Γεώργιος ο Α΄, το Βαρβάκειο χωρίζεται σε τέσσερα σχολεία κλασικής κατεύθυνσης και το 1886 ιδρύεται το Βαρβάκειο πρακτικό Λύκειο στην οδό Βουλής.Ήταν το μοναδικό Λύκειο του είδους του στη χώρα για πολλά χρόνια. Το παλιό κτίριο καταστράφηκε στα Δεκεμβριανά (1944).
Το κτήριο της Βαρβακείου Σχολής στην οδό Αθηνάς μετά το πλήγμα των Δεκεμβριανών, 1944.
Το κτήριο της Βαρβακείου Σχολής στην οδό Αθηνάς μετά το πλήγμα των Δεκεμβριανών, 1944. Πηγή: www.lifo.gr
Στην ταραγμένη κατοχική Αθήνα, οι σκελετωμένοι μαθητές συνεχίζουν με μεγάλο κόπο και δυσκολία τις σπουδές τους. Το Βαρβάκειο χρησιμοποιείται ως καταφύγιο αντιαεροπορικής προστασίας, για πρόχειρο νοσοκομείο για κατάλυμα των βομβόπληκτων του Πειραιά, προτού καταστραφεί σχεδόν ολοσχερώς από πυρκαγιά το 1944. Ένα σπουδαίο δείγμα αρχιτεκτονικής χάνεται για πάντα. Το σχολείο μετακινείται και φιλοξενείται στην πλατεία Κουμουνδούρου, στην οδό Μέτωνος και στην οδό Κωλέττη. Το κτίριο της οδού Αθηνάς κατεδαφίζεται τελικά και το 1957 το δημόσιο θα παραχωρήσει στο Βαρβάκειο Ίδρυμα οικόπεδο στο παλιό Ψυχικό για την ανέγερση καινούργιου διδακτηρίου.
Το 1978 είναι η πρώτη χρονιά που εισάγονται κορίτσια στο Βαρβάκειο. Από το Βαρβάκειο αποφοίτησαν διαπρεπείς προσωπικότητες, όπως ο Γεώργιος Δροσίνης, ο Ιωάννης Κονδυλάκης, ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης, Κωνσταντίνος Δοξιάδης, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Αλέξανδρος Παπάγος, Κωνσταντίνος Τσάτσος, Κώστας Αξελός, Γιάγκος Πεσμαζόγλου, Βλάσης Κανιάρης, Αντρέας Φραγκιάς, Τίτος Πατρίκιος, Φρέντυ Γερμανός. Πηγή: www.lifo.gr

Σήμερα λειτουργεί γυμνάσιο και λύκειο με το όνομα «Βαρβάκειος Σχολή» σε νέο κτίριο στα όρια του Δήμου Αθηναίων και δήμου Παλαιού Ψυχικού.

Barbakeios Sxoli 1867 003.JPG

Εορτασμός Εθνικής Επετείου στο κτήριο της οδού Αθηνάς. (Αρχείο αποφοίτου)

Εορτασμός Εθνικής Επετείου στο κτήριο της οδού Αθηνάς. Πηγή: www.lifo.gr

Τάση παγκόσμιου πληθυσμού

  • Καθοδική ↓ [6]

Ονοματολογία

Η ονομασία του προέρχεται από την Ελεονώρα Ντε Μπας, (Elianora de Bas/Arborea), δικαστίνα της Σαρδηνίας (1347-1404), η οποία έτρεφε μεγάλη αγάπη για τα γεράκια και, ιδιαίτερα στο συγκεκριμένο είδος, που πήρε το όνομά της [7].

Συστηματική ταξινομική

Το είδος περιγράφηκε από τον Ιταλό φυσιοδίφη Τ. Τζενέ (Carlo Giuseppe Géné, 1800 – 1847) υπό την σημερινή του ονομασία (Σαρδηνία, 1839). [8]

Γεωγραφική εξάπλωση

Ο μαυροπετρίτης είναι πλήρως μεταναστευτικό είδος του Παλαιού Κόσμου, με εξαιρετικά περιορισμένο και διακεκομμένο φάσμα κατανομής. Έρχεται να αναπαραχθεί στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, από την Κύπρο μέχρι τα Κανάρια και από την Κροατία μέχρι το ΒΔ. Μαρόκο και την Αλγερία, αλλά σε πολύ εξειδικευμένα οικοσυστήματα που περιορίζουν την εξάπλωσή του (βλ. Βιότοπος). Η Ελλάδα αποτελεί από τις σημαντικότερες αναπαραγωγικές επικράτειες του πτηνού, παγκοσμίως (βλ. Κατάσταση στην Ελλάδα).

Διαχειμάζει στην Αφρική πραγματοποιώντας πολύ μεγάλο ταξίδι, για να διαχειμάσει στη Μαδαγασκάρη, τη Μοζαμβίκη και τα Νησιά Μασκαρέν του Ινδικού.[9][10]

Μεταναστευτική συμπεριφορά

Οι περιοχές αναπαραγωγής και οι πιθανές μεταναστευτικές οδοί του μαυροπετρίτη

Ο μαυροπετρίτης αναπαράγεται στην Μεσόγειο και την ΒΔ. Αφρική και απουσιάζει από τις θέσεις φωλιάσματος μεταξύ Νοεμβρίου-Μαρτίου. Από όλες τις αποικίες, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων στην Ατλαντική ακτή του Μαρόκου, μεταναστεύει προς τα ανατολικά, το φθινόπωρο, μέσω της Μεσογείου και της Ερυθράς Θάλασσας προς την Α. Αφρική και τη Μαδαγασκάρη, ενώ επιστρέφει την άνοιξη ακολουθώντας αντίστροφη διαδρομή. Τα πρώτα άτομα καταγράφονται στην περιοχή της Μεσογείου από τον Μάρτιο, αλλά οι «κανονικές» αφίξεις εκεί, είναι συνήθως κατά το δεύτερο μισό του Απριλίου, για να ακολουθήσει η κορύφωση τον Μάιο μέχρι τις αρχές Ιουνίου. Οι νεοσσοί πτερώνονται στα τέλη Σεπτεμβρίου και στο πρώτο μισό του Οκτωβρίου, με την φθινοπωρινή μετανάστευση να αρχίζει αμέσως μετά. Οι τελευταίες αναχωρήσεις έχουν καταγραφεί στην Κύπρο, συνήθως από τα τέλη Οκτωβρίου έως τις αρχές Νοεμβρίου. [11]

Η διαδρομή της μετανάστευσης έχει πρόσφατα διερευνηθεί και, σε αντίθεση με προηγούμενες υποθέσεις, έχει αποδειχθεί με δορυφορική τηλεμετρία ότι πραγματοποιείται μέσω της αφρικανικής ενδοχώρας και, όχι διά θαλάσσης. Παλαιότερα εικαζόταν ότι η μετανάστευση γινόταν παράκτια, με τα πουλιά να εκτελούν πτήσεις από τη Μεσόγειο προς το Σουέζ, νότια κάτω από την Ερυθρά Θάλασσα και σε όλο το Κέρας της Αφρικής. Ωστόσο, οι πρόσφατες δορυφορικές μετρήσεις που καταγράφονται από Ισπανούς και Γερμανούς ερευνητές, έχουν δείξει ότι ακολουθείται κάποια εσωτερική-ηπειρωτική διαδρομή μέσα από την έρημο της Σαχάρας, τα τροπικά δάση του Ισημερινού μέχρι την Κένυα και τη Μοζαμβίκη.

  • Η συνολική απόσταση που διανύεται κατά τη διάρκεια της πτήσης, έχει μετρηθεί μέχρι και στα 9.000 χιλιόμετρα.

Τυχαίοι, περιπλανώμενοι επισκέπτες έχουν αναφερθεί μεταξύ άλλων από τη Δανία και τη Σουηδία, την Ουγγαρία και το Ηνωμένο Βασίλειο, την Υεμένη και τη Νότια Αφρική. [12]

Στην Ελλάδα, όπως και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ο μαυροπετρίτης είναι πλήρως μεταναστευτικός, ερχόμενος το καλοκαίρι για να φωλιάσει και αναχωρεί το φθινόπωρο για το μακρινό του ταξίδι στην Αφρική. [13][14][15] Από την Κρήτη και την Κύπρο αναφέρεται ως καλοκαιρινό αναπαραγόμενο πτηνό [16][17] (βλ. και Κατάσταση στην Ελλάδα).

  • Η περίοδος άφιξης των μαυροπετριτών στην Ελλάδα αρχίζει στις αρχές Απριλίου, κορυφώνεται μετά το τέλος Απριλίου και διαρκεί μέχρι τα μέσα Ιουλίου. Η διασπορά των αφιχθέντων πληθυσμών πραγματοποιείται τόσο στα νησιά όσο και στα ηπειρωτικά, σε σμήνη των 5-50 ατόμων. Τα περισσότερα πουλιά αναχωρούν για τις επικράτειες διαχείμασης από τα μέσα μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου, αλλά υπάρχουν επίσημες καταγραφές για μικρούς πληθυσμούς που διαχειμάζουν στην Ελλάδα, στοιχείο εξαιρετικά σημαντικό για την μεταναστευτική συμπεριφορά του είδους. [18]

Βιότοπος

Αναπαραγωγική περίοδος

Ο μαυροπετρίτης φωλιάζει δίπλα στη θάλασσα, στις απότομες ορθοπλαγιές νησιών ή παράκτιων ηπειρωτικών περιοχών, καθώς και σε επίπεδες ήσυχες νησίδες, με ασβεστολιθικό ή ηφαιστειακό γεωλογικό υπόβαθρο, με την προϋπόθεση να υπάρχουν σκιερές θέσεις για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Στους μήνες που προηγούνται της αναπαραγωγής, ορισμένοι ενήλικες κουρνιάζουν στα βράχια φωλιάσματος, ενώ άλλοι μένουν μακριά για αρκετές ημέρες.

Μη αναπαραγωγική περίοδος

Σε αντίθεση με τα καλοκαιρινά ενδιαιτήματα, κατά τη διάρκεια του χειμώνα, οι μαυροπετρίτες απαντούν σε ανοικτές δασώδεις περιοχές (Μαδαγασκάρη). [19]

  • Στην Ελλάδα, οι αναπαραγόμενοι πληθυσμοί -στο χρονικό διάστημα πριν φωλιάσουν- διασπείρονται σε ποικιλία ενδιαιτημάτων και, πέρα από τους «κλασσικούς» παράκτιους οικοτόπους, έχουν καταγραφεί μαυροπετρίτες σε οικοσυστήματα μακί, ορεινές δασικές θέσεις, ακόμη και σε ελαιώνες. Υψομετρικά, κινούνται από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τις υψηλές κορυφές. [20]

Μορφολογία

Ενήλικος μαυροπετρίτης (ανοικτόχρωμη φάση) φωτογραφημένος στις Βαλεαρίδες

Ο μαυροπετρίτης είναι ένα εξαιρετικά κομψό αρπακτικό, με μακριές και λεπτές πτέρυγες, μακριά ουρά και αεροδυναμικό κορμό, δομές που ανταποκρίνονται και εξυπηρετούν το σημαντικότερο στοιχείο της φυσιολογίας του, την ταχύτητα. Κάτω από τον οφθαλμό υπάρχει η χαρακτηριστική, σκούρα τριγωνική κηλίδα παρειάς των γερακιών. Το κήρωμα, οι ταρσοί και τα πόδια είναι λεμονοκίτρινα.

Οι μαυροπετρίτες απαντούν σε δύο χρωματικές μορφές ή φάσεις (colour phases), μία σκουρόχρωμη (σε ποσοστό 25%) [21] και μία -συνηθέστερη- ανοιχτόχρωμη (στο χρώμα της σκουριάς). Ωστόσο, υπάρχουν και ενδιάμεσες μορφές μεταξύ αυτών των δύο.

Στην κάτω επιφάνεια του σώματος, είναι ευδιάκριτα τα σκούρα καλυπτήρια των πτερύγων, τα οποία κάνουν έντονη αντίθεση με τα πιο ανοικτόχρωμα ερετικά φτερά.

Το στήθος και η κοιλιά έχουν χρώμα κρεμ έως κοκκινωπό καφέ, με μαύρες ραβδώσεις στην ανοικτόχρωμη φάση, ενώ στην σκούρα φάση είναι πολύ σκούρα καφέ-γκρι, σχεδόν μαύρα. Τα φύλα είναι όμοια σε μοτίβα και χρωματισμούς, αλλά τα θηλυκά είναι μεγαλύτερα από τα αρσενικά, κατά 16%, περίπου. Επίσης αναφέρεται ότι ο οφθαλμικός δακτύλιος των αρσενικών είναι κίτρινος, ενώ στα θηλυκά είναι κυανόγκριζος. [22] Τα νεαρά άτομα εμφανίζουν, επίσης, δύο φάσεις και είναι πιο σκούρα από τα ενήλικα άτομα των αντίστοιχων φάσεων.

Βιομετρικά στοιχεία

  • Μήκος σώματος: 36 έως 38 (-42) εκατοστά.
  • Άνοιγμα πτερύγων: (87-) 89 έως 104 (-105) εκατοστά.
  • Βάρος: ♂ 350 – 390 γραμμάρια, ♀ 340-460 (-520) γραμμάρια [23].

(Πηγές: [24][25][26][27][28][29][30][31])

Τροφή

Πορτρέτο μαυροπετρίτη

Ο μαυροπετρίτης τρέφεται με μεγάλα έντομα όπως κολεόπτερα, ακρίδες, λιβελούλες, πεταλούδες, τζιτζίκια και ιπτάμενα μυρμήγκια, περιστασιακά με νυχτερίδες και σαύρες ή, τον Απρίλιο / Μάιο με πολύ λίγα πουλιά που μεταναστεύουν κατά μήκος της ακτογραμμής. Τα θηράματα αυτά συλλαμβάνει, είτε με το ράμφος, είτε με τα νύχια και τα καταναλώνει εν πτήσει (συνήθως το σούρουπο). [32] Αλλά με την έναρξη της φθινοπωρινής μετανάστευσης από την Ευρώπη προς την Αφρική, οι μαυροπετρίτες αλλάζουν τη διατροφή τους και συλλαμβάνουν -σχεδόν αποκλειστικά- μικρά αποδημητικά πουλιά που ταξιδεύουν πάνω από τη θάλασσα. Τυπικό βάρος των πτηνών που συλλαμβάνονται είναι από 10-30 γραμμάρια. [33]

  • Ο παγκόσμιος πληθυσμός του μαυροπετρίτη συλλαμβάνει το 0,1% του συνολικού όγκου των μεταναστευτικών πτηνών, περίπου. Αυτός είναι ο λόγος που αργεί να αναπαραχθεί (τέλη καλοκαιριού), επειδή περιμένει τα μεταναστευτικά σμήνη για να θρέψει τα μικρά του. Είναι το μοναδικό είδος γερακιού που έχει την συγκεκριμένη αναπαραγωγική συμπεριφορά. [34]

Οι περιοχές αναζήτησης τροφής την άνοιξη και το καλοκαίρι μπορεί να είναι πάνω από 20 χλμ. μακριά από τις θέσεις φωλιάσματος. Θα πρέπει να αποτελούνται από γεωργικά, δασικά και υγροτοπικά ενδιαιτήματα ικανά να υποστηρίξουν τον πληθυσμό της αποικίας με έντομα, από τον Απρίλιο έως τον Αύγουστο, καθώς και να προσφέρουν πρόσβαση σε καθαρό νερό και ήσυχες θέσεις (δένδρα) για ομαδικό κούρνιασμα, από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούλιο. Αυτές οι περιοχές αναζήτησης τροφής μπορεί να έχουν έκταση πάνω από 1.000 χμ² για μία (1) και μόνον αποικία. [35]

Κυνηγετικές μέθοδοι

Ο μαυροπετρίτης κυνηγάει περιπολώντας από μεγάλα ύψη –που μπορεί να φτάσουν και τα 1.000 μ. [36] από την επιφάνεια της ξηράς ή του νερού- και εφορμά στο σμήνος χρησιμοποιώντας την εξαιρετική ευελιξία και την πολύ μεγάλη του ταχύτητα. Η σύλληψη πραγματοποιείται αφού συγκρουστεί (sic) με το θήραμα στον αέρα, προκαλώντας του απώλεια προσανατολισμού και στήριξης, οπότε το συλλαμβάνουν με τους ισχυρούς τους γαμψώνυχες. Οι ταχύτητες που αναπτύσσουν κατά την κάθετη εφόρμηση οι μαυροπετρίτες είναι πολύ υψηλές, πάνω από 200-250 χλμ./ώρα, ωστόσο δεν φθάνουν εκείνες του ταχύτερου πτηνού στην υφήλιο, του πετρίτη.

Όταν δεν κυνηγάει, ο μαυροπετρίτης έχει «χαλαρή» πτήση με ήπια, ωστόσο, χαρακτηριστικά φτεροκοπήματα που έχουν παρομοιαστεί με εκείνα του γένους Stercorarius. [37]

  • Φαίνεται περίεργο αλλά, οι μαυροπετρίτες συλλαμβάνουν τη λεία τους μόνο στον αέρα και δεν είναι σε θέση να αναζητήσουν ούτε να συλλάβουν τα μικρά πουλιά που περιφέρονται στην βλάστηση.

Ηθολογία

Οι μαυροπετρίτες είναι, γενικά, αγελαία πτηνά σχηματίζοντας μικρά και χαλαρά σμήνη αν και, μερικές φορές, περιπλανώνται μοναχικά. Κατά τη μετανάστευση, συχνά, σχηματίζουν ανάμικτους πληθυσμούς με άλλα είδη γερακιών που πετούν σε μεγάλα υψόμετρα, συμπεριλαμβανομένων των δεντρογέρακων. [38][39] Είναι ημερόβια πτηνά, με την δραστηριότητά τους να κορυφώνεται το ξημέρωμα και το ηλιοβασίλεμα.

Αναπαραγωγή

Ζευγάρι μαυροπετριτών

Η 1η αναπαραγωγή των μαυροπετριτών πραγματοποιείται στα 2-3 χρόνια, με τα θηλυκά να αποκτούν σεξουαλική ωριμότητα κατά το 2ο και τα αρσενικά κατά το 3ο έτος της ζωής τους. Αν και η άφιξη στις περιοχές της Μεσογείου είναι κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Απριλίου, τα πτηνά επισκέπτονται τις αποικίες φωλιάσματος ακανόνιστα, μέχρι την κορύφωση που αρχίζει τον Ιούλιο. Το φώλιασμα αρχίζει αργά (Ιούλιο-Αύγουστο) έτσι, ώστε η εκκόλαψη των νεοσσών να συμπέσει με το φθινοπωρινό πέρασμα των μεταναστευτικών πουλιών, κρίσιμο παράγοντα για την θρέψη τους. [40]

  • Η περίοδος αναπαραγωγής του μαυροπετρίτη είναι η οψιμότερη από κάθε άλλο πτηνό του Β. Ημισφαιρίου.

Αποικίες

Οι μαυροπετρίτες, συνήθως, αναπαράγονται κατά αποικίες που αριθμούν από 10-300 ζευγάρια. Οι φωλιές βρίσκονται σε απόσταση 20-50 μ. μεταξύ τους, αλλά περιπτώσεις των 2 μ. μεταξύ των φωλιών είναι γνωστές. Οι χαμηλότερες από αυτές βρίσκονται μόλις στα 5 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας, δηλαδή, μόλις που να μην παρασύρονται από τα κύματα, ενώ άλλες βρίσκονται στην κορυφή μιας ορθοπλαγιάς, πάνω από 100 μ. από την επιφάνεια του νερού. Οι φωλιές μπορεί να εκτείνονται για αρκετά χιλιόμετρα κατά μήκος της ακτής ή μπορεί να συνωστίζονται σε ακατοίκητες νησίδες 1-100 εκταρίων.

Λιγότερο σημαντικοί τόποι φωλιάσματος για τον μαυροπετρίτη, αποτελούν οι ηπειρωτικοί βραχώδεις σχηματισμοί των νησιών στους οποίους συμπεριλαμβάνονται οι βραχώδεις επιφάνειες των φαραγγιών και οι ορθοπλαγιές. Αυτά τα οικοσυστήματα προσφέρουν απομόνωση, απαραίτητη σε αρκετά είδη ορνιθοπανίδας που ζουν και αναπαράγονται εκεί. Το είδος θεωρείται ότι, παρουσιάζει σταθερή χρήση της θέσης φωλιάσματος και μονογαμικές συνήθειες αλλά, σύμφωνα πάντα με τα υπάρχοντα στοιχεία, παρουσιάζεται το φαινόμενο της διασποράς των νεαρών ατόμων κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Έτσι, περίπου το 90% των νεαρών ατόμων που δεν αναπαράγονται κατά τα πρώτα 2 με 3 χρόνια της ζωής τους, απουσιάζουν από την αποικία καταγωγής τους κατά την περίοδο από Μάιο-Οκτώβριο αλλά εγκαθίστανται σ’ αυτήν τα επόμενα χρόνια. [41]

Φωλιά

Στις περιοχές αναπαραγωγής (βλ. Βιότοπος) η φωλιά βρίσκεται στις άκρες απόκρημνων βράχων, συνήθως προσανατολισμένων προς τους ΒΔ ανέμους (μελτέμια), [42] μέσα σε μια μεγάλη κοιλότητα ή σχισμή του βράχου. [43] Παρόλο που προτιμώνται σκιερές θέσεις, η φωλιά μπορεί να βρίσκεται κάτω από έναν θάμνο (π.χ. Euphorbia sp.) ή, σπανιότερα, να είναι πλήρως εκτεθειμένη στον ήλιο. [44] Δεν χρησιμοποιείται κάποιο ιδιαίτερο υλικό για την κατασκευή της, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα γεράκια.

Γέννα

Η ωοτοκία πραγματοποιείται άπαξ σε κάθε περίοδο φωλιάσματος. [45] Η γέννα αποτελείται από (1-) 2 έως 3 (-4), ελαφρώς υποελλειπτικά αβγά, διαστάσεων 42,2 Χ 33,1 χιλιοστών. [46] Το μέγεθος των αβγών φαίνεται να συνδέεται με την αφθονία τροφής στην περιοχή και τις κυνηγετικές ικανότητες των γονέων. Η εναπόθεσή τους πραγματοποιείται καθημερινά ή μέρα-παρά-μέρα και η επώαση αρχίζει μετά την εναπόθεση του 1ου ή του 2ου αβγού. Πραγματοποιείται από το θηλυκό, με το αρσενικό να εφοδιάζει την φωλιά με τροφή, και διαρκεί 28-33 ημέρες. [47]

Οι νεοσσοί εκκολάπτονται έναν (1) μήνα αργότερα και, λίγοι, αργότερα μέχρι τις 10-15 Σεπτέμβρη. Είναι φωλεόφιλοι και χρήζουν της άμεσης προστασίας των γονέων. Την αρχική σίτιση αναλαμβάνει το θηλυκό μένοντας μέσα στην φωλιά για 10 ημέρες, περίπου ενώ, κατόπιν, συνεχίζει την σίτιση αλλά έξω από την φωλιά και κοντά σε αυτήν. Όλο αυτό το διάστημα το αρσενικό εφοδιάζει το θηλυκό και τους νεοσσούς (αποκλειστικά με μικρά πουλιά), οι οποίοι πτερώνονται 40 ημέρες αργότερα έτσι, ώστε από τα μέσα Οκτωβρίου σχεδόν όλοι μπορούν να πετάξουν και στις πρώτες μέρες του Νοεμβρίου οι αποικίες ερημώνονται. [48]

Οι απώλειες της ωοτοκίας, κάτω από φυσικές συνθήκες, μπορεί να ανέλθουν έως και 43% (25% θήρευση λόγω των αρουραίων, 10% λόγω υπογονιμότητας, 8% λόγω της ηλιακής ακτινοβολίας σε μια αδιατάρακτη αποικία), ενώ οι απώλειες των ίδιων των νεοσσών φθάνουν το 10%. Το ποσοστό αναπαραγωγικής επιτυχίας που είναι απαραίτητο για τη διατήρηση μιας αποικίας είναι 1,2 νεοσσοί / φωλιά. [49]

  • Σε επισταμένη έρευνα που εκπονήθηκε σε νησίδα έξω από την Κρήτη, από ομάδα επιστημόνων, οι πρώτοι μαυροπετρίτες έρχονταν να φωλιάσουν στα μέσα Ιουλίου, η ωτοκία ήταν στα τέλη Ιουλίου, οι περισσότεροι νεοσσοί εκκολάπτονταν στα τέλη Αυγούστου, ενώ η πτέρωση επιτυγχανόταν στις 35 ημέρες. [50]

Απειλές

Εκτός από τις -αθέλητες- δηλητηριάσεις (βλ. Κατάσταση πληθυσμού), το είδος έχει υποφέρει ιστορικά από την εκμετάλλευση και τις διώξεις που επέφεραν οι κατά τόπους ανθρώπινοι πληθυσμοί. Η λαθροθηρία από «συλλέκτες» αρπακτικών, καθώς και η όχληση που σχετίζεται με την ανάπτυξη του τουρισμού έχει επίσης αποδειχθεί ότι επηρεάζει αρνητικά την επιτυχία αναπαραγωγής των πτηνών. [51] Η θήρευση από αρουραίους είναι επίσης, πιθανόν, σημαντική σε κάποια νησιά αναπαραγωγής. [52] Τέλος, το είδος είναι ευάλωτο στις επιπτώσεις πιθανής ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας. [53]

Κατάσταση πληθυσμού

Το φάσμα αναπαραγωγικής κατανομής του είδους συμπίπτει σχεδόν πλήρως με τη λεκάνη της Μεσογείου από τα Κανάρια στα δυτικά μέχρι την Κύπρο στα ανατολικά. Το κέντρο της κατανομής είναι τα νησιά του Αιγαίου και η Κρήτη, όπου αναπαράγεται το 70%, περίπου, του παγκόσμιου πληθυσμού. Καθώς οι περιοχές διαχείμασης είναι στη Μαδαγασκάρη και -για ένα κλάσμα του πληθυσμού κατά πάσα πιθανότητα- στην Τανζανία, τα δεδομένα της μετανάστευσης είναι ελλιπή. Οι πληθυσμικές τάσεις, ιστορικά, δεν είναι διαθέσιμες. Από τις Βαλεαρίδες Νήσους, ετήσια αύξηση της τάξης του 4% έχει καταγραφεί πρόσφατα, στην Ιταλία φαίνεται να καταγράφεται αύξηση της τάξης του 10% σε δέκα χρόνια, αλλά μείωση 15% έχει σημειωθεί στην Κρήτη κατά την τελευταία δεκαετία εκεί. Στη Μαδαγασκάρη, οι διαχειμάζοντες πληθυσμοί φαίνεται να έχουν μειωθεί στο διάστημα 1991-1997. Τη Ν. Γαλλία και την Κορσική, τη Μάλτα, την Αλβανία, την Τουρκία και σε μικρότερο βαθμό την Πορτογαλία και τη Βουλγαρία, επισκέπτεται τακτικά σημαντικό μέρος του πληθυσμού από τον Απρίλιο-Οκτώβριο, αλλά δεν υπάρχουν αποικίες αναπαραγωγής εκεί κοντά. [54]

Παρόλο που, η IUCN εκτιμά τον συνολικό ευρωπαϊκό πληθυσμό του είδους στα 6000 ζευγάρια, περίπου, [55], αυτός τείνει μειούμενος, ιδιαίτερα στην Κρήτη. Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο σε δηλητηρίαση από το εντομοκτόνο μεθομύλη (Methomyl) που χρησιμοποιείται από τους αγρότες για την προστασία των αμπελοκαλλιεργειών. Το δηλητήριο τοποθετείται σε δοχεία με νερό, με στόχο τα τρωκτικά που ευθύνονται για την καταστροφή των σταφυλιών, αλλά τα πουλιά, ιδιαίτερα τις ζεστές καλοκαιρινές μέρες, είτε πίνουν από αυτά, είτε προσπαθούν να δροσιστούν κάνοντας μπάνιο και δηλητηριάζονται. [56]

Μέτρα διαχείρισης

Το είδος απαιτεί πολύ ήσυχα ή ακατοίκητα νησιά για τους αναπαραγόμενους πληθυσμούς, καθώς οποιαδήποτε άμεση αξιοποίηση και ανάπτυξη, φαίνεται να έχει αρνητικές συνέπειες λόγω της εγγύτητάς με τον άνθρωπο. Αυτό αποδεικνύεται από την ισχυρή ανάκαμψη των πληθυσμών σε εκείνες τις περιοχές όπου εφαρμόστηκαν αποτελεσματικά μέτρα προστασίας. [57]

Κατάσταση στην Ελλάδα

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο σημερινός αναπαραγωγικός πληθυσμός του μαυροπετρίτη ήταν διαφορετικός από τους ιστορικά καταγραφέντες. Σε κάθε περίπτωση, οι αποικίες φωλιάσματος του Αιγαίου μπορούν να χωριστούν σε 4 γεωγραφικές «ενότητες» (units): 1) Κύθηρα και Κρήτη, 2) Δωδεκάνησα, 3) Κυκλάδες και 4) Β. Σποράδες. Εκτός αυτών των ενοτήτων, τα στοιχεία είναι ελλιπή, όπως και από την περιοχή του Ιονίου Πελάγους. Πάντως, υπάρχουν ελπίδες ότι οι αποικίες έχουν σταθεροποιήσει τους πληθυσμούς τους ή και να έχουν αυξηθεί σε κάποιες από αυτές με τα μέτρα που λαμβάνονται. [58]

Άλλες ονομασίες

Ο Μαυροπετρίτης, απαντά στον ελλαδικό χώρο και με τις ονομασίες: Βαρβάκι, Θαλασσογέρακο (Κρήτη), Κουστογέρακο, Μαυρογέρακας, Φαλκόνι, [59] και Μαυρομμάτης (Κύπρος). [60]

Ιανουαρίου 2021
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

ΟΧΙ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΙΚΑ

  • 1.400.827

Αρχείο

RSS Ερμιονιδα μας αρεσει δεν μας αρεσει

RSS arcadia portal

  • Βόρεια Κυνουρία: Καθορισμός των φορέων που θα συμμετέχουν στην υπό συγκρότηση Δημοτική Επιτροπή Ισότητας 27 Φεβρουαρίου, 2021
    Το Δημοτικό Συμβούλιο Βόρειας Κυνουρίας αποφάσισε κατά πλειοψηφία και: 1. Εγκρίνει τη συγκρότηση της Δημοτικής Επιτροπής Ισότητας στον Δήμο Βόρειας Κυνουρίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 70Α του Ν.3852/2010. 2. Καθορίζει τους φορείς που θα εκπροσωπούνται στην εν λόγω επιτροπή, ως ακολούθως:  Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων της μεγαλύτερης σε αριθμό μαθ […]
  • Χώρα Γορτυνίας: Ενημέρωση για το μονοπάτι της Κρυάβρυσης 27 Φεβρουαρίου, 2021
    Αγαπητοί φίλοι πληροφορούμαστε πως, αρκετοί φυσιολάτρες - μεμονωμένα ή σε ομάδες - επιχειρούν να επισκεφτούν το νεοδημιουργηθέν μονοπάτι της Κρυάβρυσης στη Χώρα Γορτυνίας, αλλά δεν το καταφέρνουν, επειδή ακόμα δεν υπάρχει σχετική σήμανση και οδηγίες για την προσέγγιση. Προκειμένου να αποφευχθεί άσκοπη ταλαιπωρία σας, ενημερώνουμε πως, όταν ολοκληρωθούν όλες […]
  • Άνθη της Πέτρας: Καταγραφή, φωτογράφιση και ερμηνευτική προσέγγιση των λιθόγλυπτων των προεπαναστατικών εκκλησιών της Αρκαδίας 27 Φεβρουαρίου, 2021
    Η πρωτοβουλία των Ανθέων της Πέτρας για την καταγραφή, φωτογράφιση και ερμηνευτική προσέγγιση των λιθόγλυπτων των προεπαναστατικών εκκλησιών της Αρκαδίας έχει αποδώσει εξαιρετικούς καρπούς για ένα σημαντικό κεφάλαιο του νεώτερου πολιτισμού της πατρίδας μας. Το όλο εγχείρημα μπορεί να θεωρηθεί επί της ουσίας ως μια «επίγεια ανασκαφή», γιατί αφενός πολλά από τ […]
  • Πατάει γήπεδο και πάλι ο Παναρκαδικός 27 Φεβρουαρίου, 2021
    Σε ρυθμούς προπονήσεων μπαίνουν και πάλι έπειτα από 3,5 μήνες οι ποδοσφαιριστές του Παναρκαδικού για να ξεκινήσουν την προετοιμασία τους ενόψει της επικείμενης επανέναρξης του πρωταθλήματος της Γ' Εθνικής κατηγορίας που έχει ορισθεί για 28 Μαρτίου. Οι πράσινοι με απόλυτη τήρηση που υγειονομικού πρωτοκόλλου πραγματοποίησαν τα απαραίτητα ράπιντ τεστ όπως […]
  • Συντήρηση - βελτίωση δρόμου από Άγιο Πέτρο προς Αράχωβα 27 Φεβρουαρίου, 2021
    Η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Αρκαδίας της Περιφέρειας Πελοποννήσου διακηρύσσει ανοικτή διαδικασία για την επιλογή αναδόχου κατασκευής του έργου: « ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ – ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΔΡΟΜΟΥ ΑΠΟ ΑΓ.ΠΕΤΡΟ ΠΡΟΣ ΑΡΑΧΩΒΑ (ΟΡΙΑ ΝΟΜΟΥ)» Εκτιμώμενης αξίας 150.000,00 Ευρώ (με Φ.Π.Α. 24 % ) Μπορείτε να δείτε την διακήρυξη και τα σχετικά αρχεία από τους παρακ […]

Kατηγορίες

Κατηγοριες Tag

COVID19/SARS-CoV-2 ecorap SRF ΚΑΣΑ/ RDF ΚΑΠΑ Αγωνιστικη Συνεργασια Πελοποννησου Αδεσποτα Αναβαλος Ανακυκλωση Ανεμογεννητριες Αντωνης Στασινοπουλος Αφαλάτωση Αφαλατωση Χωνια Βασιλης Λαδας Βερβεροντα Βουλευτικες Εκλογες 2015 Γιαννης Γεωργοπουλος Γιορτες ελιας ΔΕΗ Δασος Κορακιας Δεκα τρεις ΧΑΔΑ τριτης γενιας Δελτια τυπου Δημητρης Σφυρης Δημοτικη Επιτροπη Διαβουλευσης Δημοτικο σχολειου Πορτο Χελιου Διαφανεια στην υποθεση ΔΕΣΦΑΚ (Σφαγεια Κρανιδιου) Διαφανεια στο Σκανδαλο αποχετευτικου Κρανιδιου Διαφανεια στο σκανδαλο του Δεματοποιητη Διδυμα Δρομοι πεζοδρομια ΕΤΑΔ-ΤΑΙΠΕΔ Ηλεκτροφωτισμος Καραβασιλη Καταφυκι Κεντρο Υγειας Κρανιδιου Κοιλαδα Κυκλοφοριακο Μαρινα Πορτο Χελιου Μετοχι Μονη Αυγου Μπαρου Μπουκλης Ναυπλιο Πανω Πλατεια Κρανιδι Πεζοδρομια στις πολεις Ποσιμο νερο Πρασινο Σημειο Προεκλογικα Προγραμματα 2019 Προσφυγες Μεταναστες Προσφυγες στην Ερμιονιδα ΣΥΡΙΖΑ Ερμιονιδας Στην Ερμιονη αλλοτε και τωρα Συμφωνο Δημαρχων για το κλιμα ΤΕΡΝΑ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Τατουλης Τζεμι Τσαμαδος Γιαννης Τσιρωνης Φωτιες ΧΑΔΑ Δισκουριων ΧΑΔΑ Νο3 Καμπου Κρανιδιου ΧΑΔΑ Νο 4 Μυλων Κρανιδιου Χριστουγεννα Χρυση Αυγη Ωρα της γης αεροδρομιο αποκατασταση ΧΑΔΑ εκδηλωση ΠΑΠΟΕΡ/CISD Δεματοποιητη επιδομα ανεργιας καυση απορριμματων κοκκιναρι κομποστοποιηση φωτια 9 Φλεβαρη φωτιες στις χωματερες φωτοβολταικα χουντα

Twitter Updates